Araştırma Makalesi

Ses Kaynağı Konumunun Tespitinde Psikoakustik Faktörlerin Rolü

Sayı: 28 30 Haziran 2026
PDF İndir
EN TR

Ses Kaynağı Konumunun Tespitinde Psikoakustik Faktörlerin Rolü

Öz

İnsan işitme sistemi, çevredeki ses kaynaklarının yön ve mesafesini algılamak için karmaşık psikoakustik mekanizmalardan faydalanmaktadır. “Stereo Ses Sistemlerinde Dinleyici Konumu Kaynaklı Bozulmaların Analizi ve İyileştirilmesi” başlıklı doktora tezinin kuramsal çerçeve bölümlerinden üretilen bu çalışma, uzamsal işitme kapsamında ses kaynağı konumunun tespitinde etkili olan kulaklar arası zaman farkı (ITD), kulaklar arası şiddet farkı (IID) ve kafa ilişkili aktarım fonksiyonu (HRTF) gibi temel faktörleri teorik bir çerçevede incelemektedir. Literatür taramasına dayanan bu araştırmada, söz konusu fenomenlerin algısal işleyişi matematiksel modellerle açıklanmış, ayrıca dinleyici baş hareketlerinden doğan dinamik ipuçlarının lokalizasyondaki rolü değerlendirilmiştir. Çalışmada, ses dalgalarının yansıma, kırılma, girişim gibi akustik davranışları ile baş ve kulak kepçesi gibi anatomik özelliklerin ses algısına etkileri ayrı ayrı ele alınmıştır. Bunun yanı sıra, bireyselleştirilmemiş HRTF verilerinin sınırlılıkları ve sanal/gerçek ortamlarda ses kaynağı konumlandırmadaki doğruluk sorunları tartışılmıştır. Elde edilen bulgular, özellikle sanal gerçeklik (VR) ve artırılmış gerçeklik (AR) sistemlerinde sesin uzamsal doğruluğunu artırmaya yönelik önemli çıkarımlar ortaya koymaktadır. Çalışma, ses mühendisliği, akustik tasarım ve işitsel arayüz uygulamaları başta olmak üzere birçok disiplinde ses lokalizasyonunun nasıl daha doğru modellenebileceğine dair teorik bir temel oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ahonen, J., Del Galdo, G., Kuech, F., & Pulkki, V. (2012). Directional analysis with microphone array mounted on rigid cylinder for directional audio coding. Journal of the Audio Engineering Society, 60(5), 311–324. https://aes2.org/publications/elibrary-page/?id=16322
  2. Batteau, D. W. (1967). The role of the pinna in human localization. Proceedings of the Royal Society of London. Series B. Biological Sciences, 168(1011), 158–180. https://doi.org/10.1098/rspb.1967.0058
  3. Begault, D. R. (1994). 3-D Sound for virtual reality and multimedia. Boston: AP Professional.
  4. Beyer, R. T. (1999). Sounds of our times: Two hundred years of acoustics. Cham: Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-58901-1
  5. Blauert, J. (1997). Spatial hearing: The psychophysics of human sound localization (Rev. ed.). Cambridge: MIT Press.
  6. Blumlein, A. (1931). Improvements in and relating to sound transmission, sound recording and sound reproducing systems (British Patent No. 394,325). London: The Patent Office.
  7. Brimijoin, W. O., Boyd, A. W., & Akeroyd, M. A. (2013). The contribution of head movement to the externalization and internalization of sounds. PLoS ONE, 8(12), e83068. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0083068
  8. Cohen, M. F. (1981). Interaural time and amplitude differences together. The Journal of the Acoustical Society of America, 70(1), 88. https://doi.org/10.1121/1.2019098

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Performans Sanatları (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

16 Ekim 2025

Kabul Tarihi

13 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 28

Kaynak Göster

APA
Baloğlu, U. (2026). Ses Kaynağı Konumunun Tespitinde Psikoakustik Faktörlerin Rolü. Eurasian Journal of Music and Dance, 28, 87-108. https://doi.org/10.31722/ejmd.1805041
AMA
1.Baloğlu U. Ses Kaynağı Konumunun Tespitinde Psikoakustik Faktörlerin Rolü. Eurasian Journal of Music and Dance. 2026;(28):87-108. doi:10.31722/ejmd.1805041
Chicago
Baloğlu, Uğur. 2026. “Ses Kaynağı Konumunun Tespitinde Psikoakustik Faktörlerin Rolü”. Eurasian Journal of Music and Dance, sy 28: 87-108. https://doi.org/10.31722/ejmd.1805041.
EndNote
Baloğlu U (01 Haziran 2026) Ses Kaynağı Konumunun Tespitinde Psikoakustik Faktörlerin Rolü. Eurasian Journal of Music and Dance 28 87–108.
IEEE
[1]U. Baloğlu, “Ses Kaynağı Konumunun Tespitinde Psikoakustik Faktörlerin Rolü”, Eurasian Journal of Music and Dance, sy 28, ss. 87–108, Haz. 2026, doi: 10.31722/ejmd.1805041.
ISNAD
Baloğlu, Uğur. “Ses Kaynağı Konumunun Tespitinde Psikoakustik Faktörlerin Rolü”. Eurasian Journal of Music and Dance. 28 (01 Haziran 2026): 87-108. https://doi.org/10.31722/ejmd.1805041.
JAMA
1.Baloğlu U. Ses Kaynağı Konumunun Tespitinde Psikoakustik Faktörlerin Rolü. Eurasian Journal of Music and Dance. 2026;:87–108.
MLA
Baloğlu, Uğur. “Ses Kaynağı Konumunun Tespitinde Psikoakustik Faktörlerin Rolü”. Eurasian Journal of Music and Dance, sy 28, Haziran 2026, ss. 87-108, doi:10.31722/ejmd.1805041.
Vancouver
1.Uğur Baloğlu. Ses Kaynağı Konumunun Tespitinde Psikoakustik Faktörlerin Rolü. Eurasian Journal of Music and Dance. 01 Haziran 2026;(28):87-108. doi:10.31722/ejmd.1805041

Eurasian Journal of Music and Dance