Laktasyonun İlk Üç Ayında Annelerin Süt Vermelerinin, Beslenme ve Fiziksel Aktivitelerinin Beden Kütle İndeksi Üzerine Etkileri

Öz

Laktasyon gebelik boyunca üretilen hormonlarla birlikte meme bezlerinin gelişip olgunlaştığı ve sütün salgılandığı emziklilik dönemidir. Emzirme bebek ve anne açısından çok faydalar getiren önemli bir süreçtir. Anne emzirmeye devam ettikçe beraberinde beslenmesine dikkat edip, egzersiz de yaptığı sürece ağırlık kaybıyla birlikte beden kütle indeksinde (BKİ) azalma görülür. Bu çalışmada annelerin emzirme, beslenme ve fiziksel aktivite durumlarının incelenmesi amaçlandı. Çalışmaya laktasyon döneminin üçüncü ayında olan 26 kadın alındı ve çalışma pandemiden dolayı online olarak analiz edildi. Emzirme süresi ile BKİ değerleri arasındaki korelasyon incelendiğinde istatistiksel olarak anlamlı sonuç bulunmadı (p>0.05). Ancak emzirme sıklığının BKİ’ye etkisinin yönü incelendiğinde; istatistiksel olarak anlamlı sonuç bulundu (p<0.05). Günlük öğün sayısının doğumdan üç ay sonraki BKİ ile BKİ değişimleri arasındaki ilişkiye bakıldığında anlamlı bir sonuç bulunamazken (p>0.05) aynı dönemde ara öğünde kuru meyve tüketim sıklığı ile doğumdan üç ay sonraki BKİ arasında negatif yönlü orta şiddette korelasyon gözlemlendi. Doğumdan üç ay sonraki BKİ değeri ile egzersiz sıklığı analiz edildiğinde p değerinde sınırda anlamlılık (0.05

Anahtar Kelimeler

• Beden Kütle İndeksi
• Beslenme
• Fiziksel Aktivite
• Laktasyon

In the First Trimester of Lactation The Effects of Mothers' Breastfeeding, Nutrition and Physical Activities on Body Mass Index

Öz

Lactation is the breastfeeding period in which the mammary glands develop and mature and milk is secreted together with the hormones produced during pregnancy. Breastfeeding is an important process that brings many benefits for the baby and mother. As the mother continues to breastfeed, as long as she pays attention to her nutrition and exercises, a decrease in body mass index (BMI) is observed with weight loss. In this study, it was aimed to examine the breastfeeding, nutrition and physical activity status of mothers. 26 women in the third month of lactation were included in the study and the study was analyzed online due to the pandemic. When the correlation between breastfeeding duration and BMI values was examined, no statistically significant results were found (p>0.05). However, when the direction of the effect of breastfeeding frequency on BMI is examined; statistically significant results were found (p<0.05). While the relationship between the number of daily meals and BMI changes three months after birth was examined, no significant result was found (p>0.05), a negative moderate correlation was observed between the frequency of consumption of dried fruit in snacks and BMI three months after birth in the same period. When the BMI value three months after birth and the frequency of exercise were analyzed, the p value was borderline significant (0.05

