-

Öz

The Licese Mine and Activities of Asia Minor Mining Company in the Licese The Ottoman Empire, gave importance managing and running mines in its own territories from its foundation period. The Empire which took advantage of experience of the conquered regions improved mining industry to the competitive level with Europe in the 15th and 16th centuries. But the Empire was not able to keep pace with developments since 18th century and fell behind with the industry. It consequently took some steps to stimulate the sector. So that, many native’s businessmen of Muslim and non-Muslim aspired that to mines in Licese, but they could not manage a stable. In this period, European companies applied for the Licese mine in the sanjak of Karahisar-i Sarki, as well as the other mines in Anatolia. The most important of these companies is British Asia Minor Mining Company. After Asia Minor Mining Company had purchased the mine in Licese, economy of region revived. Activities of company have changed patterns of work in the region. The inhabitants who previously engaged in farming began to receive a sallary as provision of effort. However, the activities of company in the region caused to security and political problems. In this work, we deal with the status the mines in Licese and the economic, social and political effects of the mining activities of Asia Minor Mining Company in the region

Anahtar Kelimeler

• -

Licese Maden Ocağı ve Asia Minor Mining Companyꞌnin Licese'deki Faaliyetleri

Öz

Osmanlı Devleti, hâkim olduğu topraklardaki madenlerin işletilmesine ve yönetilmesine, kurulduğu dönemden itibaren önem vermiştir. Fethettiği yerlerdeki deneyimlerden de yararlanan devlet, madencilik sektörünü XV. ve XVI. yüzyıllarda Avrupa ile rekabet edebilecek bir seviyeye taşımıştır. Ancak XVIII. yüzyıldan itibaren gelişmelere ayak uyduramayan sektör gerilemeye başlayınca sektörü canlandırmak için bazı adımlar atılmıştır. Böylece Müslüman ve Gayrimüslim birçok müteşebbis Karahisar-ı Şarkî sancağına bağlı Licese maden ocağının işletmesine talip olmuş ancak istikrarlı bir yönetim sergilenememiştir. Bu dönemde Anadolu’nun birçok yerinde olduğu gibi Licese madenine de Avrupalı şirketler talip olmuşlardır. Bu şirketlerden en önemlisi İngiliz Asia Minor Mining Company adlı şirkettir. Asia Minor Company Licese maden ocağını satın aldıktan sonra yöre ekonomisi canlanmıştır. Şirketin faaliyetleri yöredeki çalışma kalıplarını değiştirmiş, ancak bazı siyasi sıkıntılar ve güvenlik sorunlarını da beraberinde getirmiştir

Anahtar Kelimeler

• Osmanlı Devleti, Madencilik, Licese Madeni, Karahisar-ı Şarkî

Kaynakça

1. a. Başbakanlık Osmanlı Arşivi Kaynakları Sadâret Mektubî Mühimme Kalemi Evrakı (BOA, A. MKT. MHM), 661/36. Babıâli Evrak Odası Evrakı (BOA, BEO), 1758/131812.
2. Dâhiliye Mektûbî Kalemi Evrakı (BOA, DH. MKT), 143/68; 1377/80; 1417/22; 1418/8; 1423/118; 1429/70; 1495/35; 1596/44; 1629/22; 1724/81.
3. Tesrî-i Muâmelât ve Islahat Komisyonu Evrakı (BOA, DH. TMIK. M), 110/16. İrade Meclis-i Mahsûs Evrakı (BOA, İ. MMS), 65/3063.
4. İrâde Meclis-i Vâlâ Evrakı (BOA, İ. MVL), 502/22736; 490/22198.
5. İrâde Şûrâ-yı Devlet Evrakı (BOA, İ. ŞD), 975. Meclis-i Vükelâ Mazbataları Evrakı (BOA, MV), 241/252. Meclis-i Vâlâ Evrakı (BOA, MVL), 667/15. Şûrâ-yı Devlet Evrakı (BOA, ŞD), 497/18; 1254/17.
6. FO, Diplomatic an Consular Reports on Trade and Finance Turkey, Report for the Year 1887 on the Trade of Trebizond, No: 342, London 1888. (DCRTF 1888).
7. FO, Diplomatic and Consular Reports on Trade and Finance Turkey, Report for the Year 1888 on the Trade of Trebizond, No: 549, London 1889. (DCRTF 1889).
8. FO, Diplomatic and Consular Reports on Trade and Finance Turkey, Report for the Year 1895 on the Trade of Trebizond, No: 1680, London 1896. (DCRTF 1896).

