BİR DEVLETİ İÇİNDEN TANIMAK: MEMLÛK EMÎRİ BAYBARS EL-MANSÛRÎ’NİN ASKERÎ VE SİYASÎ KARİYERİ

İslâm tarihinin en büyük Müslüman Türk devletlerinden biri olan Memlûkler (648-923/1250-1517), “memlûk sistemi”nin ürünü olan güçlü ordusu sayesinde Moğolları yenerek İslâm dünyasının batısını istiladan kurtarmış, Suriye’deki Haçlıları yarım asırlık bir süreçte devreden çıkararak bölgeden uzaklaştırmıştır. Söz konusu sistemde yetişen memlûklerin arasından çıkan büyük emîrler, Memlûk Devleti’nin yönetimini büyük oranda elinde tuttuğu gibi tabiatıyla devletin iç ve dış siyasetinin belirlenmesinde de başat unsur konumundaydı. Bu çalışmada konu edilen Baybars el-Mansûrî (ö. 725/1325), devletin kuruluş yıllarında bir memlûk olarak Kahire’ye getirilmiş, sonraki süreçte hem en üst askerî rütbelere yükselerek hem de çok önemli görevleri yürüterek yaşadığı dönemin başat aktörleri arasında yer almıştır. Memlûk Devleti’nin kuruluşundan yükseliş dönemine kadar olan süreçte yaşamış olan bu emîr, askerî ve siyasî gelişmelerin içinde yer aldığı için onun hayatı hem bu devrenin bir resmini ortaya koymuş hem de askerî kariyeri ile bir memlûkün en üst rütbeye ulaşana kadarki kariyerine örnek teşkil etmiştir. Dolayısıyla bu çalışma, Memlûk Devleti’ni ve tabiri caizse devletin sahibi askerî aristokrasiyi daha iyi tanımak bakımından önemli bir örneği ortaya koymak amacıyla kaleme alınmıştır.