Anahtar Kelimeler

• Body Mass Index
• Lactation
• Nutrition
• Physical Activity

Kaynakça

1. Avcuoğlu A., Eray İ.K., Yurdakul A.V., Üstü Y., Uğurlu M., 2014. Doğum Sonrası Dönemdeki Annelerin Sağlıklı Kilo Vermek Konusundaki Bilgi Düzeylerinin ve Tutumlarının Sorgulanması. Ankara Med J, 14(4): 144-150.
2. Baysal A., 2017. Beslenme. Ankara: Hatipoğlu, 453-464.
3. Çınar N., Suzan Ö.K., 2018. Laktasyon Döneminde Gebelik ve Emzirme. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi (STED), 27(2): 143-147.
4. Dalrymple, K. V., Uwhubetine, O., Flynn, A. C., Pasupathy, D., Briley, A. L., Relph, S. A., Seed, P. T., O'Keeffe, M., & Poston, L. (2021). Modifiable Determinants of Postpartum Weight Loss in Women with Obesity: A Secondary Analysis of the UPBEAT Trial. Nutrients, 13(6), 1979. https://doi.org/10.3390/nu13061979
5. Del Ciampo, L. A., & Del Ciampo, I., 2018. Breastfeeding and the Benefits of Lactation for Women's Health. Aleitamento materno e seus benefícios para a saúde da mulher. Revista brasileira de ginecologia e obstetricia: revista da Federacao Brasileira das Sociedades de Ginecologia e Obstetricia, 40(6), 354–359. doi: 10.1055/s-0038-1657766
6. Diyetisyenler İçin Hasta İzlem Rehberi, 2017. Ağırlık Yönetimi El Kitabı. T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müd Sağlıklı Besl ve Hareketli Hayat Daire Başk, Ankara.
7. EFSA, 2013. Scientific opinion on dietary reference values for energy. EFSA Journal, 11: 3005. Parma, Italy.
8. Jouanne, M., Oddoux, S., Noël, A., & Voisin-Chiret, A. S., 2021. Nutrient Requirements during Pregnancy and Lactation. Nutrients, 13(2), 692. doi: 10.3390/nu13020692

9. Katz D.L., Freidman R.S.C., Lucan S.C., 2014. Nutrition in clinical practice. Philadelphia: Lippincott Williams&Wilkins, 377-387.
10. Kominiarek, M. A., & Rajan, P., 2016. Nutrition Recommendations in Pregnancy and Lactation. The Medical clinics of North America, 100(6), 1199–1215. doi: 10.1016/j.mcna.2016.06.004
11. Lee, S., & Kelleher, S. L., 2016. Biological underpinnings of breastfeeding challenges: the role of genetics, diet, and environment on lactation physiology. American journal of physiology. Endocrinology and metabolism, 311(2), E405–E422. doi: 10.1152/ajpendo.00495.2015
12. Öztürk H.N.O., 2019. Gebe ve Emzikli Kadınların Diyet Kalite İndekslerinin Karşılaştırılması. (Yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Beslenme ve Diyetetik Anabilim Dalı, Ankara.
13. Physical Activity and Exercise During Pregnancy and the Postpartum Period: ACOG Committee Opinion, Number 804. (2020). Obstetrics and gynecology, 135(4), e178–e188. doi: 10.1097/AOG.0000000000003772
14. TNSA, 2018. Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması. Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü Ankara, Türkiye.
15. Topal S., Çınar N., Altınkaynak S., 2017. Emzirmenin Anne Sağlığına Yararları. J Hum Rhytm, 3(1): 25-31.
16. TÜBER, 2015. T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Beslenme Rehberi, Ankara.
17. Türk Jinekoloji ve Obstetrik Derneği (FIGO), 2017. Adölesan, gebelik öncesi ve maternal beslenme önerileri, “önce beslenmeyi düşün”. International Journal of Gynecology and Obstetrics, 131, 4.
18. Uçar Z., Yılmaz H.Ö., 2020. Laktasyon döneminde beslenme: Enerji ve Makro Besin Öğeleri. J Health Pro Res, 2(1): 37-46.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mühendislik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Merve Kahraman ^*
0000-0002-9954-8775
Türkiye

Sabiha Zeynep Aydenk Köseoğlu
0000-0001-7936-8462
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Kasım 2022

Gönderilme Tarihi

12 Mayıs 2022

Kabul Tarihi

20 Kasım 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Sayı: 41

DOI

https://doi.org/10.31590/ejosat.1115655

IZ

https://izlik.org/JA98ND35TH

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Kahraman, M., & Köseoğlu, S. Z. A. (2022). Laktasyonun İlk Üç Ayında Annelerin Süt Vermelerinin, Beslenme ve Fiziksel Aktivitelerinin Beden Kütle İndeksi Üzerine Etkileri. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, 41, 331-335. https://doi.org/10.31590/ejosat.1115655

