Yıl 2020, Cilt 20 , Sayı 2, Sayfalar 467 - 490 2020-12-25

Türkmen-Türk Düğün Törenlerinde Söylenen Alkış-Dileklerin Kullanım Yerleri

Ramazan ÇAKIR [1]


Alkış ve dilekler, sözlü geleneğimizin yaygınlaşmasında önemli bir yere sahiptir. Türk-Türkmen düğünlerinin her aşamasında çeşitli ritüeller sergilenmiş ve alkışlar söylenmiştir. Alkışlar, toplumun kültür birikimini, değer yargılarını, inançlarını yansıtan; özgün, etkileyici, söyleyene ve söyletene huzur veren kalıp sözlerdir. Bu sözler, birey-topluluk arasında sağlıklı bir iletişimin kurulmasını sağlar. Türk-Türkmen kültüründe düğün törenleri, bir ritüel bütünlüğü içerisinde ve alkışlar eşliliğinde gerçekleştirilir. Alkışlar genellikle gelin-damatın anne-babası, akrabaları ve misafirler tarafından söylenir. Toy denildiğinde, Türkmenistan’da düğün akla gelir. Türkmen toyları (evlilik, beşik, diş, ak toy ve kalpak) beşe ayrılır. Bu çalışmanın amacı: Türk-Türkmen kültüründe evlilik öncesi ve sonrasıyla ilgili oluşmuş inançların, ritüellerin ve söylenilen alkışların yazılı kaynaklardan ve derleme çalışmalarından alınarak, kullanım yerlerine göre tasnif edilmesi ve incelenmesidir. Bu çalışmanın birinci bölümünde; 45 alkış-dilek tespit edilmiş ve 5 bölümde incelenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde ise; 95 civarında alkış-dilek tespit edilmiş ve 9 bölümde incelenerek açıklanmıştır. Bu çalışmada, Türkmen-Türk düğünlerinde söylenen150 civarındaki alkış-dilek örnekleriyle açıklanmış ve geliştirdiğimiz tasnif ile kendi içinde sınıflandırılarak yeni bulgulara ulaşılmış ve çözümlenmiştir. Çalışma betimsel, tanımlayıcı, örneklendirici ve açıklayıcı niteliktedir.
Evlilik, Türkmen toyu
  • Akalın, S. (1990). Türk Dilek Sözlerinde Alkışlar ve Kargışlar. Ankara: Kültür Bakanlığı.
  • Amanov, H. (1992). Şir Hudanın Pençesi, Aşgabat: Türkmenistan.
  • Artun, E. (2006). Adana Halk Kültürü. Adana: Ulusoy.
  • Başçetinçelik, A. (2009). Adana Halk Kültüründe Doğum-Evlenme-Ölüm. Adana: Altınkoza.
  • Büyüköztürk, Ş. (2007). Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı. Ankara: Pegem.
  • Cin, F.(2004). Ceyhan Yörüklerinde Halk Kültürü Araştırmaları.(Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Çukurova Üniversitesi, / Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.
  • Çobanoğlu, Ö. Çobanoğlu S. (2015). Türkiye Türk Halk Kültüründe Konuşmalık Türler Bağlamında Sözel Nasihatler, Dua ve Beddualar. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 4(7), 1-32.
  • Deryayev, H. (1981-1987). Eserler. I.II.III. Cilt. Aşgabat: İkbal.
  • Dinç, A., Çakır R. (2008). Türkmen Kültürü ve Türkmenlerin Sosyo-İktisadi Düşüncesi. İstanbul: Ayrıkotu.
  • Dinç, A., Çakır R. (2010). Türkmenlerde Kuyumculuk Sanatının ve Takıların Tarihi Gelişimi ve Türkmen Kadını. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, 10 (1), 23-34.
  • Diyar Dergisi. (1993). No 2, Aşgabat.
  • Doğan, İ., Gücük S. (1997). Türkmen Dilinde İyi Niyetler. Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi, (3),33-48
  • Durdıyev A. (1989).Han Küylü. Aşgabat: Türkmenistan.
  • Duymaz, A. (2002). İrfanı Arzulayan Sözler Tekerlemeler. Ankara: Akçağ.
  • Edebiyat ve Sungat Gazetesi. (20.03.1992-11.12.98). Aşgabat.
  • Ezizov, G. (1978). Serpay. Aşgabat: Türkmenistan.
  • Gözükızıl, Ö. (2006). Çanakkale Halk Kültürü I (Halk Anlatıları). İstanbul: Heyemola.
  • Gurbannepesov K. (1983). Yedi Yaprak. Aşgabat: Türkmenistan.
  • Hudaynazarov, B. (2002). Kumlular. Ramazan Çakır (Çev.). İstanbul: Kaynak.
  • Kalafat, Y., Özkan A. (2005). Batı ve Doğu Türk Halk İnançlarında Dua. Türk Dünyası Tarih Kültür Dergisi. (217), 17-21.
  • Karaca, N. (2016). “Hayatın “Eşik” Durumu Bağlamında ve Sivas Evlenme Geleneğinde “Gelin” Kültürü”. Tübar(11),105-136.
  • Karaca, Y. (2006). Karaçay Türklerinde Dini Hayat Başhüyük Kasabası Örneği. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Yüzüncü Yıl Üniversitesi/ Sosyal Bilimler Enstitüsü, Van.
  • Kaşgarlı, M. (2005), Divan-ı Lügat-it Türk, Besim Atalay Tercümesi, Ankara.
  • Kaya, Doğan (2011). Sivas‟ta Salâvatlamalar. Milli Folklor Dergisi. (89), 179-185.
  • Kaya, E.(1970). Van Duaları. Türk Folklor Araştırmaları. (255), s. 5769.
  • Kerbabayev, B.(1959). Eserler Toplumu. 4. cilt. Aşgabat: Türkmenistan.
  • Keskin, A. (2018). Türk Kültüründe Alkışlar (Dualar/İyi Dilekler) ve Kargışlar (Bed-dualar/Kötü Dilekler): Metin ve Bağlam Merkezli Bir İnceleme. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
  • Mugallimler Gazetesi. (26.10.1990-9.10.1992). Aşgabat.
  • Muradov A. (1971). Buna Hayat Derler, Aşgabat: Türkmenistan.
  • Nurberdiyev P. (1989).Gatakar, I.cilt Aşgabat: Türkmenistan.
  • Öcal O., Meltem A., Şeyda Ç. (2017). Alkışlar Kargışlar ve Ninniler. Ankara: Çorum Belediyesi,15-50.
  • Örnek, S.V. (1966). Sivas ve Çevresinde Hayatın Çeşitli Safhalarıyla İlgili Bâtıl İnançların ve Büyüsel İşlemlerin Etnolojik Kökeni. Ankara: Ankara Ünv.
  • Örnekleriyle Türkçe Sözlük, (1995).Ankara: Türk Tarih Kurumu.
  • Özmen M. (2000). Alkış ve Kargışlarda Cümle ve Anlatım Özellikleri. Türk Dili. (585), 280-293..
  • Savur,S.(2010). Adana İli Tufanbeyli İlçesi Halk Kültürü Araştırması. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Çukurova Üniversitesi/ Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.
  • Seyfeli, M. (1995). Kırşehir Halk Edebiyatı, Folklor ve Etnografyası. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Erciyes Üniversitesi, Kayseri.
  • Solmaz E. (2019). Türkmen Atasözlerinde Kadın ve Kadın Algısı. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi 19(2), 389-401.
  • Sovyet Edebiyatı Dergisi. (1991-1992). No: 3, No:5.
  • Sovyet Edebiyatı Dergisi. (1994). No: 9, No:12.
  • Şevki Dutar, Çiftçi (2013). 79 yaşında, Karakaya Köyü, Bozkır, Konya,
  • Tagan, A. (1980). Saragt Galası. Aşgabat: Türkmenistan.
  • Tan, N. (1986). Folklorumuzda Ölçülü Sözler. İstanbul: Folklor Araştırmaları Kurumu.
  • Türk Dil Kurumu Sözlüğü (1988). 1.Cilt, (8.Baskı), Ankara: TDK.
  • Türkmen Piyesleri. (1957). Aşgabat.
  • Türkmenistan Gazetesi. (23.10.99). Aşgabat.
  • Vatan Gazetesi. (25.01.2000). Aşgabat.
  • Yıldırım, A., Simsek H. (2006). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin.
Birincil Dil tr
Konular Edebiyat
Bölüm Araştırma Makalesi
Yazarlar

