Dede Korkut Kitabı’nda Tipik Bir İstinsah Hatası Üzerine
Öz
Klasik metinlerin, özellikle de Dede Korkut Kitabı gibi muhteşem bir yapıtın
orijinaline uygun biçimde yayımlanması, sadece yazı aktarımı prensiplerine uyma,
arap alfabeli metni harfi harfine aktarma, dolayısıyla yazma nüshalarının ruhuna
aynen sadık kalma çabaları ile sınırlanmamalıdır. Metne sistemli ve kapsamlı bir
biçimde yanaşılmalı, onun sözdizimini oluşturan ögelerin, gramer açısından ve
anlamca birbirıne uygunlugu koşulu gözardı edilmemelidir. Aksi takdirde
yayınlayıcı ve okuyucuları zor duruma sokabilecek anlaşılmazlıkların ortaya
çıkması kaçınılmazdır. Orta çağlardan süregelen istinsah geleneğine göre
müstensihler âdeta önce kaynak nüshadaki satırın veya satırların ilk ve son
kelimelerini yeni nüshaya geçirir, daha sonra bu kelimeler arasındaki boşluğu
doldururlardı. Bu yüzdendir ki Dede Korkut Kitabı’nın metninde, özellikle de
Dresden nüshasında istinsah zamanında kimi hallerde kelimelerin yeri karıştırılmış,
sıralanışdaki değişiklik metin parçasını anlamsız kelime yığınına çevirmiştir.
Destanın mevcut yayınlarında bu gibi sözdizimi ve anlam bozukluklarının bir
kısmının onarılmasına rağmen bir kısmı halen düzeltilmemiş kalmakta ve yanlış
değerlendirmelere, sözde bilimsel yorumlara yol açmaktadır
Anahtar Kelimeler
About Typical Scribal’s Error in the Book of Dede Korkut
Öz
The publication of the classical texts, especially great works like The Book of
Dede Korkut, which matches most appropriately the original text, should not be
restricted only to observance of transcription standards, verbatim transcription of
text written in Arabic script, thereby to struggle for adhesion to spirit of manuscript.
Approach to the text as a system should be comprehensive, condition of
grammatical and semantic consentaneous match of elements, which form syntactic
structure, should not be neglected. Otherwise emergence of incoherences,
which could cause difficulties for readers as well as for publisher, will be unavoidable.
The scribals working according to tradition rooted in medieval age firstly
simply copied to the new manuscript the first and last word in the line(s) of original
manuscript then they filled in the blank between these words. Therefore in
text of The Book of Dede Korkut, especially in the manuscript of Dresden, during
the process of writing a copy sometimes the words were shifted, disorder in arrangement
converted the pieces of text into the mass of words. Such syntactic
and semantic errors were in present available publications partially corrected, but part of them were not corrected yet and this causes inexact evaluations and
pseudo-scientific interpretations
Anahtar Kelimeler
Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi