DİJİTAL SOFRALAR: SİNEMATİK GASTRONOMİNİN INSTAGRAM'DA GÖRSEL TÜKETİMİ

Öz

Sinema ve gastronomi arasındaki ilişki, yalnızca görsel bir estetik düzlemde değil, aynı zamanda kültürel ve duyusal deneyimler üzerinden kurulmaktadır. Sinema, yemek sahneleri aracılığıyla toplumsal değerleri, kimlikleri ve duyguları temsil ederken; gastronomi de sinemada anlatının taşıyıcısı ve atmosferin tamamlayıcısı bir unsur olarak işlev görmektedir. Bu çalışma, sinema ve gastronomi temalarını dijital ve fiziksel mecralarda bir araya getiren bir Instagram hesabı olan “@sinegastro”’nun içerik üretim stratejilerini ve transmedya anlatı pratiklerini incelemektedir. Çalışmanın amacı, sinegastro örneği üzerinden sinema ve gastronomi etkileşiminin sosyal medya ortamlarında nasıl temsil edildiğini, içerik üretim stratejilerinin hangi anlatı biçimlerini ortaya çıkardığını ve bu pratiklerin izleyiciyle kurulan etkileşim boyutlarını ortaya koymaktır. Araştırmada, sinema ve gastronomiyi tematik olarak birleştiren içerikler üzerinden hem çevrimiçi hem de çevrimdışı katılım deneyimlerini incelemeyi mümkün kılan karma yöntem yaklaşımı çerçevesinde, ağırlıklı olarak nitel içerik analizi ve tematik analiz yöntemleri kullanılmıştır. Çalışmanın kısıtlılığı, çalışmanın örneklemi olan sinegastro hesabının Instagram içerikleri ve özellikle 1 milyon izlenmeyi aşan Reels videoları üzerinden yürütülen incelemeye dayanmasıdır. Çalışmada, yemek olgusunun yalnızca fiziksel bir tüketim nesnesi olmaktan çıkarak sosyal medya aracılığıyla görsel ve kültürel bir temsile dönüştüğü saptanmıştır. “sinegastro” hesabının belirli özel günlerde (sanatçıların doğum ya da ölüm yıldönümleri gibi) nostalji ve duygusal bağ üzerinden içerik üretmesi, platformun stratejik bir yayın politikası izlediğini göstermektedir. Bunun yanı sıra, “Movie Tasting” adı altında geliştirilen sinema-gastronomi temalı fiziksel etkinlikler dijital içeriklerin sınırlarını aşarak fiziksel deneyim alanına taşınmasını sağlamaktadır. Bu bağlamda “sinegastro” hesabı yalnızca sosyal medyada içerik sunan bir hesap olmanın ötesine geçerek, sinema anlatısını çok duyulu gastronomik deneyimlerle bütünleştiren bir transmedya platformu işlevi görmektedir. Elde edilen bulgular, yeni medya ortamlarında popüler kültür nesnelerinin yeniden üretim biçimlerini ve izleyiciyle kurulan çok katmanlı etkileşim biçimlerini anlamak açısından önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Sinema ve gastronomi
• Transmedya
• Sinegastro
• Sinema ve yemek
• Instagram

DIGITAL DINING TABLES: VISUAL CONSUMPTION OF CINEMATIC GASTRONOMY ON INSTAGRAM

Öz

The relationship between cinema and gastronomy is not only based on a visual aesthetic experience but also on cultural and sensory experiences. While cinema represents social values, identities, and emotions through food scenes, gastronomy also functions as a carrier of the narrative and a complementary element to the atmosphere in cinema. This study examines the content production strategies and transmedia narrative practices of sinegastro, an Instagram account that brings together cinema and gastronomy themes in digital and physical media. In the research conducted using the content analysis method, posts and description texts shared on the platform especially Reels videos that have exceeded 1 million views were evaluated. The study found that the phenomenon of food has ceased to be a mere object of physical consumption and has become a visual and cultural representation through social media. The fact that the sinegastro account produces content based on nostalgia and emotional bonds on certain special days (such as the anniversaries of artists' births or deaths) shows that the platform follows a strategic publishing policy. In addition, cinema-gastronomy-themed physical events developed under the name of “Movie Tasting” enable digital content to transcend its boundaries and be carried into the realm of physical experience. In this context, the sinegastro account goes beyond being just a social media content provider and functions as a transmedia platform that integrates cinematic narratives with multi-sensory gastronomic experiences. The findings are important for understanding the forms of reproduction of popular culture objects in new media environments and the multi-layered interaction established with audiences.

Anahtar Kelimeler

• Cinema and gastronomy
• Transmedia
• Sinegastro
• Cinema and food
• Instagram

Kaynakça

1. Aktürk, Z. (2019). Kodlama-kodaçımı bağlamında Nuri Bilge Ceylan sinemasındaki dini figürler: Ahlat ağacı ve Kış uykusu örnekleri. Toplum Bilimleri Dergisi, 26, 96–128.
2. Alpyıldız, E. (2021). Türk halk müziğinin Yeşilçam’daki uygulaması ve müzik direktörü Ahmet Yamacı. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 38, 149–163.
3. Alpyıldız, E. (2024). Türk sineması ve gastronomi bağlamında açlığın kültürel boyutu: Açlık filmi örneği. Culture Academy, 4(2), 90–112.
4. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101.
5. Bower, A. (2004). Reel food: Essays on food and film. Routledge.
6. Bower, A., & Piontek, T. (2013). Food in film. In K. Albala (Ed.), Routledge international handbook of food studies (pp. 177–186). Routledge.
7. Castells, M. (2009). Communication power. Oxford University Press.
8. Creswell, J. W., & Creswell, J. D. (2018). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (5th ed.). SAGE Publications.

9. Çakır, M. U., Şengül, S., & Parmaksızoğlu, E. (2020). Sinema perdesinde gastronomi görüntüsü: Yemeğin sosyolojik yansımaları. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 8(4), 3173–3191.
10. Çaycı, A. E. (2019). Sosyal medyada dijital yemek kültürü. International Journal of Cultural and Social Studies, 5(1), 120–136.
11. Çaycı, A. E., & Aktaş, C. (2018). Dijitalden tatmak: Yemeğin “yeni” gastro mekânlardaki seyirlik gösterisinin kültürel yansımaları. TRT Akademi, 3(6), 710–727.
12. Çelen, O., & Tuna, M. (2018). Türkiye’deki gurmelerin Instagram hesaplarının içerik analizi yöntemiyle incelenmesi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 6(3), 411–436.
13. Çetin, A. (2022). Yemeğin “sıradışı” gösterisi: Bazı Instagram içerikleri üzerine sosyolojik bir değerlendirme. Turkish Studies – Social, 17(4), 517–532.
14. Çiçek, M. (2019). Göstergebilim ve sinema ya da sinema göstergebilimi. Kesit Akademi, 2(3), 25–41.
15. Çinay, H. H., & Sezerel, H. (2020). Ferzan Özpetek filmlerinde gösterge olarak yemek: Mine Vaganti/Serseri Mayınlar üzerine bir inceleme. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 8(1), 111–136.
16. Debord, G. (2012). Gösteri toplumu ve yorumlar (A. Ekmekçi & O. Taşkent, Çev.). Ayrıntı Yayınları
17. Dena, C. (2009). Transmedia practice: Theorising the practice of expressing a fictional world across distinct media and environments [Doktora tezi, University of Sydney].
18. Doğan, M. (2024). Gastronomiye yeni bir kavram: Sinegastronomi. Hotel Restaurant & Hi-Tech Dergisi, 8, 1–7.
19. Drzal-Sierocka, A. (2015). Celluloid flavours: A brief history of food in film. Łódzkie Studia Etnograficzne, 54, 52–70.
20. Hall, S. (1997). Representation: Cultural representations and signifying practices. Open University.
21. Gong, Q. (2013). Media. Bloomsbury Academic.
22. Gunkel, A. H. (2016). Food and culture. In G. Burns (Ed.), A companion to popular culture (pp. 245–264). Wiley Blackwell.
23. Jenkins, H. (2006a). The wow climax: Tracing the emotional impact of popular culture. NYU Press.
