XX. Century Turkish Folk Music

Yıl 2025, Sayı: 27, 140 - 180, 31.12.2025

Tunahan Balli , Sinan Ayyıldız

https://doi.org/10.31722/ejmd.1609806

Öz

This study seeks to answer the question of what kind of a transformation has taken place in the approaches developed for the notation of Turkish folk music. How the issue of notation was handled from a periodical perspective was examined in the document analysis conducted on the written sources on the subject; in addition, 20th century Turkish Folk Music notations were analyzed in terms of the use of notation elements. The findings have been presented chronologically. “Turkish Folk Music” as a category was considered as a base material that “needs to be treated” for “modern national music” in line with the policies implemented in the early years of the Republic, and in this direction, notation was approached as a technical extension of folk song collection. It was concluded that early-period notations were shaped with the understanding of ‘detecting notation’, exhibiting the ‘melody frame’ for collection purposes, later, an understanding of ‘performance notation’ was picked up to capture the details in performance, however soon after, ‘detecting notation’ approach was once again adopted as a tool for publishing services. As the understanding of notation went through changes, the issues of ‘modal axis’ and ‘microtonal representation’ in terms of ‘relative notation’ that have been a discourse topic for a long time in the ‘detecting notation’ approach especially for the ones written by TRT — state’s broadcasting organization, were temporarily resolved. Notes standardized with the aim of a ‘notation unity’ were utilized as the educational material and academic material in newly established Turkish Music conservatories; at the same time, the approach to performance in these establishments were shaped with ‘regional style’ concept and ‘performance-notation-performance’ cycle. Meanwhile, the ‘performance notation’ approach can be once again seen in some methodical studies at the end of the 20th century.

Anahtar Kelimeler

Turkish Folk Music , Notation , Detecting Notation , Performance Notation , Analysis Notation , Classification of Musical Notation

XX. YÜZYIL TÜRK HALK MÜZİĞİ NOTASYONLARI

Öz

Bu çalışmada, Türk halk müziğinin yazıya aktarımına yönelik geliştirilen anlayışlarda nasıl bir dönüşümün yaşandığı sorusuna yanıt aranmıştır. Konuya ilişkin yazılı kaynaklar üzerinden yapılan döküman analizinde dönemsel açıdan notasyon konusunun nasıl ele alındığı incelenmiş; ayrıca XX. yüzyıl Türk Halk Müziği notasyonları, notasyon unsurlarının kullanımı bakımından analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular kronolojik şekilde sunulmuştur. Bir kategori olarak “Türk Halk Müziği” Cumhuriyetin ilk yıllarında uygulanan politikalar doğrultusunda “çağdaş milli müzik” için “işlenmesi gereken” temel malzeme olarak değerlendirilmiş, bu doğrultuda notasyon, derlemeciliğin teknik bir uzantısı olarak ele alınmıştır. İlk dönem notasyonlarının derleme amaçlarına yönelik olarak “ezgi iskeleti”ni gösteren “tespit notasyonu” anlayışıyla şekillendiği, sonra bir dönem icradaki detayların gösterildiği “icra notasyonu” anlayışının benimsenmeye başlandığı, ancak hemen sonrasında yayıncılık hizmetinin bir aracı olarak tekrar “tespit notasyonu” anlayışına dönüldüğü sonucuna varılmıştır. Notasyon anlayışı bu şekilde dönüşümlere uğrarken özellikle devletin yayıncı kuruluşu olan TRT’de yazılan “tespit notasyonu” anlayışındaki notasyonlarda öteden beri tartışılan “görece notasyon” açısından “karar sesi ekseni” ve “mikrotonların gösterimi” geçici olarak çözüme kavuşturulmuştur. “Notada birlik” emeli ile standartlaşan notalar henüz açılan Türk müziği konservatuvarlarında eğitim materyali ve akademik materyal olarak değerlendirilmiş, bu kurumlarda icra ise “yöresel tavır” konsepti ve “icra-nota-icra” sarmalı doğrultusunda şekillenmiştir. Yirminci yüzyılın sonlarında “icra notasyonu” anlayışı ise bazı metot çalışmalarında tekrar görülebilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Analiz Notasyonu , İcra Notasyonu , Notasyon , Tespit Notasyonu , Türk Halk Müziği , Türk Halk Müziği , Notasyon , Tespit Notasyonu , İcra Notasyonu , Analiz Notasyonu , Notasyon Sınıflandırmaları

Kaynakça

• Açış Nutku. (1934, Kasım 2). Hakimiyet-i Milliye, 2.
• Agayeva, S. (2007). Nota. (TDV İslam Araştırmaları Merkezi) Ekim 20, 2024 tarihinde Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi: https://islamansiklopedisi.org.tr/nota adresinden alındı
• Akdoğu, O. (1999). Kutsal hazinemiz Türk halk müziği. İzmir: Selen Yayıncılık.
• Aksoy, B. (1985). Tanimattan günümüze musikî ve batılılaşma. Tanzimattan Günümüze Türkiye Ansiklopedisi (s. 1212-1236). İstanbul: İletişim Yayınları.
• Algan, G. (2023). Darülelhan külliyatında bulunan anadolu halk şarkılarının makam ve terkip özellikleri açısından incelenmesi. (Yayımlanmamış doktora tezi). Gazi Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, Ankara.
• Alpyıldız, E. (2018). Yurttan Sesler. Ankara: Gazi Kitabevi.
• Anadolu Halk Şarkıları Defter: 4. (1927). İstanbul: İstanbul Belediyesi Konservatuvar Arşivi.
• Arel, H. S. (1999). Türk musikisi üzerine birinci konferans. (Ed. G. Paçacı), Cumhuriyet'in Sesleri içinde (s. 108-113). İstanbul: Tarih Yurt Vakfı Yayınları.
• Arsunar, F. (1937). Anadolu pentatonik melodileri hakkında birkaç not. İstanbul: Numune Matbaası.
• Arsunar, F. (1937). Elâziz bakırmadeni kazası halk türküleri. İstanbul: Resimli Ay Matbaası T.L. Şirketi.
• Arsunar, F. (1947). Anadolu halk türkülerinden örnekler. CHP Halkevi Yayınları.
• Asaf, S., & Asaf, S. (1926). Yurdumuzun nağmeleri. İstanbul: Milli Matbaa.
• Asaf, S., & Asaf, S. (2017). Yurdumuzun nağmeleri. (H. A. Özdemir, Dü.) İstanbul: Yeryüzü.
• Aşık, Y. (1997). Artvin yöresinden alınan ezgilerin müzikal analizi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
• Atalay, A. (tarih yok). Tarihsel Müzik Yazıları. Ekim 24, 2024 tarihinde https://adnanatalay.com/index.php/muzik-yazilari/tarihsel-muzik-yazilari/ adresinden alındı
• Atılgan, H. (1988). Geleneksel müzik türlerimizin nota yazım tekniği ve icrasında uluslararası kuralların yanlış kullanılışının yarattığı sorunlar. 1. Müzik Kongresi: Bildiriler, Sorular, Cevaplar (s. 301-303). Kültür ve Turizm Bakanlığı Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü.
• Aydın, A. (1996). Musiki mecmuası ve Türk folklor araştırmaları dergisinde Türk halk müziği ve oyunları hakkında yazılmış makalelerin bibliyografyaları ve sonuçları. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul: İstanbul Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Bakar, C. (1998). THM repertuvarındaki İstanbul türkülerinin incelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul: İstanbul Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Balli, T. (2023). İcra ve notasyon uyumu açısından Türk halk müziği notasyon anlayışlarının incelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Ankara: Ankara Müzik ve Güzel Sanatlar Üniversitesi Müzik ve Güzel Sanatlar Enstitüsü.
• Bartok, B. (1991). Küçük Asyadan Türk Halk Musikisi. (B. Aksoy, Çev.) İstanbul. Pan Yayıncılık.
• Bartok, B. (1991). Türkiye'deki derleme gezilerim-1936. 8 Aralık 2023 tarihinde http://www.musikidergisi.net/?p=2019 adresinden erişildi.
• Bayatlı, O. (1943). Ege'de zeybek oyunları ve havaları. İzmir: Nefaset Matbaası.
• Bayraktalkatal, M. E., & Yalınkılıç, E. (2020). Türk Müzik Yaşamında Kemal İlerici. Afyon Kocatepe Üniversitesi Müzik Araştırmaları Dergisi, 6 (Özel Sayı), 338-373.
• Behar, C. (2022). kadîm ile cedîd arasında III. Selim döneminde bir mevlevi şeyhi: Abdülbaki Nasır Dede’nin mûsikî yazmaları. İstanbul. Yapı Kredi Yayınları.
• Cevher, H. (1995). Ali Ufki Bey ve Mecmua-i Sâz-ı Söz (Transkripsiyon-inceleme) (Yayımlanmamış doktora tezi). Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
