Fizik Öğretmeni Adaylarının Elektrik Konusunda Bazı Kavramlara Ait Metaforik Algıları

Öz

 

Bu araştırmanın amacı, Fizik Öğretmeni adaylarının Elektrik konusunda 10 temel kavrama ait metaforik algılarını ortaya çıkarmaktır. Bu kavramlar, “elektron”, “proton”, “elektrik alanı”, “yük”, “iletken”, “yalıtkan”, “yarı iletken”, “akı”, “manyetik alan” ve “kondansatör” kavramlarıdır. Araştırma, bir Devlet Üniversitesinin, Eğitim Fakültesi 3. Sınıf Fizik Öğretmeni adayları ile 2016-2017 eğitim-öğretim yılında gerçekleştirilmiştir. Öğrencilere, “Kavram…’dir.  Çünkü…” soru kalıbı açık uçlu olarak sunularak kendi metaforik algıları ortaya çıkarmak istenmiş, çünkü ifadesi ile oluşturdukları bu metaforları dayanaklandırmaları beklenmiştir. 10 gönüllü öğretmen adayı ile gerçekleşen bu araştırmada, nitel analiz tekniklerinden betimleme tekniğine başvurulmuştur. Araştırmanın ikinci bölümü, 4 hafta süren mülakattan oluşmaktadır. Bu mülakata, araştırmanın birinci bölümünde verdikleri cevapların tutarlılığı açısından seçilen 4 öğretmen adayı gönüllü olarak katılmıştır. Mülakatta öğretmen adaylarının, sorulara verdikleri cevapların derinlemesine incelenmesi yapılmak istenmiş bu amaçla sorular alt problemlerle desteklenerek sunulmuştur. Bulgular ses kaydı cihazıyla 4 hafta boyunca kaydedilmiştir. Araştırmanın sonunda, Fizik Öğretmeni adaylarının, her kavrama ait kendi metaforlarının dağılımı, frekans analiziyle gösterilmiştir. Bu frekans analizleri ile oluşturulan grafikler, 10 temel kavram için ayrı ayrı çizilmiştir. Araştırmanın sonucunda 93 adet metafor bulunmuştur. Bu metaforlar, nesneye ait özellikleri çağrıştırma, kişiye ait özellikleri çağrıştırma ve soyut kavramlara ait özellikleri çağrıştırma özellikleri açısından 3 gruba ayrılmıştır. Araştırmanın sonuçları, ülkemizde ve dünyada yapılan araştırmalar ile karşılaştırılmış, farklar ve benzerlikler ortaya çıkarılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• metaforlar,fizik eğitimi

Metaphorical Perceptions of Physics Teacher Candidates about Some Concepts of Electricity

Öz

Purpose of this study is to reveal the metaphorical perceptions of the Physics Teacher candidates regarding the 10 basic concepts of electricity. These concepts are “electron, proton, electric field, charge, conductor, non-conductor, semiconductor, flux, magnetic field and condenser.” The research study was conducted in 2016-2017 academic year with the 3rd grade Physics Teacher candidates studying in Education Faculty of a State University. Students were directed the open-ended question as “This concept is …Because…” with the aim of revealing their metaphorical perception and thy were expected to base their metaphorical perceptions in the because part. In the research carried out with 10 voluntary teacher candidates, descriptive method was used among the qualitative analysis techniques. The second part of this study consists of an interview which lasts 4 weeks. 4 teacher candidates, who were selected in terms of the consistency of their answers given in the first part, attended to the interview. In the interview, it is requested to deeply analyze the answers given by teacher candidates. Therefore, questions were presented by supporting them with sub-problems. Findings had been recorded for 4 weeks. At the end of the study, 93 metaphors were found. These metaphors were divided into 3 groups in terms of their ability to associate the features of the object, to associate the features of the person and to associate the features of the abstract concepts. The results of the research were compared to the researches done in our and other countries and similarities and differences had been revealed. 

Anahtar Kelimeler

• Metaphors,physics education,electricity

Kaynakça

1. Arslan, M. M. ve Bayrakcı, M. (2006, Yaz). Metaforik düşünme ve öğrenme yaklaşımının eğitim-öğretim açısından incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, Sayı 171, (100-108).https://dhgm.meb.gov.tr/yayimlar/dergiler/Milli_Egitim_Dergisi/171/171/8.pdf adresinden elde edilmiştir.
2. Aubusson, P. J., Harrison, A.G. ve Ritchie, S. M. (2006). Metaphor and analogy in science education. Netherlands: Springer
3. Brookes, D.T. (2006). The role of language in learning physics (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Rutgers, The State University in New Jersey, New Brunswick.
4. Brookes, D.T ve Etkina, E. (2007, Mayıs). Conceptual metaphor and functional grammar to explore how language used in physics affects student learning. Physcial Review Special Topics- Physics Education Research, 3(1-16). Doi: 10.1103/PhysRevSTPER.3.010105
5. Brookes, D.T ve Etkina, E. (2009, Haziran). “Force”, ontology, and language. Physcial Review Special Topics- Physics Education Research, 5(1-13). Doi: 10.1103/PhysRevSTPER.5.010110
6. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, K.E., Akgün, Ö.E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2013). Bilimsel araştırma teknikleri. Ankara: Pegem Akademi
7. Çalışkan, N. (2009). Metaforların izinde bir yazarın kavramlar dünyasına giriş: Cemil Meriç’in Bu Ülke’ sinde kitap metaforları. Dil Araştırmaları, 4(Bahar), 87-100. https://dilarastirmalari.com/files/Dil_Arastirmalari_sayi04_Caliskan_87_100.pdf adresinden elde edilmiştir.
8. Çapan, B. E. (2010). Öğretmen adaylarının üstün yetenekli öğrencilere ilişkin metaforik algıları. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(12), 140-154.http://www.sosyalarastirmalar.com/cilt3/sayi12pdf/eraslan_bahtiyar.pdf adresinden elde edilmiştir.

