Türkmen-Türk Düğün Törenlerinde Söylenen Alkış-Dileklerin Kullanım Yerleri

Ramazan Çakır

doi:10.32449/egetdid.718168

Türkmen-Türk Düğün Törenlerinde Söylenen Alkış-Dileklerin Kullanım Yerleri

Öz

Alkış ve dilekler, sözlü geleneğimizin yaygınlaşmasında önemli bir yere sahiptir. Türk-Türkmen düğünlerinin her aşamasında çeşitli ritüeller sergilenmiş ve alkışlar söylenmiştir. Alkışlar, toplumun kültür birikimini, değer yargılarını, inançlarını yansıtan; özgün, etkileyici, söyleyene ve söyletene huzur veren kalıp sözlerdir. Bu sözler, birey-topluluk arasında sağlıklı bir iletişimin kurulmasını sağlar. Türk-Türkmen kültüründe düğün törenleri, bir ritüel bütünlüğü içerisinde ve alkışlar eşliliğinde gerçekleştirilir. Alkışlar genellikle gelin-damatın anne-babası, akrabaları ve misafirler tarafından söylenir. Toy denildiğinde, Türkmenistan’da düğün akla gelir. Türkmen toyları (evlilik, beşik, diş, ak toy ve kalpak) beşe ayrılır. Bu çalışmanın amacı: Türk-Türkmen kültüründe evlilik öncesi ve sonrasıyla ilgili oluşmuş inançların, ritüellerin ve söylenilen alkışların yazılı kaynaklardan ve derleme çalışmalarından alınarak, kullanım yerlerine göre tasnif edilmesi ve incelenmesidir. Bu çalışmanın birinci bölümünde; 45 alkış-dilek tespit edilmiş ve 5 bölümde incelenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde ise; 95 civarında alkış-dilek tespit edilmiş ve 9 bölümde incelenerek açıklanmıştır. Bu çalışmada, Türkmen-Türk düğünlerinde söylenen150 civarındaki alkış-dilek örnekleriyle açıklanmış ve geliştirdiğimiz tasnif ile kendi içinde sınıflandırılarak yeni bulgulara ulaşılmış ve çözümlenmiştir. Çalışma betimsel, tanımlayıcı, örneklendirici ve açıklayıcı niteliktedir.

Anahtar Kelimeler

Evlilik,Türkmen toyu

Kaynakça

Akalın, S. (1990). Türk Dilek Sözlerinde Alkışlar ve Kargışlar. Ankara: Kültür Bakanlığı.
Amanov, H. (1992). Şir Hudanın Pençesi, Aşgabat: Türkmenistan.
Artun, E. (2006). Adana Halk Kültürü. Adana: Ulusoy.
Başçetinçelik, A. (2009). Adana Halk Kültüründe Doğum-Evlenme-Ölüm. Adana: Altınkoza.
Büyüköztürk, Ş. (2007). Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı. Ankara: Pegem.
Cin, F.(2004). Ceyhan Yörüklerinde Halk Kültürü Araştırmaları.(Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Çukurova Üniversitesi, / Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.
Çobanoğlu, Ö. Çobanoğlu S. (2015). Türkiye Türk Halk Kültüründe Konuşmalık Türler Bağlamında Sözel Nasihatler, Dua ve Beddualar. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 4(7), 1-32.
Deryayev, H. (1981-1987). Eserler. I.II.III. Cilt. Aşgabat: İkbal.

