KURTULUŞ SAVAŞI’NA DAİR BİR KRONİKAT: SARAYKÖY KRONİKATI

Gülperi Mezkit

doi:10.32449/egetdid.559061

KURTULUŞ SAVAŞI’NA DAİR BİR KRONİKAT: SARAYKÖY KRONİKATI

Öz

Anlatım; işaretler, sesler, mağara duvarına çizilen resimler, taşa kazınan motifler ve alfabeler sayesinde milletleri ayıran dillerin ürünüdür. Her biri anlatım için vardır ve sadece araçtır; aslolan anlatımdır. Anlatılan metin kapsamında, kaostan kozmosa geçiş bir anlatı örneğidir; toplumların evrildikleri barbarlık/kahramanlık/modernlik çağları da anlatım sayesinde günümüze ulaşmıştır. Anlatımın türünü, anlatılanın zamanı, mekânı, şahısları ve kurgusu belirler. Ele alınan anlatım türlerinden tarihi memorat olarak adlandırılan ‘Kronikat’, yazılı tarihin önemsemediği/ayrıntıya girmediği, halk tarihi olarak adlandırılabilecek sözlü tarih anlatılarını inceler. Yunan Kuvvetlerinin, Kurtuluş Savaşı zamanında, Denizli-Yenicekent-Sarayköy hattında kaldığı ve daha ileriye geçemediği yazılı tarihte malumdur; lakin yörede yaşamış ve olayların bizzat tanığı olmuş yüz sekiz yaşındaki Ayşe Selman, Yunan Kuvvetlerinin Sarayköy’ü nasıl geçemediğini ve yöre halkının topyekün olağanüstü mücadelesini yazılı tarihte bulunmayan şekliyle anlatır. Bu bağlamda sözlü kültür, ikincil sözlü kültüre ve yazılı kültüre nispetle hala hayati önemi haizdir ve görülmektedir ki sözlü tarih, yazılı tarihin giremediği ayrıntıya girebilmekte ve detayları halkın diliyle ortaya koyabilmektedir. Kurtuluş Savaşı'nın 100. yıl dönümünde, derleme imkanını bulduğumuz bu kronikat aynı zamanda dönemin kültürel dokusunun görülmesini sağlar.

Anahtar Kelimeler

Sözlü kültür,Sarayköy,Kronikat,Kurtuluş Savaşı,Sözlü Tarih

Kaynakça

Kaynaklar Assmann, J. (2015). Kültürel Bellek (Ayşe Tekin, Çev.) İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
Bildirici, Y. Z. (2006). Milli Mücadelede Buldan. Buldan Sempozyumu: Denizli.
Boyraz, Ş. (2000). “Sözlü Anlatıların Sürekliliği Üzerine Düşünceler”, Folklor/Edebiyat Dergisi, 54.
Caunce, S. (2011). Sözlü Tarih ve Yerel Tarihçi. (Bülent Can, ve Alper Yalçınkaya, Çev.). İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
Connerton, P. (1999). Toplumlar Nasıl Anımsar. (Alaeddin Şenel, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
Çeviker, L. (2009). Şiddet ve Toplumsal Hafıza, Kamu Yönetimi ve Siyaset Bilimi Yüksek Lisans Tezi. Ankara Üniversitesi.
Çobanoğlu, Ö. (2003). Türk Halk Kültüründe Memoratlar ve Halk İnançları. Akçağ Yayınları:Ankara.
Degh, L. (2005). Günümüz Bağlamında Efsane Üzerine Teorik Bir Düşünme ve Efsane Tanımı. Halkbiliminde Kuramlar ve Yaklaşımlar-2. (Selcan Gürçayır Çev.). Geleneksel Yayıncılık : Ankara.