• Coşkun, K. (1988). Uluslararası nota yazısının geleneksel müziklerimizde kullanılışı ve ortaya çıkan sorunlar. 1. Müzik Kongresi: Bildiriler, sorular, cevaplar içinde (s. 304-608). Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü
• Cömert, E. (2021). İstanbul Türk mûsikîsi Devlet Konservatuvarı (1975-1982). S. Karahasanoğlu içinde, İstanbul Teknik Üniversitesi Türk mûsikîsi Devlet Konservatuvarı tarihçesi. İstanbul: İstanbul Teknik Üniversitesi Yayınları
• Cumhuriyet Halk Partisi. (1946, 24 Ekim). Halkevi Müzik Öğretmeni Ferruh Arsunar'ın sicil dosyası [Sicil Dosyası, 391-1657-2]. Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi, Ankara.
• Çalışkan, F., Doğan, E., & Yılmaz, Z. (2021). Belgeler ve anlatılarla kuruluşundan günümüze İTÜ TMDK ders planları. S. Karahasanoğlu (Ed.), İstanbul Teknik Üniversitesi Türk mûsikîsi devlet konservatuvarı tarihçesi içinde (s. sayfa-aralığı). İstanbul: İstanbul Teknik Üniversitesi Yayınları.
• Çine, H. (1982). Üç telli bağlama metodu. İzmir.
• Damar, V. (2020). Ferruh Arsunar'ın hayatı ve Türk halk müziğine katkıları. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Malatya: İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Demir, G., & Parlak, E. (2018). Türk halk müziği fonetik notasyon sistemi görme engelli kullanıcı profili/THMFNS GEKP: Urfa yöresi örneklemi. Researcher Social Science Studies, 6(2), 138-156.
• Deniz, Ü. (2019). Darü-l-Elhan-Türk Halk Müziği Derleme Faaliyetleri ve Derleme Defteri. Ankara: Akademisyen Kitabevi.
• Deniz, Ü. (2019). İstanbul Radyosu'nun ilk dönemindeki (1927) müzik yayınları. Eurasian Journal of Music and Dance, 1(14), 63-88.
• Deveci, D. (1998). Kars yöresi halk müziği ve halk oyunlarında nanay ve yallı havaları. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
• Durgun, Ş. (2005). Türkiye'de devletçi gelenek ve müzik. Ankara: Alter Yayıncılık.
• Duygulu, M. (2018). Türkiye'nin halk müziği makamları. İstanbul: Pan Yayıncılık.
• Ekici, S. (1993). Ramazan Güngör ve üç telli kopuzu. Ankara: Frapan Yayıncılık.
• Ergöz, H. (1994). Türk mûsikîsi ses siteminin XX. yy başlarından günümüze gelişinin karşılaştırmalı incelemesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
• Erkan, S. (2016). Kültürel miras ve müzik: Türkiye’de müzik arşivi sorunsalı ve dünyada müzikal miras yönelimleri. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi (24), 91-110.
• Erten, S., & Sazak, N. (2018). Osmanlı modernleşme döneminden cumhuriyete: Toplumsal dönüşüm süreçlerinde, devletin müziğe müdahalesi. Online Journal of Music Sciences, 3(3), 24-45.
• Feyzi, A., Sümbüllü, H., & Turhan, S. (2023). Dârülelhan derlemeleri ve Anadolu halk şarkıları külliyatının melodi, ritim ve güfte açısından incelemesi. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (57), 403-421.
• Gazimihal, M. R. (1948). Müzik folkloruna ait bir eser. Ülkü Mecmuası, 2(15), 20-21.
• Gökalp, Z. (2019). Türkçülüğün esasları (D. D. Tunç, Ed.). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi (Yayın No: 3900).
• Gündoğdu, S. (2024). Uzun havalardaki iç ritim olgusunun nota yazımına yansımaları. 1. Uluslararası Marmaris Sanat ve Tasarım Sempozyumu tam metin bildiri kitabı içinde (s. 309-411). Muğla.
• Güvenç, S. (1996, Mayıs). Kahramanmaraş il sınırları içerisinde tespit edilen Türk halk müziği eserlerinin incelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
• Güvener, D., & Güray, C. (2020). Gomidas: Hayatına, derlemelerine ve derlemelerindeki dans ezgilerine bir bakış. Eurasian Journal of Music and Dance, 1(16), 231-252.
• Hakalmaz, O. (1992). Ege Bölgesi ağır zeybeklerinin incelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
• Hirsberg, J. (2009). From descriptive to prescriptive notation in early Trecento music. In K. Kügle & L. Welker (Eds.), Borderline areas in fourteenth and fifteenth-century music (pp. 95-104). Middleton, WI: American Institute of Musicology.
• Hornbostel, E. M., & Abraham, O. (1904). Phonographierte türkische melodien. Zeitschrift für Ethnologie, 36, 203-221.
• Hornbostel, E. M., & Abraham, O. (2020). Fonografa kaydedilmiş Türk ezgileri (E. D. Yavuz, Çev.). E. D. Yavuz, N. Tahtaişleyen & E. Önder (Ed.), Fonograf: Alanda erken dönem karşılaştırmalı müzikoloji çalışmaları ve Türkiye içinde (s. 169-192). İstanbul: Berceste Yayınevi.
• Kaçar, G. Y. (2005). Geleneksel Türk sanat müziği'nde süslemeler ve nota dışı icralar. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(2), 215-228.
• Karahan, C. (1996). Bağlama müziğine ilişkin eserlerin seslendirilmiş biçimi ile yazılışı arasındaki farklılıkların incelenmesi sınanması değerlendirilmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• Karahasanoğlu, S., & Kaya, C. (2021). Tanıkların anlatımıyla Türk mûsikîsi devlet konservatuvarı. S. Karahasanoğlu (Ed.), İstanbul Teknik Üniversitesi Türk mûsikîsi devlet konservatuvarı tarihçesi içinde (s. sayfa-aralığı). İstanbul: İstanbul Teknik Üniversitesi Yayınları.
• Kaya, C. V. (2014). Ankara Devlet Konservatuvarı'nın halk müziği alan araştırması kataloğu. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
• Kaya, C. V. (2018). TRT Türk halk müzi repertuarı'nda Muzaffer Sarısözen'e atfedilen bazı notaların kaynakları. A. Özdemir & İ. Subaşı (Ed.), Vefatının 55. yılında Muzaffer Sarısözen sempozyumu bildirileri içinde (s. 225-236). Sivas: Sivas Platformu-Sivas Konfederasyonu.
• Kaya, C. V. (2019). Türk halk müziği derleme çalışmalarının tarihçesi. Bir Dünya Müzik, (45), 10-13.
• Kersten, F. G. (1997). The history and development of Braille music methodology. The Bulletin of Historical Research in Music Education, 18(2), 106-125.
• Kıvılcım, A. (1997). Hicaz makamının Türk halk müziğindeki yeri. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul
• Koç, A. (1996). Türk halk müziğinde çokseslilik kavramının değerlendirilmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
• Kolukırık, K. (2014). Osmanlı Devleti’nde ilk resmî konservatuvar olan Dârülelhan’da derleme ve yayım faaliyetleri. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (35), 479-498.Kurt, İ. (1989). Bağlamada Düzen ve Pozisyon. İstanbul. Pan Yayıncılık.
• Küçükkaplan, U. (2022). Türk Beşleri: İdeolojiden Tahayyüle Bir Cumhuriyet Ütopyası. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Luschan, F. V. (2020). Kuzey Suriye’den birkaç Türk halk şarkısı ve fonograf kayıtlarının halkbilimi açısından anlamı (E. D. Yavuz, Çev.). E. D. Yavuz, N. Tahtaişleyen & E. Önder (Ed.), Fonograf: Alanda erken dönem karşılaştırmalı müzikoloji çalışmaları ve Türkiye içinde (s. 143-168). İstanbul: Berceste Yayınevi.
• Öner, O. (2023). Arap müzik kongresi (1932): Tarihsel değişim, milli kimlik ve öznel anlatılar. Divan: Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi, 28(54), 123-163.Özarslan, M. (Ed.). (2017). Anadolu türküleri ve musıki istikbalimiz. İstanbul: Doğu Kütüphanesi.
• Özcan, N. (2020). Muzıka-yi Hümâyun. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm ansiklopedisi içinde. 24 Ekim 2024 tarihinde https://islamansiklopedisi.org.tr/muzika-yi-humayun adresinden edinilmiştir.
• Özdek, A. (2015). Bağlama eğitimine dönük basılı materyallerde görece notasyona ilişkin bilgi ve uyarılar. Ö. Özaltınoğlu (Ed.), Uluslararası güzel sanatlar bilimsel araştırma günleri bildiri kitabı içinde (s. 36-54). Sivas: Cumhuriyet Üniversitesi Yayınları.
• Öztuna, Y. (1990). Nota. Büyük Türk Mûsikîsi Ansiklopedisi. Ankara: Kültür Bakanlığı.
• Paçacı, G. (1999). Cumhuriyet'in sesleri. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
• Parlak, E. (1990). Bozlaklar. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
• Parlak, E. (2013). Cumhuriyetten günümüze bağlama’da standardizasyon ve notasyon çalışmaları. Die Bağlama in der Türkei und Europa: Erstes Bağlama-Symposium içinde. Berlin: Reis&Erler.
• Parlak, N. A. (1999). Ağıtlarda Ritmik Unsur. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
• Pelen, S. (2023). Kemal İlerici mektupları ve Türk müziği modernleşmesi. (Yayımlanmamış doktora tezi). İstanbul Teknik Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
• Picken, L. (1975). Folk musical instruments of Turkey. London: Oxford University Press.
• Randel, D. M. (Ed.). (1986). The new Harvard dictionary of music. Cambridge: Belknap Press of Harvard University Press.
• Rastall, R. (1998). The notation of western music: An introduction. New York: St. Martin's Press.
• Sarı, A. (2017). Geleneksel Türk müziği'nde rönesans. S. Salih (Dü.), Balıkesir 2. Türk Müziği Sempozyumu 27–28 Ekim 2017 Bildiriler Kitabı (ss. 27–28). Balıkesir: Taner Ofset
• Sarıkaya, H. S., & Tunalı, S. (2014). Bela Bartok'un çağdaş Türk müziğine katkılarının incelenmesi. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(2), 299-313.
• Sayan, E. (1988). Geleneksel müzik türlerimizin nota yazım tekniği ve icrasında uluslararası kuralların yanlış kullanılışının yarattığı sorunlar. 1. Müzik kongresi: Bildiriler, sorular, cevaplar içinde (s. 309-311). Kültür ve Turizm Bakanlığı Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü.
• Saygun, A. A. (1938). Halk türküleri on beşinci defter, yedi Karadeniz türküsü ve bir horon. İstanbul: Hüsnü Onaran Matbaaası.
• Saygun, A. A. (1974). Halk Musîkisinin derlenmesi ve Yazıya Geçirilmesi. (M. Şaul, Dü.) Folklora Doğru (34), 3-11.
• Seeger, C. (1958). Prescriptive and Descriptive Music-Writing. The Musical Quarterly, 44(2), 184-195.
• Şenel, S. (1999). Cumhuriyet Döneminde Türk Halk Müziği Araştırmaları. Folklor/Edebiyat (17), 99-128.
• Şenel, S. (2010). İstanbul Çervesi Alan Araştırmaları. İstanbul: İstanbul 2010 Kültür Başkenti Ajansı
• Şenel, S. (2018). Muzaffer Sarısözen: Türk halk müziği ve oyunları hakkında yazılar, röportajlar, anılar, ardından yazılan belgeler, notalar. İstanbul: Sivas Platformu.
• Taptık, G. (1972). Bağlama büyük metot. İzmir: Anıt Matbaası.
• Tarlabaşı, B. (1984). Eğin (Kemaliye) havaları. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
• Tecimer, C. (2017). Türk mûsikîsi hakkında bazı mütalaalar: Nota-hafıza ikilemi ve hafıza plüralizmi. Rast Müzikoloji Dergisi, 5(1), 1474-1484.
• Tohumcu, Z. G. (2006). Müziği yazmak. İstanbul: Nota Yayıncılık.
• Turgay, N. Ö., & Ayangil, R. (2016). Fasıl müziği icrasında nota dışı farklılıklar. Rast Musicology Journal, 4(1), 1165-1184.
• Turhan, S., & Feyzi, A. (2021). Dârü'l Elhân halk müziği külliyatı. İstanbul: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı.
• Ülkütaşır, M. Ş. (1973). Türkiye'de folklor ve etnografya çalışmaları. Ankara: Başbakanlık Basımevi.
• Üstel, F. (1994). 1920’li ve 30’lu yıllarda “milli mûsikî” ve “mûsikî inkılabı”. Defter Dergisi, (22), 41-53.
• Yanmaz, A. (1994). Elâzığ halk türkülerinin müzikal yönden incelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Ensititüsü, İstanbul.
• Yastıman, Ş. (1961). Sazdan Bilgiler. İstanbul: Şemsi Yastıman Saz Evi.
• Yavuzoğlu, N. (1997). Türk müziğinde akort meselesi. G. Ay (Ed.), 4. İstanbul Türk müziği günleri: Türk müziğinde eğitim sempozyumu bildirileri kitabı içinde (s. sayfa-aralığı). İstanbul: Kültür Bakanlığı.
• Yıldız, S. (1992). Tunceli cemlerinde semahların incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
• Yönetken, H. B. (1963). Türk halk mûsikîsinde oktav bölümü. Türk Folklor Araştırmaları, (165), 3029-3031.