Dinç, A., Çakır R. (2008). Türkmen Kültürü ve Türkmenlerin Sosyo-İktisadi Düşüncesi. İstanbul: Ayrıkotu.
Dinç, A., Çakır R. (2010). Türkmenlerde Kuyumculuk Sanatının ve Takıların Tarihi Gelişimi ve Türkmen Kadını. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, 10 (1), 23-34.
Diyar Dergisi. (1993). No 2, Aşgabat.
Doğan, İ., Gücük S. (1997). Türkmen Dilinde İyi Niyetler. Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi, (3),33-48
Durdıyev A. (1989).Han Küylü. Aşgabat: Türkmenistan.
Duymaz, A. (2002). İrfanı Arzulayan Sözler Tekerlemeler. Ankara: Akçağ.
Edebiyat ve Sungat Gazetesi. (20.03.1992-11.12.98). Aşgabat.
Ezizov, G. (1978). Serpay. Aşgabat: Türkmenistan.
Gözükızıl, Ö. (2006). Çanakkale Halk Kültürü I (Halk Anlatıları). İstanbul: Heyemola.
Gurbannepesov K. (1983). Yedi Yaprak. Aşgabat: Türkmenistan.
Hudaynazarov, B. (2002). Kumlular. Ramazan Çakır (Çev.). İstanbul: Kaynak.
Kalafat, Y., Özkan A. (2005). Batı ve Doğu Türk Halk İnançlarında Dua. Türk Dünyası Tarih Kültür Dergisi. (217), 17-21.
Karaca, N. (2016). “Hayatın “Eşik” Durumu Bağlamında ve Sivas Evlenme Geleneğinde “Gelin” Kültürü”. Tübar(11),105-136.
Karaca, Y. (2006). Karaçay Türklerinde Dini Hayat Başhüyük Kasabası Örneği. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Yüzüncü Yıl Üniversitesi/ Sosyal Bilimler Enstitüsü, Van.
Kaşgarlı, M. (2005), Divan-ı Lügat-it Türk, Besim Atalay Tercümesi, Ankara.
Kaya, Doğan (2011). Sivas‟ta Salâvatlamalar. Milli Folklor Dergisi. (89), 179-185.
Kaya, E.(1970). Van Duaları. Türk Folklor Araştırmaları. (255), s. 5769.
Kerbabayev, B.(1959). Eserler Toplumu. 4. cilt. Aşgabat: Türkmenistan.
Keskin, A. (2018). Türk Kültüründe Alkışlar (Dualar/İyi Dilekler) ve Kargışlar (Bed-dualar/Kötü Dilekler): Metin ve Bağlam Merkezli Bir İnceleme. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
Mugallimler Gazetesi. (26.10.1990-9.10.1992). Aşgabat.
Muradov A. (1971). Buna Hayat Derler, Aşgabat: Türkmenistan.
Nurberdiyev P. (1989).Gatakar, I.cilt Aşgabat: Türkmenistan.
Öcal O., Meltem A., Şeyda Ç. (2017). Alkışlar Kargışlar ve Ninniler. Ankara: Çorum Belediyesi,15-50.
Örnek, S.V. (1966). Sivas ve Çevresinde Hayatın Çeşitli Safhalarıyla İlgili Bâtıl İnançların ve Büyüsel İşlemlerin Etnolojik Kökeni. Ankara: Ankara Ünv.
Örnekleriyle Türkçe Sözlük, (1995).Ankara: Türk Tarih Kurumu.
Özmen M. (2000). Alkış ve Kargışlarda Cümle ve Anlatım Özellikleri. Türk Dili. (585), 280-293..
Savur,S.(2010). Adana İli Tufanbeyli İlçesi Halk Kültürü Araştırması. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Çukurova Üniversitesi/ Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.
Seyfeli, M. (1995). Kırşehir Halk Edebiyatı, Folklor ve Etnografyası. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Erciyes Üniversitesi, Kayseri.
Solmaz E. (2019). Türkmen Atasözlerinde Kadın ve Kadın Algısı. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi 19(2), 389-401.
Sovyet Edebiyatı Dergisi. (1991-1992). No: 3, No:5.
Sovyet Edebiyatı Dergisi. (1994). No: 9, No:12.
Şevki Dutar, Çiftçi (2013). 79 yaşında, Karakaya Köyü, Bozkır, Konya,
Tagan, A. (1980). Saragt Galası. Aşgabat: Türkmenistan.
Tan, N. (1986). Folklorumuzda Ölçülü Sözler. İstanbul: Folklor Araştırmaları Kurumu.
Türk Dil Kurumu Sözlüğü (1988). 1.Cilt, (8.Baskı), Ankara: TDK.
Türkmen Piyesleri. (1957). Aşgabat.
Türkmenistan Gazetesi. (23.10.99). Aşgabat.
Vatan Gazetesi. (25.01.2000). Aşgabat.
Yıldırım, A., Simsek H. (2006). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sanat ve Edebiyat

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ramazan Çakır ^*
0000-0001-9862-0846
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

25 Aralık 2020

Gönderilme Tarihi

10 Nisan 2020

Kabul Tarihi

30 Kasım 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 20 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.32449/egetdid.718168

IZ

https://izlik.org/JA83XM48HS

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Çakır, R. (2020). Türkmen-Türk Düğün Törenlerinde Söylenen Alkış-Dileklerin Kullanım Yerleri. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, 20(2), 467-490. https://doi.org/10.32449/egetdid.718168

AMA

1.Çakır R. Türkmen-Türk Düğün Törenlerinde Söylenen Alkış-Dileklerin Kullanım Yerleri. TDİD. 2020;20(2):467-490. doi:10.32449/egetdid.718168

Chicago

Çakır, Ramazan. 2020. “Türkmen-Türk Düğün Törenlerinde Söylenen Alkış-Dileklerin Kullanım Yerleri”. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi 20 (2): 467-90. https://doi.org/10.32449/egetdid.718168.

EndNote

Çakır R (01 Aralık 2020) Türkmen-Türk Düğün Törenlerinde Söylenen Alkış-Dileklerin Kullanım Yerleri. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi 20 2 467–490.

IEEE

[1]R. Çakır, “Türkmen-Türk Düğün Törenlerinde Söylenen Alkış-Dileklerin Kullanım Yerleri”, TDİD, c. 20, sy 2, ss. 467–490, Ara. 2020, doi: 10.32449/egetdid.718168.

ISNAD

Çakır, Ramazan. “Türkmen-Türk Düğün Törenlerinde Söylenen Alkış-Dileklerin Kullanım Yerleri”. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi 20/2 (01 Aralık 2020): 467-490. https://doi.org/10.32449/egetdid.718168.

JAMA

1.Çakır R. Türkmen-Türk Düğün Törenlerinde Söylenen Alkış-Dileklerin Kullanım Yerleri. TDİD. 2020;20:467–490.

MLA

Çakır, Ramazan. “Türkmen-Türk Düğün Törenlerinde Söylenen Alkış-Dileklerin Kullanım Yerleri”. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, c. 20, sy 2, Aralık 2020, ss. 467-90, doi:10.32449/egetdid.718168.

Vancouver

1.Ramazan Çakır. Türkmen-Türk Düğün Törenlerinde Söylenen Alkış-Dileklerin Kullanım Yerleri. TDİD. 01 Aralık 2020;20(2):467-90. doi:10.32449/egetdid.718168