OSMANLI YURT DIŞI ELÇİLİKLERİNİN ÇANAKKALE ŞEHİT AİLELERİ VE YARALILAR İÇİN DÜZENLEDİĞİ NAKDİ BAĞIŞ KAMPANYALARI VE SARF EDİLEN YERLER

Öz

Çanakkale savaşında 57 bin Türk askeri şehit olmuş, 100 binden fazlası da yaralanmıştır. Yaralı askerlerin büyük çoğunluğu vapurlarla İstanbul’a getirilerek hastanelerde tedavi altına alınmıştır. Şehitlerin ailelerine ve tedavi altındaki yaralılara maddi ve manevi destek sağlayabilmek amacıyla yurt içinde olduğu gibi Osmanlı Devleti’nin yurt dışındaki diplomatik temsilciliklerinde de bağış kampanyaları düzenlenmiştir. Kampanyaya temsilcilik personelinin yanı sıra birçok Avrupa, ABD ve Arjantin vatandaşı, cemiyet ve kuruluş katılmıştır. Elçiliklerden gönderilen meblağ, Hariciye Nezareti bünyesinde oluşturulan Mecruhîn İane Komisyonu’nda toplanmış, bağışların her biri kayıt altına alınarak, makbuzları kesilip bağışçılara ulaştırılmak üzere elçiliklere gönderilmiştir. Bu bağışlarla İstanbul’un tüm hastanelerinde yatmakta olan yaralıların tedavi, bakım, giyim ihtiyaçları karşılanmış, hastaneler için gerekli tıbbi ilaç, alet-i edevât, iç, dış döşeme ve onarım malzemesi alımına destek olunmuştur. Bunun yanı sıra ilave hastaneler ve tedavihaneler açılmış, şehitlerin dul ve yetimlerine ayni ve nakdi destek sağlanmış, bu hizmetlerin yürütülmesinde yoğun faaliyet gösteren başta Hilal-i Ahmer olmak üzere diğer yardım cemiyetlerine nakit desteğinde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Çanakkale Savaşı
• Şehit
• Gazi
• Osmanlı Sefaretleri
• Bağış Kampanyası

Cash Donation Campaigns Organized By Ottoman Embassies Abroad For the Families of Martyrs and the Wounded During the Battles of Gallipoli and How These Funds Were Spent

Öz

In Gallipoli Campaign, 57,000 Turkish soldiers were martyred and more than 100,000 were wounded. The vast majority of wounded soldiers were brought to Istanbul by ship and treated in hospitals. In order to provide material and moral support to the families of martyrs and the wounded receiving treatment, donation campaigns were organized both within the country and at the diplomatic missions of the Ottoman Empire abroad. Besides the staff of the missions, many European, US and Argentinean citizens, societies and organizations participated in the campaign. The amounts sent from the embassies were collected by the Commission for Relief to the Wounded, established within the Ministry of Foreign Affairs and each donation was recorded, receipts were issued and sent to the embassies to be delivered to the donors. These donations met the treatment, care and clothing needs of the wounded hospitalized in all of Istanbul’s hospitals and supported the purchase of necessary medical supplies, equipment, interior and exterior furnishings and repair materials for the hospitals. In addition, supplementary hospitals and treatment centres were opened; in-kind and cash assistance was provided to the widows and orphans of the martyrs and financial support was extended to other relief organizations - most notably the Hilal-i Ahmer - that were actively involved in carrying out these services.

Anahtar Kelimeler

• Gallipoli Campaign
• Martyr
• Veteran
• Ottoman embassies
• Donation campaign.

Kaynakça

1. Alkan, Necmettin, “Alman Kaynaklarına Göre Çanakkale Savaşı ve Zaferi”, Belleten, Cilt 80, Sayı 289, 2016, s. 899-938.
2. Armaoğlu, Fahir, 20. Yüzyıl Siyasi Tarihi, Alkım Yayınevi, Ankara, 2005.
3. Aybars, Ergun, Türkiye Cumhuriyeti Tarihi I, Ankara Üniversitesi Basımevi, Ankara, 1995.
4. Aydın, Nurhan, “Çanakkale Savaşları’nda Sıhhiye ve Tahliye Hizmetleri”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, Cilt XXVI, Sayı 77, 2010, s. 385-403.
5. Birinci Dünya Harbi’nde Türk Harbi, V nci Cilt Çanakkale Cephesi Harekâtı I nci Kitap (Haziran 1914-25 Nisan 1915), Genelkurmay Basımevi, Ankara, 1993.
6. Erdemir, Lokman, “Çanakkale Muharebeleri Sırasında Cephe’den İstanbul’a Yaralıların Nakli”, Bilim ve Teknik, Mart 2015, s. 22-27.
7. Erdemir, Lokman, “Çanakkale Muharebeleri Sırasında İstanbul’da Yardım Faaliyetleri”, Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, Cilt 10, Sayı 12, Bahar 2012a, s. 35-60.
8. Erdemir, Lokman, “Çanakkale Muharebe Meydanlarından İstanbul Hastanelerine: Sağlık Hizmetleri”, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı 15, 2012/1 b, s. 91-113.

9. Görgülü, İsmet, “Çanakkale Zaferi Üzerine Alman İddiaları”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, Cilt 10, Sayı 28, 1994, s. 105-136.
10. Görgülü, İsmet, Çanakkale İlk Günde Biterdi, Bilgi Yayınları, Ankara, 2008.
11. Karpat, H. Kemal, “The Ottoman Emigration to America, 1860-1914”, International Journal of Middle East Studies, Vol. 17, No. 2, 1985, s. 175-209.
12. Kıyanç, Sinan, “Avustralya'da Osmanlıcılık Fikrinin Doğuşu ve Avustralya Osmanlı Cemiyeti”, DTCF Dergisi, Cilt 64, Sayı 1, 2024, s. 272-300.
13. Sanders, Liman von, Türkiye’de Beş Yıl, (Çev. Eşref Bengi Özbilen), Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul, 2016.
14. Sönmezoğlu, Faruk, Uluslararası İlişkiler Sözlüğü, Der Yayınları, İstanbul, 2017.
15. Taşkıran, Cemalettin, “Çanakkale Savaşları’ndaki Tanınmış Yabancı Komutanlar”, (Ed. Lokman Erdemir ve Kürşat Solak), Çanakkale Muharebeleri’nin İdaresi Komutanlar ve Stratejiler içinde, Çanakkale Valiliği Yayınları, Çanakkale, 2015, s. 21-33.
16. Temel, Mehmet, XIX. ve XX. Yüzyılda Osmanlı-Latin Amerika İlişkileri, Nehir Yayınları, İstanbul, 2004.
17. Temel, Mehmet, “Osmanlı Arşivi Belgelerine Göre Osmanlı-Avustralya İlişkileri”, Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Sayı 40, Güz 2016, s. 29-42.
18. Yıldırım, İbrahim, “Çanakkale Muharebelerinde Zayiat ve Zehirli–Boğucu Gaz Kullanılması”, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt 26, Sayı 1, 2016, s. 261-275.