AMA

1.Kahraman M, Köseoğlu SZA. Laktasyonun İlk Üç Ayında Annelerin Süt Vermelerinin, Beslenme ve Fiziksel Aktivitelerinin Beden Kütle İndeksi Üzerine Etkileri. EJOSAT. 2022;(41):331-335. doi:10.31590/ejosat.1115655

Chicago

Kahraman, Merve, ve Sabiha Zeynep Aydenk Köseoğlu. 2022. “Laktasyonun İlk Üç Ayında Annelerin Süt Vermelerinin, Beslenme ve Fiziksel Aktivitelerinin Beden Kütle İndeksi Üzerine Etkileri”. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, sy 41: 331-35. https://doi.org/10.31590/ejosat.1115655.

EndNote

Kahraman M, Köseoğlu SZA (01 Kasım 2022) Laktasyonun İlk Üç Ayında Annelerin Süt Vermelerinin, Beslenme ve Fiziksel Aktivitelerinin Beden Kütle İndeksi Üzerine Etkileri. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi 41 331–335.

IEEE

[1]M. Kahraman ve S. Z. A. Köseoğlu, “Laktasyonun İlk Üç Ayında Annelerin Süt Vermelerinin, Beslenme ve Fiziksel Aktivitelerinin Beden Kütle İndeksi Üzerine Etkileri”, EJOSAT, sy 41, ss. 331–335, Kas. 2022, doi: 10.31590/ejosat.1115655.

ISNAD

Kahraman, Merve - Köseoğlu, Sabiha Zeynep Aydenk. “Laktasyonun İlk Üç Ayında Annelerin Süt Vermelerinin, Beslenme ve Fiziksel Aktivitelerinin Beden Kütle İndeksi Üzerine Etkileri”. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi. 41 (01 Kasım 2022): 331-335. https://doi.org/10.31590/ejosat.1115655.

JAMA

1.Kahraman M, Köseoğlu SZA. Laktasyonun İlk Üç Ayında Annelerin Süt Vermelerinin, Beslenme ve Fiziksel Aktivitelerinin Beden Kütle İndeksi Üzerine Etkileri. EJOSAT. 2022;:331–335.

MLA

Kahraman, Merve, ve Sabiha Zeynep Aydenk Köseoğlu. “Laktasyonun İlk Üç Ayında Annelerin Süt Vermelerinin, Beslenme ve Fiziksel Aktivitelerinin Beden Kütle İndeksi Üzerine Etkileri”. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, sy 41, Kasım 2022, ss. 331-5, doi:10.31590/ejosat.1115655.

Vancouver

1.Merve Kahraman, Sabiha Zeynep Aydenk Köseoğlu. Laktasyonun İlk Üç Ayında Annelerin Süt Vermelerinin, Beslenme ve Fiziksel Aktivitelerinin Beden Kütle İndeksi Üzerine Etkileri. EJOSAT. 01 Kasım 2022;(41):331-5. doi:10.31590/ejosat.1115655

Cited By

Assessment of the nutritional status of Syrian refugee women in the lactation period

Nutrition and Health

https://doi.org/10.1177/02601060251399642

In the First Trimester of Lactation The Effects of Mothers' Breastfeeding, Nutrition and Physical Activities on Body Mass Index

Öz

Lactation is the breastfeeding period in which the mammary glands develop and mature and milk is secreted together with the hormones produced during pregnancy. Breastfeeding is an important process that brings many benefits for the baby and mother. As the mother continues to breastfeed, as long as she pays attention to her nutrition and exercises, a decrease in body mass index (BMI) is observed with weight loss. In this study, it was aimed to examine the breastfeeding, nutrition and physical activity status of mothers. 26 women in the third month of lactation were included in the study and the study was analyzed online due to the pandemic. When the correlation between breastfeeding duration and BMI values was examined, no statistically significant results were found (p>0.05). However, when the direction of the effect of breastfeeding frequency on BMI is examined; statistically significant results were found (p<0.05). While the relationship between the number of daily meals and BMI changes three months after birth was examined, no significant result was found (p>0.05), a negative moderate correlation was observed between the frequency of consumption of dried fruit in snacks and BMI three months after birth in the same period. When the BMI value three months after birth and the frequency of exercise were analyzed, the p value was borderline significant (0.05

