Azerbaycan Cumhuriyeti İlköğretim ve Ortaöğretim Okullarında Öğretilen “Dede Korkut Kitabındaki” Şiirler Üzerine Bir İnceleme (Bakü ve Sumgayıt Örneği)

Öz

Bu araştırmada zengin bir kültüre sahip Türk halklarının muhteşem sanat eserlerinden biri olan “Dede Korkut Kitabı”nın Azerbaycan okullarında öğretilmesinden bahsedilmektedir. Destan, ilk kez 1938 yılından itibaren öğretilmeye başlanmıştır. Azerbaycan Cumhuriyeti bağımsızlığını kazandıktan sonra okullarda “Dede Korkut Kitabı”nın daha kapsamlı ve sistemli bir şekilde öğretilmesine rağmen bugün öğrenme sürecinde birtakım sorunların olduğu görülmektedir. “Dede Korkut Kitabı”ndaki şiirler karmaşık bir yapıya sahiptir. Bu yüzden şiirlerin öğretilmesinde zorluklar ortaya çıkmaktadır. Çalışmada öğretim sürecindeki zorluklar göz önünde bulundurularak dikkat edilmesi gereken bazı özellikler tespit edilmiştir ki bunlar şiirin içeriğiyle ilgili kompozisyon, ritim, kafiye, ses tekrarı, benzeşim, ayrışım, aliterasyon, şiirin sözlüksel ve sözdizimsel (sentaktik) özellikleri, tür ve çeşitli özellikleri, benzer ve farklı yönleri, mısra, imge yaratan araçlar vs. gibi özelliklerdir. Bakü ve Sumgayıt illerinde 20 ilköğretim ve ortaöğretim okulunda 180 öğrenciyle yapılan gözlem, sorgu ve ders dinlemesi sonucunda öğrencilerin destanın metninde kullanılmış olan şiirlerin içeriğini benimsemekte zorluk yaşadıkları tespit edilmiştir. Bunları göz önünde bulundurarak “Dede Korkut Kitabı”nda kullanılmış olan şiirlerin anlatımsal ve dilüslup özellikleri yeniden düzenlenerek öğrencilere deneysel biçimde benimsetilirse daha iyi sonuçlara varılabileceği gerçeği ortaya konmuştur

Anahtar Kelimeler

• Problem çözümü, şiir metni, anlamlılık, klasik şiir, şiirin kafiyesi ve ölçüsü, şiirin ritmi, içerik, biçim, tasarım

An Analyze about the Poems in the “Book of Dede Korkut” Taught at the Elementary and Secondary School of the Republic of Azerbaijan The Case of Baku and Sumgayıt)

Öz

This research deals with the teaching of one of the famous masterpieces of Turkish people “Book of Dede Korkut” at Azerbaijan secondary schools. This epos began to be taught first in 1938 at Azerbaijan secondary schools. Though this epos has been taught systematically and widely after Azerbaijan has gained independence, there are still some problems in teaching process. The poems in the epos Book of Dede Korkut have complicated structure. That is why there occur difficulties in the teaching of it. In the research taking in to the consideration the difficulties in the teaching process some specialties connected with the content of the poem such as composition, rhythm, rhyme, assimilation, dissimilation, alliteration, lexical and syntactical specialties of the poem, kinds and differences, similar and different sides, verse, means of figurativeness and etc. are detected. In the consequence of the observation, questionary and lesson listening which were carried out by 180 students in 20 secondary schools, in Baku and Sumgait cities, it was known that students have difficulties to learn the content of the poems in the epos. Considering these difficulties, the characteristics of the meaning and the stylistics in epos have been edited and it was concluded that if the students are learned by an experimental way better results can be obtained

Anahtar Kelimeler

• Problem solving, a poem text, expressiveness, classical poetry, therhyme and meter of poem, the rhythm of poem, content, form, plan