24. Jenkins, H. (2006b). Convergence culture: Where old and new media collide. NYU Press.
25. Kanık, İ. (2016a). Gastro medya ve gastro kültürün kavramsal incelemesi. Folklor/Edebiyat, 22(88), 83–98.
26. Kanık, İ. (2016b). Küreselleşme sürecinde kültürel melezleşme örneği olarak yemek kanalları ve programları. Folklor/Edebiyat, 22(86), 237–258.
27. Kanık, İ. (2018). Gastro sinema. Alfa Yayınları.
28. Kivela, J., & Crotts, C. (2006). Tourism and gastronomy: Gastronomy’s influence on how tourists experience a destination. Journal of Hospitality and Tourism Research, 30(3), 354–377.
29. Krippendorff, K. (2018). Content analysis: An introduction to its methodology (4th ed.). SAGE Publications.
30. Lévi-Strauss, C. (1983). The raw and the cooked: Mythologiques volume one. University of Chicago Press.
31. Kivela, J., & Crotts, C. (2006). Tourism and gastronomy: Gastronomy’s influence on how tourists experience a destination. Journal of Hospitality and Tourism Research, 30(3), 354–377.
32. Krippendorff, K. (2018). Content analysis: An introduction to its methodology (4th ed.). SAGE Publications.
33. Lévi-Strauss, C. (1983). The raw and the cooked: Mythologiques volume one. University of Chicago Press. Lupton, D. (1996). Food, the body and the self. SAGE Publications.
34. Montanari, M. (2006). Food is culture. Columbia University Press.
35. Önbayrak, N. U. (2011). Televizyon-sinema dayanışması ve Fransa örneği. In S. Kırel (Ed.), Türk ve dünya sineması üzerine sentezler (pp. 351–375). Parşomen Yayınları.
36. Parasecoli, F. (2008). Bite me: Food in popular culture. Berg.
37. Ryan, M. L. (2004). Narrative across media: The languages of storytelling. University of Nebraska Press.
38. Sarı, Ü., & Sancaklı, P. (2020). Küyerelleşmenin dijital platformların içerik tanıtımına etkisi. Erciyes İletişim Dergisi, 7(1), 200–220.
39. Scolari, C. A. (2009). Transmedia storytelling: Implicit consumers, narrative worlds, and branding in contemporary media production. International Journal of Communication, 3, 586–606.
40. Storey, J. (2018). Cultural theory and popular culture. Routledge.
41. Topçu, A. D., Kurtçu, C., & Erdönmez, S. (2021). Gastronomi ve iletişim. In O. Güler, G. Akdağ, & A. Kale (Eds.), Disiplinlerarası bakış açısıyla gastronomi (pp. 36–58). Detay Yayıncılık.
42. Uca, O. (2021). Büyük tıkınma: Umudun bilgisine ulaşma çabası. Görünüm, 10, 70–86.
43. Uçkan Çakır, M., Şengül, S., & Parmaksızoğlu, E. (2020). Sinema perdesinde gastronomi görüntüsü: Yemeğin sosyolojik yansımaları. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 8(4), 3173–3191.
44. Van Dijck, J. (2013). The culture of connectivity: A critical history of social media. Oxford University Press.
45. Williams, R. (1974). Television: Technology and cultural form. Schocken Books.
46. Yeniçıktı, N. T. (2016). Halkla ilişkiler aracı olarak Instagram: Sosyal medya kullanan 50 şirket üzerine bir araştırma. Selçuk Üniversitesi İletişim Fakültesi Akademik Dergisi, 9(2), 92–115.
47. Yücel, T. (2004). Söylemlerin içinden. Alkım Kitabevi.