Kalimaki Bey in Ottoman Foreign Affairs: His Career and Diplomatic Role in the 1849 Crisis

Öz

This study examines the transformation of the Ottoman Empire's foreign policy during the Tanzimat period and the construction of the empire's image in Europe through the life and diplomatic activities of Alexandros Kalimaki Bey, a prominent diplomat. The main objective of this article is to analyze the career of Kalimaki, who was of Romanian origin and from a Greek family in Phanar, and who stands out as the first non-Muslim subject of the Ottoman Empire to serve as a permanent ambassador to Europe, particularly his crisis management during the Hungarian Refugee Crisis, within its historical context. The research proceeds with a chronological and qualitative method based on primary archival documents of the Ottoman Ministry of Foreign Affairs and Kalimaki's diplomatic reports sent from London and Paris. Data obtained from archival documents have been evaluated within their historical context by considering them alongside studies in the literature. Through this method, the transformation and crisis management processes in Ottoman foreign policy have been qualitatively assessed through the diplomatic correspondence and reports of the period. Within this framework, the study also aims to highlight the interaction between Kalimaki Bey's personal diplomatic capacity and the new diplomatic approach adopted by the Ottoman State after the Tanzimat reforms.

Anahtar Kelimeler

• Ottoman
• Diplomacy
• Ambassador
• Kalimaki
• Crisis

OSMANLI HARİCİYESİNDE KALİMAKİ BEY: KARİYERİ VE 1849 MACAR MÜLTECİLERİ KRİZİNDEKİ ROLÜ

Öz

Bu çalışma, Osmanlı Devleti'nin Tanzimat dönemindeki dış politika dönüşümünü ve imparatorluğun Avrupa nezdindeki imaj inşasını, önde gelen bir diplomat olan Aleksandros Kalimaki Bey'in hayatı ve sefirlik faaliyetleri üzerinden incelemektedir. Makalenin temel amacı, Romen kökenli ve Fenerli Rum bir aileden gelen, Osmanlı Devleti’nin Avrupa’ya gönderdiği Müslüman olmayan tebaadan ilk daimî elçi olarak öne çıkan Kalimaki’nin kariyerini, özellikle de Macar Mültecileri Meselesi sırasındaki kriz yönetimini tarihsel bağlam içinde analiz etmektir. Araştırma, Osmanlı Hariciye Nezareti'nin birincil arşiv belgelerine ve Kalimaki'nin Londra ile Paris'ten gönderdiği diplomatik raporlara dayanan kronolojik ve niteliksel bir yöntemle ilerlemektedir. Arşiv belgelerinden elde edilen veriler literatürdeki çalışmalarla birlikte değerlendirilerek tarihsel bağlam içerisinde analiz edilmiştir. Bu yöntemle, dönemin diplomatik yazışmaları ve raporları üzerinden Osmanlı dış politikasındaki dönüşüm ve kriz yönetimi süreçleri nitel bir değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Bu çerçevede çalışma, Kalimaki Bey’in şahsi diplomatik kapasitesi ile Osmanlı Devleti’nin Tanzimat sonrasında benimsediği yeni diplomasi anlayışı arasındaki etkileşimi görünür kılmayı da hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

• Osmanlı
• Diplomasi
• Elçi
• Kalimaki
• Kriz.

Kaynakça

1. Akpınar, Mahmut, Tanzimat’tan Cumhuriyete Devlet-i Âliyye’ye Hizmet Eden Gayrimüslim Sefirler (1832-1923), Lotus Yayın Grubu, Ankara, 2016.
2. Cevdet Paşa, Tezâkir, (Haz. Cavid Baysun), Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 1991.
3. Çakır, Duygu, Osmanlı Devleti’nin Son Döneminde Karadeniz’de Tuz Kaçakçılığı, Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Ordu, 2019.
4. Deringil, Selim, “II. Mahmud’un Dış Siyaseti ve Osmanlı Diplomasisi”, Sultan II. Mahmud ve Reformları Semineri içinde, İstanbul, 1990.
5. Eskenazi, Şule, Türkiye’de Burjuvazi Olgusu: Gayrimüslimlerin İktisadi Faaliyetleri (1908-1945), İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), İstanbul, 2018.
6. Gümüş, Musa, “1848 Mülteciler Meselesi Örneğinde 19. Yüzyıl Türk Diplomasisi”, History Studies, Sayı 2, 2010, s. 255-280.
7. Hayrettin Pınar, “Kostaki Musurus’un Atina Sefareti ve Osmanlı-Yunan Diplomatik Krizi”, Belleten, Sayı 76, 2012, s. 207-238.
8. İmferi, Vahot, Die Ungarischen Flüchtlinge in der Türkei, Friedrich Ludwig Herbig, 1851.

9. Kılıç, Musa, Osmanlı Hariciyesinde Gayrimüslimler (1836–1876), Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yayımlanmamış Doktora Tezi), Ankara, 2009.
10. Kuran, Ercüment, Avrupa’da Osmanlı İkamet Elçiliklerinin Kuruluşu ve İlk Elçilerin Siyasi Faaliyetleri, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, Ankara, 1968.
11. Kurat, Akdes Nimet, Türkiye ve Rusya, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara, 1990.
12. Nazır, Bayram, Osmanlı Misafirperverliği ve Avrupa’daki Yankıları, Ticaret Odası Yayınları, İstanbul, 2007.
13. Nazır, Bayram, Macar ve Polonyalı Mülteciler: Osmanlı’ya Sığınanlar, Yeditepe Yayınevi, İstanbul, 2016.
14. Saydam, Abdullah, “Osmanlıların Siyasî İlticalara Bakışı ya da 1849 Macar-Leh Mültecileri Meselesi”, Belleten, Sayı 61, 1997, s. 339-386.
15. Unat, Faik Reşit, Osmanlı Sefirleri ve Sefaretnameleri, (Tamamlayan ve Haz. Bekir Sıtkı Baykal), Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 1987.
16. Yalçınkaya, Mehmet Alaaddin, “Avrupa’da Açılan İlk Daimî Osmanlı Elçiliklerinin Yönetimi (1793-1802): Londra-Paris-Viyana-Berlin”, (Ed. Ebru Onay), Cumhuriyet’in 100. Yılında Türk Dışişleri: Asırların Diplomasi Birikimi içinde, Türk Tarih Kurumu Yayınları, İstanbul, 2025, s. 95-126.