9. Ergen, B., & Yelken, T. Y. (2015). İlkokul 3. Sınıf öğrencilerinin teknoloji kavramına ilişkin metaforik algıları. The Journal of Academic Social Science Studies, 39 (Autumn III), 509-527. http://www.jasstudies.com/Makaleler/286586092_34-Öğretmen%20Binnur%20ERGEN.pdf elde edilmiştir.
10. Gilbert, J. K. ve Boulter, C. J. (2000). Developing models in science education. Netherlands: Academic Publishers
11. Hesse, M. (1963). Models and analogies in science. London: Sheen and Ward
12. Jones, R.S (1934/1982). Physics as metaphor. America: Universtiy of Minnesota
13. Kalyoncu, R. (2012). Görsel sanatlar öğretmeni adaylarının “öğretmenlik” kavramına ilişkin metaforları. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(20), 471-484.
14. Karasar, N. (1999). Bilimsel araştırma yöntemi. Ankara: Nobel Yayın
15. Kesercioğlu, T., Yılmaz, H., Çavaş, P. H. ve Çavaş, B. (2004). İlköğretim fen bilgisi öğretiminde analojilerin kullanımı: “örnek uygulamalar”. Ege Eğitim Dergisi (5): 35-44. http://dergipark.gov.tr/download/article-file/57105 adresinden elde edilmiştir.
16. Kurt, H. S. (2010). Kuantum fiziğinde kullanılan metaforların öğrencilerin fizik algısı üzerine etkisi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
17. Kurt, H. S. ve Sarı, M. (2013). Kuantum fiziğinde kullanılan metaforların öğrencilerin fizik algısı üzerine etkisi. Milli Eğitim Dergisi, 42(198), 219-235.http://dhgm.meb.gov.tr/yayimlar/dergiler/Milli_Egitim_Dergisi/198.pdf adresinden elde edilmiştir.
18. Kurt, H. S. ve Sarı, M. (2017). Fizik eğitiminde metafor ve analoji arasındaki farklar üzerine bir meta-analiz araştırması, Eurosia Summit, Ejons Internaitonan Congress on Mathematic-Engineering and Natural Sciences Sempozyumu bildiriler kitabı içinde (ss. 80-81). Ankara: Avrasya Zirvesi
19. Lakoff, G. ve Johnson M. (1980). Metaphors we live by. Chicago: University of Chicago Press.
20. Lakoff, G. ve Johnson M. (2005). Metaforlar, hayat anlam ve dil. (G.Y. Demir, Çev.) İstanbul: Paradigma.
21. Pulaczewska, H. (1999). Aspects of metaphor in physics-examples and case studies. Tübingen: Niemeyer
22. Saban, A. (2009). Öğretmen adaylarının öğrenci kavramına ilişkin sahip oldukları zihinsel imgeler. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(2), 281-326. http://dergipark.gov.tr/download/article-file/256272 adresinden elde edilmiştir.
23. Şahin, Ş., & Baturay M.H. (2013). Ortaöğretim öğrencilerinin internet kavramına ilişkin algılarının değerlendirilmesi: Bir metafor analizi çalışması. Kastamonu Eğitim Dergisi, 21(1), 177-192.
24. Tortop, H. S. (2013). Öğretmen adaylarının üniversite hocası hakkındaki metaforları ve bir değerlendirme aracı olarak metafor. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 3(2), 153-160. https://www.researchgate.net/publication/260798267_Ogretmen_Adaylarinin_Universite_Hocasi_Hakkindaki_Metaforlari_ve_Bir_Degerlendirme_Araci_Olarak_Metafor adresinden elde edilmiştir.
25. Ural, A. ve Kılıç, İ. (2006). Bilimsel araştırma süreci ve spss ile veri analizi. Ankara: Detay Yayıncılık
26. Uygun, M. A. (2015). Öğretmen adaylarının geleneksel müzik türlerine ilişkin algıların metaforlar aracılığıyla incelenmesi. AKÜ AMADER, 1(1), 1-16. DOI NO: 10.5578/AMRJ.8905
27. Willison, J. W. Ve Taylor, P. C. (2006). Complementary epistemologies of science teaching. Metaphor and analogy in science education (25-35). Netherlands: Springer