Orcid: 0000-0001-9862-0846
Yazar: Ramazan ÇAKIR (Sorumlu Yazar)
Kurum: Girne Amerikan Üniversitesi
Ülke: Turkey


Tarihler

Başvuru Tarihi : 10 Nisan 2020
Kabul Tarihi : 30 Kasım 2020
Yayımlanma Tarihi : 25 Aralık 2020

Bibtex @araştırma makalesi { egetdid718168, journal = {Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi}, issn = {1301-2045}, address = {egetdid@gmail.com}, publisher = {Ege Üniversitesi}, year = {2020}, volume = {20}, pages = {467 - 490}, doi = {10.32449/egetdid.718168}, title = {Türkmen-Türk Düğün Törenlerinde Söylenen Alkış-Dileklerin Kullanım Yerleri}, key = {cite}, author = {Çakır, Ramazan} }
APA Çakır, R . (2020). Türkmen-Türk Düğün Törenlerinde Söylenen Alkış-Dileklerin Kullanım Yerleri . Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi , 20 (2) , 467-490 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/egetdid/issue/58630/718168
MLA Çakır, R . "Türkmen-Türk Düğün Törenlerinde Söylenen Alkış-Dileklerin Kullanım Yerleri" . Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi 20 (2020 ): 467-490 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/egetdid/issue/58630/718168>
Chicago Çakır, R . "Türkmen-Türk Düğün Törenlerinde Söylenen Alkış-Dileklerin Kullanım Yerleri". Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi 20 (2020 ): 467-490
RIS TY - JOUR T1 - Türkmen-Türk Düğün Törenlerinde Söylenen Alkış-Dileklerin Kullanım Yerleri AU - Ramazan Çakır Y1 - 2020 PY - 2020 N1 - DO - T2 - Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 467 EP - 490 VL - 20 IS - 2 SN - 1301-2045- M3 - UR - Y2 - 2020 ER -
EndNote %0 Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi Türkmen-Türk Düğün Törenlerinde Söylenen Alkış-Dileklerin Kullanım Yerleri %A Ramazan Çakır %T Türkmen-Türk Düğün Törenlerinde Söylenen Alkış-Dileklerin Kullanım Yerleri %D 2020 %J Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi %P 1301-2045- %V 20 %N 2 %R %U
ISNAD Çakır, Ramazan . "Türkmen-Türk Düğün Törenlerinde Söylenen Alkış-Dileklerin Kullanım Yerleri". Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi 20 / 2 (Aralık 2020): 467-490 .
AMA Çakır R . Türkmen-Türk Düğün Törenlerinde Söylenen Alkış-Dileklerin Kullanım Yerleri. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi. 2020; 20(2): 467-490.
Vancouver Çakır R . Türkmen-Türk Düğün Törenlerinde Söylenen Alkış-Dileklerin Kullanım Yerleri. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi. 2020; 20(2): 467-490.
IEEE R. Çakır , "Türkmen-Türk Düğün Törenlerinde Söylenen Alkış-Dileklerin Kullanım Yerleri", Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, c. 20, sayı. 2, ss. 467-490, Ara. 2020, doi:10.32449/egetdid.718168