-

Öz

Ministers of Education of the Second Constitutionalism Period With the announcement of the Constitutionalism II., which is one of the important milestones of the Ottoman modernization movement, there have been several improvements in terms of political, economical and social contexts, except from the traditional structure. Education was inauspiciously the most important tool for the team that has done the revolution to bring these improvements to the public and make them stable. The political power that knows this situation has considered the education as the main problem of the country and they have started a total work with its institutions, mechanisms, and organizations. The most important point of these attempts was, of course, the choosing of the ministers who would carry out all these education activities with a certain power. This study is about the education ministers who have worked during the period from the announcement of the Constitutionalism II to the end of the World War

Anahtar Kelimeler

• -

II. Meşrutiyet Dönemi Maarif Nazırları

Öz

Osmanlı modernleşme hareketinin önemli dönüm noktalarından birisi olan II. Meşrutiyet’in ilanı ile siyasi, iktisadi ve sosyal anlamda geleneksel yapının dışında bir takım yenilikler yapılmaya başlanılmıştır. İnkılâbı gerçekleştiren kadronun yapılacak olan yenilikleri halka ulaştırma ve kalıcı kılma yolunda kullanabilecekleri en önemli araç hiç şüphesiz ki eğitimdi. Bu durumun bilincinde olan iktidar güçleri eğitimi ülkenin öncelikli sorunu olarak görmüşler, kurumları, işleyişi ve organizasyonlarıyla bu alan üzerinde topyekûn bir çalışma başlatmışlardır. Elbette ki bu çalışmaların en önemli noktası tüm bu faaliyetleri yürütecek, daha açık bir ifadeyle maarif işlerini birinci elden yönetecek olan nazırların seçilmesiydi. Bu çalışma II. Meşrutiyet’in ilan edildiği tarihten I. Dünya Savaşı’nın son yıllarına kadar uzanan süreçte görev yapmış olan Maarif Nazırlarını ve onların faaliyetlerini konu edinmektedir. Anılan zaman diliminde asaleten ve vekâleten 11 Maarif Nazırı görev yapmıştır. Bu on bir nazırdan üç tanesinin farklı zaman dilimlerinde iki kez nazırlık koltuğuna oturmuş olmaları ve çok kısa süreli görev yapmaları dönemin ne derecede istikrarsız bir zaman dilimi olduğunun da kanıtıdır. Maarif teşkilatının zirvesinde bulunan bu kişilerin eğitim görüşlerinin doğrudan devletin maarif politikalarını da etkilediği düşünüldüğünde II. Meşrutiyet döneminde Nazırlık yapmış olan bu isimlerin etkileri araştırılmaya değer bir konudur

Anahtar Kelimeler

• -

Kaynakça

1. a. Gazeteler-Dergiler “Hakkı Bey”, İkdam, 14 Aralık 1908.
2. “Hakkı Bey”, İkdam, 9 Aralık 1908.
3. “Komisyon”, Sabah, 24 Haziran 1909.
4. “Maarif Nazır Vekili”, İkdam, 20 Aralık 1908.
5. “Maarif Nazırı Hakkı Bey”, Tanin, 25 Mart 1911.
6. “Maarif Nazırı Şükrü Beyefendi’ye”, Yeni Fikir, C. II, S. 9, Mart 1913.
7. “Maarif Nazırının Beyanatı”, Sabah, 18 Haziran 1909.
8. “Maarif Nezareti”, İkdam, 24 Aralık 1908.

9. “Maarif Nezareti”, İkdam, 9 Şubat 1909.
10. “Maarif Nezareti”, İkdam, 9 Şubat 1909.
11. “Maarif Nezaretinde”, Tanin, 21 Aralık 1908.
12. “Mekâtib-i Umûmîye Programı”, Tanin, 13 Teşrinisani 1911.
13. “Tedrisat Meselesi”, Tasvir-i Efkâr, 17 Haziran 1909.
14. Cem, Sayı: 14, 27 Kânunusani 1326 Cem, Sayı: 17, 19 Şubat 1326
15. Cem, Sayı: 5, 25 Teşrinisâni 1326
16. Cem, Sayı: 6, 2 Kânunuevvel 1326
17. Cem, Sayı: 6, 2 Kânunuevvel 1326
18. Dalkavuk, 4 Teşrinievvel 1324
19. Gıdık, Sayı: 17, 23 Kânunuevvel 1326
20. Gıdık, Sayı: 2, 25 Teşrinievvel 1326 Gıdık, Sayı: 28, 17 Şubat 1326
21. Gıdık, Sayı: 6, 8 Teşrinisâni 1326 İkdam, 2 Aralık 1908.
22. Kalem, Sayı: 109, 9 Kânunusâni 1326
23. Kalem, Sayı: 107, 23 Kânunuevvel 1326
24. Kalem, Sayı: 110, 13 Kânunusani 1326
25. Lala, Sayı: 2, 9 Kânunuevvel 1326 Sabah, 26 Ocak 1913. b. Kitap ve Makaleler Bakır, Kemal 2008
26. “II. Meşrutiyet Döneminde Milli Seçkincilik ve Eğitim: Emrullah Efendi Tuba Ağacı Nazariyesi”, Doğu Batı, C. I, S. 45, Mayıs-Haziran-Temmuz, s. . Demiryürek, Mehmet 2003
27. Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Bir Osmanlı Aydını Abdurrahman Şeref Efendi (1853-1925), Phoenix Yayınları, Ankara. Ergün, Mustafa 1982
28. “Emrullah Efendi: Hayatı, Görüşleri, Çalışmaları”, Ankara Üniversitesi, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, C. XXX, S. 1-2, 1979-1982, s. .
29. II. Meşrutiyet Devri Eğitim Hareketleri (1908-1914), Ocak Yayınları, Ankara.
30. Terbiyenin Sosyal ve Kültürel Temelleri, (Haz. Rıza Kardaş), İstanbul. İpek, Muammer 2002 Bir Eğitim Bakanı Olarak Emrullah Efendinin Eğitim Felsefesi,
31. Politikaları ve Uygulamaları 1908-1914, Ankara Üniversitesi,
32. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ankara. Kafadar, Osman 1997 Türk Eğitim Düşüncesinde Batılılaşma, Vadi Yayınları, Ankara
33. Sakaoğlu, Necdet 1985 “Eğitim Tartışmaları”, Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Türkiye
34. Ansiklopedisi, C. 2, İstanbul, s. . “Tahsil-i İbtidai”, Tasvir-i Efkâr, 3 Temmuz 1909. Süleyman Nazif
35. Ülken, Hilmi Ziya 1979 Türkiye’de Çağdaş Düşünce Tarihi, İstanbul.
36. Yazıcı, Mustafa 1973 Tanzimat’tan Bu Yana Milli Eğitim Bakanları, Başbakanlar ve Atatürk, Ankara.