Degh, L. (2005). Halk Anlatısı. Halkbiliminde Kuramlar ve Yaklaşımlar-1. (Zerrin Karagülle, Çev.). Ankara: Geleneksel Yayıncılık.
Eröz, M. (1991). Yörükler. İstanbul: Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı Yayınları.
İnalcık, H. (2000). Osmanlı İmparatorluğu’nun Ekonomik ve Sosyal Tarihi, I. İstanbul: Eren Yayıncılık.
Gülten, S. (2008). XVI. Yüzyılda Kütahya Sancağı’nda Yörükler,. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ankara: Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Kaderli, Z. (2012). “Kişisel Deneyim Anlatılarının Bağlamsal Çerçevesi: Deneyimlenen, Hatırlanan ve Anlatılan Hayat”. Milli Folklor. Ankara.
Karaca, Behset (2008). 1522-1523 Tarihlerinde Menteşe Bölgesi Yörükleri. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. Cilt: 18, Sayı: 2 Sayfa: 403-440.
Ong, W. (2010). Sözlü ve Yazılı Kültür: Sözün Teknojileşmesi. İstanbul: Metis Yayınları.
Raglan, L. (2006). Tarih ve Mit. Halkbiliminde Kuramlar ve Yaklaşımlar-2, (Levent Soysal, Çev.). Ankara: Geleneksel Yayıncılık.
Sakaoğlu, S. (1980). Anadolu-Türk Efsanelerinde Taş Kesilme Motifi ve Bu efsanelerin Tip Kataloğu. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
Smith, A. D.(2002). Ulusların Etnik Kökeni. (S. Bayramoğlu, H. Kendir Çev.). İstanbul: Dost Yayınları.
Sümer, F. (1950). Anadolu, Suriye ve Irak’ta Yaşayan Türk Aşiretlerine Umumî Bir Bakış. İstanbul: İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası.
Sümer, F. (1992). Oğuzlar (Türkmenler) Tarihleri-Boy Teşkilatı-Destanları. TDAV: İstanbul.
Togan, Z. V. (1981). Umumî Türk Tarihine Giriş, C. I. İstanbul: Enderun Yayınevi.
Doğan, C., Doğan, M. "Yörüklerin Hayat Tarzı"(12.04.2015)< http://www.journals.istanbul.edu.tr/> Kaynak Kişiler: Ayşe Selman (108), okur-yazar değil, Denizli- Serinhisar.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Türk Halk Bilimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Gülperi Mezkit ^*
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

20 Aralık 2019

Gönderilme Tarihi

29 Nisan 2019

Kabul Tarihi

10 Aralık 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 19 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.32449/egetdid.559061

IZ

https://izlik.org/JA74BA26JZ

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Mezkit, G. (2019). KURTULUŞ SAVAŞI’NA DAİR BİR KRONİKAT: SARAYKÖY KRONİKATI. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, 19(2), 441-451. https://doi.org/10.32449/egetdid.559061

AMA

1.Mezkit G. KURTULUŞ SAVAŞI’NA DAİR BİR KRONİKAT: SARAYKÖY KRONİKATI. TDİD. 2019;19(2):441-451. doi:10.32449/egetdid.559061

Chicago

Mezkit, Gülperi. 2019. “KURTULUŞ SAVAŞI’NA DAİR BİR KRONİKAT: SARAYKÖY KRONİKATI”. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi 19 (2): 441-51. https://doi.org/10.32449/egetdid.559061.

EndNote

Mezkit G (01 Aralık 2019) KURTULUŞ SAVAŞI’NA DAİR BİR KRONİKAT: SARAYKÖY KRONİKATI. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi 19 2 441–451.

IEEE

[1]G. Mezkit, “KURTULUŞ SAVAŞI’NA DAİR BİR KRONİKAT: SARAYKÖY KRONİKATI”, TDİD, c. 19, sy 2, ss. 441–451, Ara. 2019, doi: 10.32449/egetdid.559061.

ISNAD

Mezkit, Gülperi. “KURTULUŞ SAVAŞI’NA DAİR BİR KRONİKAT: SARAYKÖY KRONİKATI”. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi 19/2 (01 Aralık 2019): 441-451. https://doi.org/10.32449/egetdid.559061.

JAMA

1.Mezkit G. KURTULUŞ SAVAŞI’NA DAİR BİR KRONİKAT: SARAYKÖY KRONİKATI. TDİD. 2019;19:441–451.

MLA

Mezkit, Gülperi. “KURTULUŞ SAVAŞI’NA DAİR BİR KRONİKAT: SARAYKÖY KRONİKATI”. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, c. 19, sy 2, Aralık 2019, ss. 441-5, doi:10.32449/egetdid.559061.

Vancouver

1.Gülperi Mezkit. KURTULUŞ SAVAŞI’NA DAİR BİR KRONİKAT: SARAYKÖY KRONİKATI. TDİD. 01 Aralık 2019;19(2):441-5. doi:10.32449/egetdid.559061