Dil Felsefesi-I: Türkçede Emir Kipine Dilbilimsel Bir Yaklaşım
Öz
Bu çalışmada Türkçenin emir kipi çekiminde kullanılan biçimbirimler dilbilimdeki sıklık, ekonomi (en az çaba yasası) ve erozyon ilkeleri çerçevesinde değerlendirilmiştir. Emir kipi çekiminde kullanılan biçimbirimler, Türkçedeki diğer kip/zaman ekleriyle kip ve kişi özellikleri bakımından karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Bu değerlendirmede özellikle emir kipinin ikinci teklik kişi çekimindeki sıfır biçimbirimli yapı üzerinde durulmuştur.
Araştırma çerçevesinde öncelikle Türkçedeki emir çekimiyle ilgili görüşlere yer verilmiş, ardından emrin insan hayatındaki yerine dikkat çekilmiştir. Daha sonra ise Türkçenin tarihî ve çağdaş yazı dillerindeki emir çekiminin tablosu verilmiş ve buradaki verilerin dilbilimdeki sıklık, ekonomi ve erozyon ilkeleri çerçevesinde değerlendirmeleri yapılmıştır. Çalışmanın sonunda emir kipi çekiminde dünya dillerinde bazı eğilimlerin olduğu görülmüştür. Türkçenin de dahil olduğu bir grup dünya dilinde emir kipi ikinci teklik kişi çekiminin sıfır biçimbirimli bir yapısının olduğu ve ayrıca pek çok dünya dilinde de emir kipinin ikinci teklik kişi çekiminin diğer kip/zaman çekimlerine göre dil kullanımı açısından daha ekonomik olduğu görülmüştür. Bunların da dilin oluşumu, gelişimi ve felsefesi açısından önemli veriler içerdiği anlaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aksan, D. (2007). Her Yönüyle Dil (Ana Çizgileriyle Dilbilim) (Cilt 1-3). Ankara: Türk Dil Kurumu.
- Argunşah, M. (2014). Çağatay Türkçesi. İstanbul: Kesit.
- Bangi, İ. (1971). Farsça Dil Bilgisi (Grameri). Ankara: Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi.
- Banguoğlu, T. (2004). Türkçenin Grameri. Ankara: Türk Dil Kurumu.
- Bilgegil, M. K. (2009). Türkçe Dilbilgisi. Erzurum: Salkımsöğüt.
- Bulak, Ş. (2017). Karşılaştırmalı Tarihî Türk Yazı Dilleri Grameri -Fiil Çekimi-. İstanbul: Kesit.
- Buran, A. (Ed.) (2018). Türk Dilinin Uzak Lehçeleri. Ankara: Akçağ.
- Bybee, J. & Hopper, P. (2001). Frequency and the Emergence of Linguistic Structure. Amsterdam: John Benjamins Publishing Company.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Dil Çalışmaları
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
25 Aralık 2020
Gönderilme Tarihi
1 Mayıs 2020
Kabul Tarihi
12 Temmuz 2020
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2020 Cilt: 20 Sayı: 2
APA
Doğan, A. T. (2020). Dil Felsefesi-I: Türkçede Emir Kipine Dilbilimsel Bir Yaklaşım. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, 20(2), 383-408. https://doi.org/10.32449/egetdid.730523
AMA
1.Doğan AT. Dil Felsefesi-I: Türkçede Emir Kipine Dilbilimsel Bir Yaklaşım. TDİD. 2020;20(2):383-408. doi:10.32449/egetdid.730523
Chicago
Doğan, Ahmet Turan. 2020. “Dil Felsefesi-I: Türkçede Emir Kipine Dilbilimsel Bir Yaklaşım”. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi 20 (2): 383-408. https://doi.org/10.32449/egetdid.730523.
EndNote
Doğan AT (01 Aralık 2020) Dil Felsefesi-I: Türkçede Emir Kipine Dilbilimsel Bir Yaklaşım. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi 20 2 383–408.
IEEE
[1]A. T. Doğan, “Dil Felsefesi-I: Türkçede Emir Kipine Dilbilimsel Bir Yaklaşım”, TDİD, c. 20, sy 2, ss. 383–408, Ara. 2020, doi: 10.32449/egetdid.730523.
ISNAD
Doğan, Ahmet Turan. “Dil Felsefesi-I: Türkçede Emir Kipine Dilbilimsel Bir Yaklaşım”. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi 20/2 (01 Aralık 2020): 383-408. https://doi.org/10.32449/egetdid.730523.
JAMA
1.Doğan AT. Dil Felsefesi-I: Türkçede Emir Kipine Dilbilimsel Bir Yaklaşım. TDİD. 2020;20:383–408.
MLA
Doğan, Ahmet Turan. “Dil Felsefesi-I: Türkçede Emir Kipine Dilbilimsel Bir Yaklaşım”. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, c. 20, sy 2, Aralık 2020, ss. 383-08, doi:10.32449/egetdid.730523.
Vancouver
1.Ahmet Turan Doğan. Dil Felsefesi-I: Türkçede Emir Kipine Dilbilimsel Bir Yaklaşım. TDİD. 01 Aralık 2020;20(2):383-408. doi:10.32449/egetdid.730523
Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi