BAĞIMSIZLIKLARININ 20. YILINDA KAZAKLARIN AZAKLARIN
İSTİKLÂL MÜCADELESİ TARİHİNE BİR BAKIŞ
Öz
Türkistan’dan göç eden Türk kavimlerinin bakiyeleri ile sonradan buraya gelen
muhtelif Türk boylarının birleşmesiyle oluşmuş bir Türk toplumu olan ve Türkistan’ın
otağası/ocak ağası sayılan Kazak Türkleri, bağımsız yaşamak için çok bü-
yük bedeller ödemek zorunda kalmışlardır. Abılay Han, Kenasarı, Tevke Han.
Bögenbay, Bükey Han gibi onlarca Kazak han ve beyinin olağanüstü gayretleri ile
bugüne gelmişlerdir. Kazakların tarihinde Kalmuk ve Rusların saldırı ve işgalleri
büyük yer tutmaktadır. Büyük güçlerin güdümüne giren ihtiraslı Kazak hanları-
nın isyan ve saldırıları da Kazakları çok uğraştırmıştır. Kazakların ordalara/cüzlere
bölünmeleri veya diğer Türk tayfaları ile çekişmeye, didişmeye girmeleri her
defasında hasım güçlerin istilasını getirmiştir. Kazakistan, Ruslar başta olmak
üzere çeşitli işgal güçleri tarafından defalarca işgal edilmiş, mal varlıkları, sanat
eserleri yağmalanmış, insan güçleri sömürülmüş, ülke insanları siyasî, sosyal ve
kimyasal çalışmalarda denek olarak kullanılmıştır. İlminskilerin projeleri Çar ve
Sovyet yönetimlerinin uygulamaları ile dillerinden ve dinlerinden uzaklaştırılmaya
çalışılmıştır. Hürriyet ve bağımsızlık mücadelesi verilirken yaşanan millî ve
manevî heyecan, ödenen bedeller zamanla unutulmuş, millî hasletler, manevî değerler,
gerçek kahramanlar ihmal edilmiş, kurgulanmış kahramanlar sahneye çı-
karılmış, sonuçta yeniden felâketlerle karşı karşıya kalınmıştır. 20. yüzyılın son çeyreğinde bütün Kazak halkının, Sovyet hâkimiyetindeki diğer halklarla birlikte
bağımsızlık mücadelesi başlatmaları ve başarıya ulaşmaları asırlardır ödenen bedellerin
semeresidir denilebilir. Kazakların son yüz yıllık tarihi okunduğunda
kahraman geçmişleri ortaya çıkacaktır.
Anahtar Kelimeler
AnOverview of the History History History of the Kazakhs Kazakhs Kazakhs’ Struggle for Struggle for Struggle for Freedom Freedom Freedomin the 20th
Anniversary of Anniversary of Their Independence Independence Independence
Öz
ABSTRACTABSTRACTABSTRACT Part of the Turkic tribes which have moved from Turkestan, having united with other various Turkic tribes, have created the Kazakh state which become one of leading powers of Turkestan and which later paid much for independence. Extreme efforts of Abylai Khan, Kenesary, Tauke Khan, Bogenbai, Bokei Khan and other known historical persons have brought them to these days. There were hard times throughout history of Kazakhs, such as the Jungarian invasion and the Russian colonialism. Rebellious Kazakh leaders added more to the problems in difficult times. Division of Kazakhs into the juz system, and collisions and disagreements with the other Turkic peoples caused often foreign interventions and invasions. Kazakhstan was colonized and exploited by various forces, mainly Russia. Works of art were destroyed, and the population was exploited, creating political and social injustice. And the imperial Russia tried to deprive the Kazakhs of their language and religion with various projects. As a consequence, the cost of the struggle for freedom was forgotten, besides the national spirit, national values and real heroes, who replaced new, fictitious heroes. This was a new catastrophe. In last quarter of the 20th century the entire Kazakh people, together with the other peoples enduring the power of Soviets, rose against the foreign administration. The result was indeed fruit of the centuries-long efforts and struggles. History of the Kazakhs for last century would reveal the heroic past of this people
Anahtar Kelimeler
Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi