İSKENDERİYE KÜTÜPHANESİ’NDEKİ GÖREV DAĞILIMI ÜZERİNE

Öz

Makedonya Kralı Büyük İskender (MÖ 336-323) MÖ 332 yılında Mısır’ı fethetmiş ve Mısır’da Hellenistik kültür izleri yer edinmeye başlamıştır. Kral tarafından kendi adına kurulmuş olan İskenderiye kenti bu kültürün oluşumuna zemin hazırlamıştır. Büyük İskender’in ardılı I. Ptolemaios Soter (MÖ 305-282) Mısır’da Ptolemaios Hanedanı’nı kurmuş ve Hellen kültür izlerini yaygınlaştırmıştır. Bu faaliyetlerin en önemlisini Museion ve içerisinde barındırdığı İskenderiye Kütüphanesi oluşturmuştur. İskenderiye Kütüphanesi Antikçağ ’ın öğrenim merkezlerinden birini teşkil etmiş ayrıca kütüphanede sistematik çalışmanın sağlanmasıyla görev dağılımı da kendini görünür kılmıştır. Görev dağılımı ile birlikte gelişen süreçte kütüphanenin başında bir başkan ve başkanın sorumluluğu altında bulunan çalışanların yer aldığı bir düzen oluşturulmuştur. Bu çalışanlar özellikle çeviri faaliyetleri ile yazınların çoğaltılması ve düzenlenmesiyle sorumlu tutulmuşlardır. Aynı zamanda İskenderiye Kütüphanesi ilim insanlarının tek bir çatı altında toplanmalarına fırsat tanımış ve bilimsel faaliyetlerin yürütülmesini kolaylaştırmıştır. Bu çalışmada, İskenderiye kentinin Hellenistik dönemdeki önemiyle birlikte, kentte yer alan İskenderiye Kütüphanesi’ndeki görevlilerin belirlenmesi ve bu görevlilerin faaliyet alanlarının netleştirilmesi amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Mısır
• İskenderiye
• Hellenizm
• Kütüphane
• Görevliler

On the distribution of tasks of The Library of Alexandria

Öz

Kaynakça

1. Bagnall 2002 Roger S. Bagnall, “Alexandria: Library of Dreams”, Proceedings of the American Philosophical Society, Vol. 146, No. 4, s. 348-362.
2. Barnes 2020 Robert Barnes, “Musaların Tavuk Kümesinde Dünyadan Uzak Yaşayan Kitapkurtları: Antik İskenderiye Kütüphanesi”, İskenderiye Kütüphanesi Antik Dünyanın Öğrenim Merkezi, Derleyen Roy MacLeod, Dost Kitabevi, Ankara, s. 83-103.
3. Bell 1927 H. I. Bell, “Alexandria”, The Journal of Egyptian Archaeology, Vol. 13, No. 3/4, s. 171-184.
4. Berti ve Costa 2009 Monica Berti -Virgilio Costa, “The Ancient Library of Alexandria”. A Model for Classical Scholarship in the Age of Million Book Libraries, International Symposium on the Scaife Digital Library, s. 1-26.
5. Bevan 1927 Edwyn Bevan, A History of Egypt under the Ptolemaic Dynasty, Methuen Publishing, London.
6. Blanck 2017 Horst Blanck, Antikçağ’da Kitap, Çev.: Zehra Aksu Yılmazer, Alfa Yayınları, İstanbul.
7. Casson 2002 Lionel Casson, Libraries in the Ancient World, Yale University Press, New Haven and London.
8. Cohen 2006 Getzel M. Cohen, The Hellenistic Settlements in Syria, The Red Sea Basin, and North Africa, University of California Press, California.

9. Çelik 2000 Mehmet Çelik, “İmparator Marcian’ın İskenderiye Kütüphanesini Yaktırması (1 Ağustos 455)”, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, C. 10, S. 1, s. 51-67.
10. Droysen Droysen, Büyük İskender Tarihi, Çev.: Bekir Sıtkı Baykal, Dharma Yayınları, İstanbul.
11. Errington 2020 R. Malcolm Errington, Hellenistik Dünya Tarihi MÖ 323-30, Çev.: Gülşah Günata, 2. Basım, Homer Kitabevi, İstanbul.
12. Erskine 1995 Andrew Erskine, Culture and Power in Ptolemaic Egypt: The Museum and Library of Alexandria”, Greece & Rome, Vol. 42, No. 1, s. 38-48.
13. Fraser 1972 P. M. Fraser, Ptolemaic Alexandria, Oxford University Press, Oxford.
14. Gates 2021 Charles Gates, Antik Kentler-Antik Yakındoğu, Mısır, Yunan ve Roma’da Kentsel Yaşamın Arkeolojisi, Çev. Barış Cezar, Koç Üniversitesi Yayınları, İstanbul.
15. Green 1985 Peter Green, “The Politics of Royal Patronage: Early Ptolemaic Alexandria”, Grand Street, Vol. 5, No. 1, s. 151-163.
16. Heller-Roazen 2002 Daniel Heller-Roazen, “Tradition’s Destruction: On the Library of Alexandria”, Obsolescence, Vol. 100, s. 133-153.
17. Hendrickson, Thomas Hendrickson, “The Invention of the Greek Library”, Transactions of the American Philological Association (1974-2014), Vol. 144, No. 2, s. 371-413.
18. Hölbl 2001 Günther Hölbl, A History of the Ptolemaic Empire, Translated by Tina Saavedra, by Routledge, London, New York.
19. İplikçioğlu 2015 Bülent İplikçioğlu, Hellen ve Roma Tarihinin Anahatları, Arkeoloji ve Sanat Yayınları, İstanbul.
20. Keseroğlu ve Demir 2016 Hasan Sacit Keseroğlu-Güler Demir, “Antikçağda Bilim ve Kütüphane”, Türk Kütüphaneciliği 30, 3, s. 365-397.
21. Macleod 2020 Roy Macleod, “Giriş: Tarihte ve Mitolojide İskenderiye”, İskenderiye Kütüphanesi Antik Dünyanın Öğrenim Merkezi, Derleyen Roy MacLeod, Dost Kitabevi, Ankara, s. 13-31.
22. Plutarch Plutarch, The Parallel Lives, Vol. VII, Vol. IX, The Loeb Classical Library, 1919-1920.
23. Rodenbeck 2001/2002 John Rodenbeck, “Literary Alexandria”, The Massachusetts Review, Vol. 42, No. 4, s. 524-572.
24. Strabon Strabon, The Geography of Strabo. In Eight Volumes VIII. With An English Translation by Horace Leonard Jones, Harvard University Press, London 1932.
25. Şenalp 2008 Leman Şenalp, “Eski Çağlarda Kütüphaneler”, Türk Kütüphaneciler Derneği Bülteni, 6, 3, s. 40-44.
26. Yıldız 2003 Nuray Yıldız, Kalıntılar ve Edebi Kaynaklar Işığında Antikçağ Kütüphaneleri, Arkeoloji ve Sanat Yayınları, İstanbul.
27. Wright 2015 Benjamin G. Wright, The Letter of Aristeas ‘Aristeas to Philocrates’ or ‘On the Translation of the Law of the Jews’, Commentaries on Early Jewish Literature (CEJL), Ed. Loren T. Stuckenbruck vd., De Gruyter, Berlin.