9. FO, Diplomatic and Consular Reports Turkey Report for the Year 1898 on the Trade and Commerce of the Trebizond Vilayet, No: 2230, London 1899. (DCRTF 1899).
10. FO, Diplomatic and Consular Reports Turkey, Report for the Year 1909-10 on the Trade and Commerce of the Trebizond Vilayet, No: 4740, London 1911. (DCRTF 1911).
11. Accounts&Papers (A&P), Vol. 64, 1873, Report by Consul Palgrave, on the Trade and Commerce of Trebizond for the Year 1872. (A&P 1872).
12. Stastical Abstract for the Principal and Other Foreign Countries in each Year from 1882 to 1891-92, Twentieth Number, London 1894. (Stastical Abstract 1894). c. Salnâmeler
13. Salnâme-i Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye, Sene 1294. (Salnâme-i Devlet 1294).
14. Salnâme-i Vilâyet-i Sivas, Defa 14, Sene 1306. (Salnâme-i Vilâyet 1306). d. Kitap ve Makaleler Acun 2000
15. Fatma Acun, "Osmanlı İdari Öncelikleri: Karahisar-ı Şarki Sancağıꞌnda Gelir Artırımı Örneği", Uluslararası Kuruluşunun 700. Yıl Dönümünde Bütün Yönleriyle Osmanlı Devleti Kongresi (7-9 Nisan 1999), Konya, s.677-682.
16. Şükrü Haluk Akalın, Türkçe Sözlük, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara. Mustafa Altunbay, "Klasik Dönemde Osmanlıda Madencilik", Türkler, c. X, Yeni Türkiye Yayınları, Ankara, s.791-801. Sezai Balcı, "Giresun Belediye Başkanı Kaptan Yorgi Paşa 1829-1904", Tarih Boyunca Karadeniz Ticareti ve Canik
17. Samsun, Canik Belediyesi Kültür Yayınları, Samsun, s.1311- 13
18. Kunde des Morgenlands, vol. 71, s.152-175. Ali Karaca, Anadolu Islahatı ve Ahmet Şakir Paşa (1838- 1899), Eren Yayınları, İstanbul.
19. Enver Ziya Karal, Osmanlı Tarihi, c. VIII, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara. Oktay Karaman, "XIX. ve XX. Yüzyılda Giresun ile Çevresindeki Madenler ve Maden İşletmeciliği", Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. V/1, s.63-74. Özkan Keskin, "Osmanlı Devletiꞌnde Maden Hukukunun Tekâmülü (1861-1906)", Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi
20. Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, 29, s.125-148. Reşat Ekrem Koçu, Türk Giyim Kuşam ve Süsleme Sözlüğü, Sümerbank Kültür Yayınları, Ankara. Hamdi Özdiş, "Efsaneler, Gerçekler ve Yerel Siyaset Pratiği: Eşkıya Micanoğlu Hüseyin", Kebikeç, 34, s.61-83. Şevket Pamuk, Osmanlı İmparatorluğu’nda Paranın Tarihi, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul. Quataert1987
21. Donald Quataert, Osmanlı Devletiꞌnde Avrupa İktisadi Yayılımı ve Direniş (1881–1908), çev. Sabri Tekay, Yurt Yayınları, Ankara.
22. Donald Quataert, "19. yyꞌda Osmanlı Devletiꞌnde Madencilik", Tanzimatꞌtan Cumhuriyete Türkiye Ansiklopedisi, c. IV,