Okul Yöneticilerinin STEM Eğitimine Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi

Öz

Bu çalışmanın amacı, okul yöneticilerinin son yıllarda öne çıkan çağdaş yaklaşımlardan biri olan STEM eğitimine yönelik farkındalıklarının incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda nitel araştırma yöntemi ve görüşme tekniği kullanılarak okul yöneticileri ile yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Ankara ili Sincan ilçesinde bulunan resmi ilkokul, ortaokul ve liselerde 2022-2023 eğitim-öğretim yılında görev yapan 15 okul yöneticisi oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilmiş yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden durum çalışması tercih edilmiştir. Araştırmadan elde edilen veriler incelendiğinde, okul yöneticilerinin çoğunun STEM eğitimi hakkında kısmen farkındalık sahibi oldukları, ancak bu farkındalığın yeterli olmadığı, okul yöneticilerinin STEM eğitimi ile ilgili yeterli bilgi ve beceriye sahip olmadıkları sonucuna ulaşılmıştır. Bunun yanı sıra okul yöneticilerinin bu eğitim yaklaşımına karşı olumlu tutuma sahip oldukları görülmüştür. Okul yöneticileri, STEM eğitiminin öğrencilere önemli kazanımlar ve katkılar sağladığını belirtmişlerdir. Okul yöneticileri STEM çalışmalarında çeşitli güçlüklerle karşılaştıklarını ve okulların kurumsal kapasite düzeyinin bu eğitim için çok yeterli olmadığını ifade etmişlerdir. Bu kapsamda okul yöneticileri, okullarda teknik altyapı, araç-gereç ve eğitimli öğretmen eksikliği olduğunu ifade etmişlerdir. Bu bulgulardan hareketle okullarda STEM eğitimini uygulamak için okul müdürlerinin çalışmalara öncülük ederek etkili öğretimsel liderliği sergilemeleri ve STEM eğitimlerinin etkililiğini arttırmak için daha fazla çaba harcamak gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• STEM eğitimi
• okul yöneticileri
• öğretimsel liderlik
• 21. yüzyıl becerileri
• etkili okul

The Views of School Administrators About STEM Education

Öz

The aim of this study is to examine the awareness of school administrators towards STEM education, which is one of the contemporary approaches that has gained prominence in recent years. In line with this aim, face-to-face interviews were conducted with school administrators using qualitative research method and interview technique. The study group of the research consists of 15 school administrators working in public primary, secondary and high schools in Sincan district of Ankara province in the 2022-2023 academic year. In the research, a semi-structured interview form developed by the researcher was used as the data collection tool. The case study design, which is one of the qualitative research designs, was preferred in the research. The data obtained from the research were examined, it was concluded that most of the school administrators had partial awareness about STEM education, but this awareness was not sufficient. It was also found that school administrators lacked sufficient knowledge and skills regarding STEM education. In addition, it was observed that school administrators had positive attitudes towards this educational approach. School administrators have stated that STEM education provides significant gains and contributions to students. School administrators stated that they faced various difficulties in STEM studies and that the institutional capacity level of schools was not sufficient for this education. In this regard, school administrators have stated that there is a lack of technical infrastructure, equipment, and trained teachers in schools. Based on these findings, it has been concluded that school principals need to take the lead in implementing STEM education in schools and demonstrate effective instructional leadership. Moreover, it is necessary to exert more effort to enhance the effectiveness of STEM education.

Anahtar Kelimeler

• STEM education
• school administrators
• instructional leadership
• 21st-century skills
• effective school

Kaynakça

1. Acar, D. (2018). FeTeMM eğitiminin ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin akademik başarı, eleştirel düşünme ve problem çözme becerisi üzerine etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
2. Adıgüzel, T., Ayar, M. C., & Şahin, A. (2014). Fen, teknoloji, mühendislik ve matematik içerikli okul sonrası etkinlikler ve öğrenciler üzerindeki etkileri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 14(1), 1-26.
3. Arslan, E. (2022). Nitel araştırmalarda geçerlilik ve güvenilirlik. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 51(1), 395-407.
4. Aşılıoğlu, B., & Yaman, F. (2020). Öğretmen adaylarının STEM (FETEMM) farkındalık düzeylerinin incelenmesi. EKEV Akademi Dergisi, (84), 87-100.
5. Aybek, B. (2007). Eleştirel düşünme öğretiminde öğretmenin rolü. Bilim Eğitim ve Düşünce Dergisi, 7(2), 1-17.
6. Aydoğmuş, M, & Ibrahim, M. (2022). Two approaches to investigate preservice teachers’ TPACK competencies and self-regulated learning skills in Turkiye and the United States. Journal of Computer and Education Research, 10(20), 531-546.
7. Bağır, E., Sadioğlu, İ., Altun, A., Beşiroğlu, S., Kahraman, E., Akın, R. G., & Korkmaz, S. E. (2023). Okul müdürlerin öğretimsel liderlik davranışlarının öğretmen algılarına göre incelenmesi. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 10(4), 1184-1195.
8. Baran, E., Canbazoğlu Bilici, S., & Mesutoğlu, C., (2015). Fen, teknoloji, mühendislik ve matematik (FeTeMM) spotu geliştirme etkinliği. Araştırma Temelli Etkinlik Dergisi (ATED), 5(2), 60-69.

9. Başaran, M. (2018). Okul öncesi eğitimde STEM yaklaşımının uygulanabilirliği (eylem araştırması) [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gaziantep Üniversitesi.
10. Başkale, H. (2016). Nitel araştırmalarda geçerlik, güvenirlik ve örneklem büyüklüğünün belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 9(1), 23-28.
11. Berlin, D. F., & Lee, H. (2005). Integrating science and mathematics education: Historical analysis. School Science and Mathematics, 105(1), 15-24.
12. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Özcan, E. A., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi Yayıncılık.
13. Bybee, R. W. (2010). Advancing STEM education: A 2020 vision. Technology and Engineering Teacher, 70(1), 30-35.
14. Bybee, R. W. (2013). The case for STEM education: Challenges and opportunities. Virginia: NSTA Press.
15. Ceylan, S. (2014). Ortaokul fen bı̇lı̇mlerı̇ dersı̇ndekı̇ ası̇tler ve bazlar konusunda fen, teknolojı̇, mühendı̇slı̇k ve matematı̇k (FeTeMM) yaklaşımı ı̇le öğretı̇m tasarımı hazırlanmasına yönelı̇k bı̇r çalışma [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Uludağ Üniversitesi.
16. Ciğerci, D. (2020). Okul yöneticilerinin ve öğretmenlerin FeTeMM eğitimine yönelik farkındalıklarının incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Maltepe Üniversitesi.
17. Council of Europe (2015). Competencies for democratic culture: Living together as equals in culturally diverse democratic societies. Council of Europe.
18. Creswell, J. W. (2017). Araştırma deseni. (S. B. Demir, çev.). Eğiten Yayıncılık.
19. Çelik, M, (2010). Öğretmen görüşlerine göre okul yöneticilerinin öğretimsel liderlik davranışı ile öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışlarının analizi [Yayımlanmış yüksek lisans tezi]. Selçuk Üniversitesi
20. Çevik, M., & Şentürk C. (2019). Multidimensional 21th century skills scale: Validity and reliability study. Cypriot Journal of Educational Sciences, 14(1), 011–028.
21. Çevik, M., Danıştay, A., & Yağcı, A. (2017). Ortaokul öğretmenlerinin FETEMM (FenTeknoloji-Mühendislik-Matematik) farkındalıklarının farklı değişkenlere göre değerlendirilmesi. Sakarya University Journal of Education, 7(3), 584-599.
22. Çevik M., Şentürk, C., & Abdioğlu, C. (2019). STEM’den STEM+’ya: Teori ve uygulama. Eğiten Yayıncılık.
23. Çoban, Ö., Özdemir, N., & Bellibaş, M. Ş. (2023). Trust in principals, leaders’ focus on instruction, teacher collaboration, and teacher self-efficacy: Testing a multilevel mediation model. Educational Management Administration & Leadership, 51(1) 95– 115.
24. Değirmenci, S. (2020). STEM eğitimi almış öğretmenlerin STEM öz yeterliliklerinin ve uygulamalarında teknoloji ve mühendislik entegrasyonu açısından yaşadıkları sorunların belirlenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
25. Dugger, W. E. (2010). Evolution of STEM in the United States. Presented at the 6th Biennial International Conference on Technology Education Research, Gold Coast, Queensland, Australia.
26. Ercan, M. (2020). Öğretimsel lider olarak okul yöneticilerinin STEM eğitimi hakkındaki görüşleri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Harran Üniversitesi.
27. Erdoğan, İ. (2015). Eğitimde değişim yönetimi. Pegem Akademi Yayıncılık. Okul Yöneticilerinin STEM Eğitimine Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi
28. Eroğlu, S., & Bektaş, O. (2016). STEM eğitimi almış fen bilimleri öğretmenlerinin STEM temelli ders etkinlikleri hakkındaki görüşleri. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi - Journal of Qualitative Research in Education, 4(3), 43-67.
29. Felder, R. M., & Brent, R. (2016). Teaching and learning STEM: A practical guide. USA: Jossey-Bass.
30. Genç, H. (2017). Özel gereksinimli çocuğa sahip ailelerin hayat boyu öğrenme gereksinimleri. AUAd, 3(2), 125-139.
31. Genç, S. Z., & Eryaman, M. Y. (2007). Değişen değerler ve yeni eğitim paradigması. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(1), 89-102.
32. Gore, V. (2013). 21st century skills and prospective job challenges. The IUP Journal of Soft Skills, 7(4), 7–14
33. Gül Biçer, B. (2018). Fen bilimleri öğretmenlerinin STEM hakkındaki görüşlerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Giresun Üniversitesi.
34. Gülhan, F., & Şahin, F. (2016). Fen-teknoloji-mühendislik-matematik entegrasyonunun (STEM) 5. sınıf öğrencilerinin bu alanlarla ilgili algı ve tutumlarına etkisi. International Journal of Human Sciences, 13(1), 602.
35. Gürbüz, R., Erdem, E., & Yıldırım, K. (2013). Başarılı okul müdürlerinin özellikleri. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 20, 167-179.
36. Herdem, K., & Ünal, İ. (2018). STEM eğitimi üzerine yapılan çalışmaların analizi: Bir metasentez çalışması. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi. 48(48), 145-163.
37. Hiğde, E. (2018). Ortaokul 7. sınıf öğrencileri için hazırlanan STEM etkinliklerinin farklı değişkenlere yönelik etkisinin incelenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Aydın Adnan Menderes üniversitesi.
38. Houser, J. (2015). Nursing research: reading, using, and creating evidence. (3rd ed.). Burlington: Jones ve Bartlett Learning.
39. Kuenzi, J. J. (2008). Science, technology, engineering, and mathematics (STEM) education: Background, federal policy, and legislative action. Congressional Research Service Reports.
40. Kurtuluş, A., Akçay, A.O., & Karahan, E. (2017). Ortaokul matematik derslerinde STEM uygulamalarına yönelik öğretmen görüşleri. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 6(4), 354-360.
41. Kvale, S. (1983). The qualitative research interview: A phenomenological and a hermeneutical mode of understanding. Journal of Phenomenological Psychology, 14(2), 171–196.
42. Lim, K. (2016). Big data and strategic intelligence. Intelligence and National Security, 31(4), 624-625.
43. Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage Publishing. Mcewan, E. K. (2020). Etkili okul yöneticilerinin 10 özelliği. N. Cemaloğlu (Çev. ed.) (3. baskı). Pegem Akademi Yayıncılık.
44. Merriam, S. B. (2013). Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber (S. Turan, çev.), (3. baskıdan çeviri). Nobel Yayın Dağıtım.
45. Miles, M, B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded Sourcebook. (2nd ed). Sage Publishing.
46. MEB [Millî Eğitim Bakanlığı]. (2016). TIMMS 2015 Ulusal matematik ve fen bilimleri ön raporu. MEB Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü.
47. MEB [Millî Eğitim Bakanlığı]. (2019). T.C. Millî Eğitim Bakanlığı 2019-2023 stratejik planı. Millî Eğitim Bakanlığı.
48. Morrison, J. (2006). STEM education monograph series: Attributes of STEM education. Teaching Institute for Essential Science. Baltimore, MD. https://www.partnersforpub liced.org/uploadedFiles/TeachingandLearning/Career_and_Technical_Education/Attri butes%20of%20STEM%20Education%20with%20Cover%202%20.pdf
49. Morrow, S. L. (2005). Quality and trustworthiness in qualitative research in counseling psychology. Journal of Counseling Psychology, 52(2), 250–260.
50. Nacaroğlu, O., & Kızkapan, O. (2021). Özel yetenekli öğrencilerin STEM tutumları ve 21. yüzyıl becerilerine sahip olma düzeyleri. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 25(2), 425-442.
51. Özcan, H., & Koştur, H. İ. (2018). Fen bilimleri dersi öğretmenlerinin STEM eğitimine yönelik görüşleri. Sakarya University Journal of Education, 8(4), 364-373.
52. Özdemir, S., (2000). Eğitimde örgütsel yenileşme. (5. baskı). Pegem Akademi Yayıncılık. Özden, Y. (2005). Öğrenme ve öğretme. Pegem Akademi Yayıncılık.
53. Özgözgü, S., & Altunay, E. (2016). Yöneticilerin liderlik davranışlarının öğretmenlere yansıyan sonuçları: Bir meta-analiz çalışması. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(14), 259-293.
54. Riechert, S., & Post, B. (2010). From skeletons to bridges ve other STEM enrichment exercises for high school biology. The American Biology Teacher, 72(1), 20-22.
55. Saruhan, Ş. C., & Özdemirci, A. (2013). Bilim, felsefe ve metodoloji. (3. baskı), Beta Yayınları. Schleicher, A. (2015), Schools for 21st-century learners: strong leaders, confident teachers, innovative approaches, International Summit on the Teaching Profession, OECD Publishing.
56. Stake, R. E. (1995). The art of case study research. Sage Publishing. Stebbing, P., & Tischner, U. (2015). Changing paradigms: Designing for a sustainable future. Aalto University
57. Streubert, H. J., & Carpenter, D. R. (2011). Qualitative research in nursing. (5th ed.). Lippincott Williams ve Wilkins.
58. Şahin, E. (2019). Öğretmenlerin STEM eğitimine ilişkin mesleki yeterliklerinin belirlenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi.
59. Şahin, E. (2021). Bilim ve sanat merkezi öğretmelerinin STEM eğitim yaklaşımı hakkındaki görüşlerinin incelenmesi. Turkish Journal of Educational Studies, 8(2), 129-160.
60. Şahin, E. (2021). Bilim ve sanat merkezi öğretmelerinin STEM eğitim yaklaşımı hakkındaki Okul Yöneticilerinin STEM Eğitimine Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi Turkish Journal of Educational Studies, 8(2), 129-160.
61. Şen, C. (2018). Mühendislik tasarımı odaklı bütünleşik STEM etkinliklerinde üstün zekâlı ve yetenekli öğrencilerin kullandığı beceriler [Yayımlanmamış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
62. Şentürk, C., & Baş, G. (2020). An overview of learning and teaching from the past to the present: New learning and teaching paradigms in the 21st century. In Ş. Orakcı (Ed), Paradigm shifts in 21st century teaching and learning (pp. 1-18). IGI Global Publishing.
63. Şimşek, Y., & Altınkurt, Y. (2010). Endüstri meslek liselerinde görev yapan öğretmenlerin okul kültürüne ilişkin görüşleri. Millî Eğitim Dergisi, 40(187), 372-390.
64. Teyfur, M. (2011). İlköğretim okul yöneticilerinin uyguladıkları yönetim biçimlerine ilişkin algıları ve velilere göre okul yöneticilerinin yönetim becerilerinin değerlendirilmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Atatürk Üniversitesi.
65. Timperley, H., Wilson, A., Barrar, H., & Fung, I. (2007). Teacher professional learning and development: Best evidence synthesis iteration. New Zealand Ministry of Education.
66. Tseng, K. H., Chang, C. C., Lou, S. J., & Chen, W. P. (2011). Attitudes towards science, technology, engineering and mathematics (STEM) in a project-based learning (PjBL) environment. International Journal of Technology and Design, 23, 87-102.
67. Tunç, C. (2019). STEM: bütünleşik öğretmenlik çerçevesine yönelik hizmet içi eğitim programının uygulanması ve değerlendirilmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gaziantep Üniversitesi.
68. TÜSİAD, (2017). 2023’e doğru Türkiye’de STEM gereksinimi. TÜSİAD Yayınları.
69. Uğraş, M. (2017). Okul öncesi öğretmenlerinin STEM uygulamalarına yönelik görüşleri. Eğitimde Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 1(1), 39-54.
70. Ulutan, E. (2018). Dünyada eğitim trendleri ve ülkemizde STEM öğrenme etkinlikleri: MEB K12 okulları örneği. Eğitim Teknolojileri Geliştirme ve Projeler Daire Başkanlığı.
71. Ünal, E. (2019). STEM eğitimi almış ortaokul matematik öğretmenlerinin STEM odaklı etkinliklerin kullanışlılığına ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Tokat Üniversitesi.
72. Üret, A. (2019). STEM eğitiminin anaokuluna devam eden 5 yaş çocuklarının yaratıcılık düzeylerine etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Yıldız Teknik Üniversitesi.
73. Voogt, J., & Roblin, N. P. (2010). 21st century skills discussion paper. Enschede, the Netherlands: University of Twente.
74. Wang, H. H. (2012). A new era of science education: Science teachers’ perceptions and classroom practices of science, technology, engineering, and mathematics (STEM) integration [Unpublished doctoral dissertation]. University of Minnesota.
75. Weber, M.L. (2015). The role of globalization, science, technology, engineering, and mathematics project-based learning, and the national science and technology fair mandate in creating 21stcentury-ready students in schools in Costa Rica. [Published dissertation, University of Southern California]. ProQuest Dissertations Publishing, UMI No.3704262
76. Weintrop, D., Beheshti, E., Horn, M., Orton, K., Jona, K., Trouille, L., & Wilensky, U. (2016). Defining computational thinking for mathematics and science classrooms. Journal of Science Education and Technology, 25(1), 127-147.
77. Wieselmann, J. R., Roehrig, G. H., & Kim, J. N. (2020). Who succeeds in STEM? Elementary girls’ attitudes and beliefs about self and STEM. School Science and Mathematics, 120(5), 297-308.
78. Yıldırım, A., & Simsek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. (11 baskı). Seçkin Yayıncılık.
79. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. (8. baskı) Seçkin Yayınevi.
80. Yıldırım, B. (2020). Öğretmen yetiştirme üzerine bir model önerisi: STEM öğretmen enstitüleri eğitim modeli. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 50, 70-98.
81. Yıldırım, B., & Altun, Y. (2015). STEM eğitim ve mühendislik uygulamalarının fen bilgisi laboratuar dersindeki etkilerinin incelenmesi. El-Cezeri Journal of Scienceand Engineering, 2(2), 28-40.
82. Yıldız, M. (2021). Sınıf öğretmenlerinin fen bilimleri dersinde STEM uygulamalarını kullanımına yönelik görüşleri. Uluslararası Liderlik Eğitimi Dergisi, 2(2), 11-27.
83. Yiğit, Ü. (2019). Exploring the STEM readiness level of high schools in Ankara [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ortadoğu Teknik Üniversitesi.
84. Yin, R. K. (2014). Case study methods: design and methods. (5th ed.). Sage Publishing. Young, J. R., Ortiz, N., & Young, J. L. (2017). STEMulating interest: A meta-analysis of the effects of out-of-school time on student STEM interest. International Journal of Education in Mathematics Science and Technology, 5(1), 62-74.
85. Yüksekli, N. U. ve Okçu, V. (2022). Okul yöneticilerinin yeterlik düzeylerine ilişkin öğretmen görüşlerinin değerlendirilmesi. Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi, 11(21), 291-322.