Dijital Çağın Ergenlerinde Oyun Bağımlılığı İle Ahlaki Olgunluk Düzeyi Arasındaki İlişki ve Yordayıcı Faktörler

Öz

Bu çalışmanın amacı, lise öğrencilerinin dijital oyun bağımlılıklarının belirlenmesi ve ahlaki olgunluklarına etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Ergenlerde oyun bağımlılığının cinsiyete, okul türüne, okuduğu sınıf seviyesine, aile gelir seviyesine ve oynadığı oyun türüne göre ilişkisi ile oyun bağımlılığının ahlaki olgunluk üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Verilerin toplanması ve incelenmesi sürecinde, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmada çalışma grubunu 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Şanlıurfa ilinde çeşitli ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören 541 lise öğrencisi oluşturmaktadır. Katılımcı grubunu oluşturan öğrencilerin %57,7’si kız (N = 312), %42,3’ü ise erkek (N = 229) olarak belirlenmiştir. Veri toplamak için kişisel bilgi formları, “Ergenler İçin oyun bağımlılığı ölçeği” ve “Ahlaki olgunluk ölçeği” kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin istatistiksel analizleri, IBM SPSS 21 ile Mplus 8.3 yazılımlarından yararlanılarak gerçekleştirilmiştir. Doğrulayıcı Faktör Analizinde, Ergenler İçin Oyun Bağımlılığı Ölçeği ve Ahlaki Olgunluk Ölçeği modelleri kovaryans temelli doğrulama yöntemiyle test edilmiş; uyum indeksleri olarak CFI, TLI, RMSEA (90% CI) ve SRMR değerleri raporlanmıştır. Verilerin ön analiz aşamasında betimsel istatistikler incelenmiş, normallik varsayımı çarpıklık ve basıklık değerleri ile değerlendirilmiştir. Sonuçlar, oyun bağımlılığının bazı demografik değişkenlere göre farklılık gösterdiğini ve ahlaki olgunluk üzerinde anlamlı etkiler yarattığını ortaya koymuştur. Bu bulgular, ergenlerde oyun bağımlılığının yalnızca bireysel değil, aynı zamanda sosyal ve ahlaki gelişim açısından da dikkate alınması gerektiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Ahlaki olgunluk
• Cinsiyet
• Ergen
• Korelasyon
• Oyun bağımlılığı

Etik Beyan

Bu araştırma, Harran Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Etik Kurulu tarafından 23.06.2022 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere onaylanmıştır. Sayı: 2022/102

Adolescence In The Digital Age: The Relationship Between Game Addiction And Moral Maturity And Its Predictive Factors

Öz

The aim of this study is to determine high school students digital game addiction and to examine its effect on their moral maturity. The relationship of game addiction in adolescents with gender, type of school, grade level, family income level, and type of game played, as well as the effects of game addiction on moral maturity, were investigated. In the process of collecting and examining the data, the relational survey model, one of the quantitative research methods, was used. The study group of the research consists of 541 high school students studying at various secondary education institutions in the province of Sanliurfa in the 2023–2024 academic year. Of the students in the participant group, 57.7 percent are female (N = 312) and 42.3 percent are male (N = 229). Personal information forms, the Game Addiction Scale for Adolescents, and the Moral Maturity Scale were used to collect data. The statistical analyses of the data obtained in the study were carried out using the IBM SPSS 21 and Mplus 8.3 software programs. In the Confirmatory Factor Analysis, the Game Addiction Scale for Adolescents and the Moral Maturity Scale models were tested with a covariance based verification method, and the values of CFI, TLI, RMSEA (90 percent confidence interval) and SRMR were reported as fit indices. In the preliminary analysis stage of the data, descriptive statistics were examined, and the assumption of normality was evaluated using skewness and kurtosis values. The results revealed that game addiction differs according to some demographic variables and creates significant effects on moral maturity. These findings indicate that game addiction in adolescents should be considered not only in terms of individual aspects but also in terms of social and moral development.

Anahtar Kelimeler

• Moral maturity
• Gender
• Adolescent
• Correlation
• Game addiction

Etik Beyan

This research was approved by the Ethics Committee of Social and Human Sciences at Harran University, effective as of June 23, 2022. Approval Number: 2022/102.

Kaynakça

1. Acuner, H. Y. (2005). Din eğitimi açısından 14-18 yaş arası gençlerde ahlaki yargı gelişimi (Samsun il örneği). Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 18(18-19), 265-297. https://doi.org/10.17120/omuifd.25632
2. Akçinar, B., Kağıtçıbaşı, Ç. & Baydar, N. (2018). Erken ergenlikte ahlak gelişimi: Bir müdahale araştırması. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 14(2), 153-169. https://doi.org/10.17244/eku.322365
3. Aksoy, Z. (2018). Adölesanlarda oyun bağımlılığı, yaşam biçimi davranışları ve etkileyen faktörler (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Anabilim Dalı, İstanbul.
4. Anderson, C. A., & Bushman, B. J. (2001). Effects of violent video games on aggressive behavior, aggressive cognition, aggressive affect, physiological arousal, and prosocial behavior: a meta-analytic review of the scientific literature. Psychological Science, 12(5), 353–359. https://doi.org/10.1111/1467-9280.00366
5. Aslan, H., Başcıllar, M., & Karataş, K. (2022). Ergenlerde dijital oyun bağımlılığı ile sosyal beceriler arasındaki ilişki. Bağımlılık Dergisi, 23(3), 266-274.
6. Ay, M. F. (2020). Ahlâkî olgunluk ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Bilimname, 2020(43), 349-364. https://doi.org/10.28949/bilimname.669957
7. Ayas, T., Çakır, Ö. & Horzum, B. (2011). Ergenler İçin Bilgisayar Bağımlılığı Ölçeği, Kastamonu Eğitim Dergisi, 19(2), 439-448.
8. Balak, Z. (2016). Ergenlerde çevrimiçi oyun bağımlılığı ile somatizasyon bozukluğu ve zihin kuramı arasındaki ilişki (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Üsküdar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Klinik Psikoloji Anabilim Dalı, İstanbul.

9. Balıkçı, R. (2018). Çocuklarda ve ergenlerde oyun bağımlılığı ve agresif davranışlar arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
10. Beşli, Z. (2007). Teknoloji ve toplum: Ortaöğretim öğrencilerinde teknoloji kullanımı ve etkileri (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
11. Bilgin, H. C. (2015). Ortaokul öğrencilerinin bilgisayar oyun bağımlılık düzeyleri ile iletişim becerileri arasındaki ilişki. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Pamukkale Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Denizli.
12. Boyle, E., Connolly, T. M., & Hainey, T. (2011). The role of psychology in understanding the impact of computer games. Entertainment Computing, 2(2), 69–74. https://doi.org/10.1016/j.entcom.2010.12.002
13. Cronbach, L. J. (1951). Coefficient alpha and the internal structure of tests. Psychometrika, 16(3), 297-334. https://doi.org/10.1007/BF02310555
14. Çekin, A. (2013). Öğretmen adaylarının ahlaki olgunluk düzeyleri [Moral maturity level of teacher candidates]. Kastamonu Eğitim Dergisi, 21(3), 1035-1048.
15. DeBell, M. & Chapman, C. (2006). Computer and Internet use by students in 2003 (NCES 2006-065). U.S. Department of Education, National Center for Education Statistics. Washington, DC.