Anahtar Kelimeler

• Body Mass Index
• Lactation
• Nutrition
• Physical Activity

Kaynakça

1. Avcuoğlu A., Eray İ.K., Yurdakul A.V., Üstü Y., Uğurlu M., 2014. Doğum Sonrası Dönemdeki Annelerin Sağlıklı Kilo Vermek Konusundaki Bilgi Düzeylerinin ve Tutumlarının Sorgulanması. Ankara Med J, 14(4): 144-150.
2. Baysal A., 2017. Beslenme. Ankara: Hatipoğlu, 453-464.
3. Çınar N., Suzan Ö.K., 2018. Laktasyon Döneminde Gebelik ve Emzirme. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi (STED), 27(2): 143-147.
4. Dalrymple, K. V., Uwhubetine, O., Flynn, A. C., Pasupathy, D., Briley, A. L., Relph, S. A., Seed, P. T., O'Keeffe, M., & Poston, L. (2021). Modifiable Determinants of Postpartum Weight Loss in Women with Obesity: A Secondary Analysis of the UPBEAT Trial. Nutrients, 13(6), 1979. https://doi.org/10.3390/nu13061979
5. Del Ciampo, L. A., & Del Ciampo, I., 2018. Breastfeeding and the Benefits of Lactation for Women's Health. Aleitamento materno e seus benefícios para a saúde da mulher. Revista brasileira de ginecologia e obstetricia: revista da Federacao Brasileira das Sociedades de Ginecologia e Obstetricia, 40(6), 354–359. doi: 10.1055/s-0038-1657766
6. Diyetisyenler İçin Hasta İzlem Rehberi, 2017. Ağırlık Yönetimi El Kitabı. T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müd Sağlıklı Besl ve Hareketli Hayat Daire Başk, Ankara.
7. EFSA, 2013. Scientific opinion on dietary reference values for energy. EFSA Journal, 11: 3005. Parma, Italy.
8. Jouanne, M., Oddoux, S., Noël, A., & Voisin-Chiret, A. S., 2021. Nutrient Requirements during Pregnancy and Lactation. Nutrients, 13(2), 692. doi: 10.3390/nu13020692

9. Katz D.L., Freidman R.S.C., Lucan S.C., 2014. Nutrition in clinical practice. Philadelphia: Lippincott Williams&Wilkins, 377-387.
10. Kominiarek, M. A., & Rajan, P., 2016. Nutrition Recommendations in Pregnancy and Lactation. The Medical clinics of North America, 100(6), 1199–1215. doi: 10.1016/j.mcna.2016.06.004
11. Lee, S., & Kelleher, S. L., 2016. Biological underpinnings of breastfeeding challenges: the role of genetics, diet, and environment on lactation physiology. American journal of physiology. Endocrinology and metabolism, 311(2), E405–E422. doi: 10.1152/ajpendo.00495.2015
12. Öztürk H.N.O., 2019. Gebe ve Emzikli Kadınların Diyet Kalite İndekslerinin Karşılaştırılması. (Yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Beslenme ve Diyetetik Anabilim Dalı, Ankara.
13. Physical Activity and Exercise During Pregnancy and the Postpartum Period: ACOG Committee Opinion, Number 804. (2020). Obstetrics and gynecology, 135(4), e178–e188. doi: 10.1097/AOG.0000000000003772
14. TNSA, 2018. Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması. Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü Ankara, Türkiye.
15. Topal S., Çınar N., Altınkaynak S., 2017. Emzirmenin Anne Sağlığına Yararları. J Hum Rhytm, 3(1): 25-31.
16. TÜBER, 2015. T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Beslenme Rehberi, Ankara.
17. Türk Jinekoloji ve Obstetrik Derneği (FIGO), 2017. Adölesan, gebelik öncesi ve maternal beslenme önerileri, “önce beslenmeyi düşün”. International Journal of Gynecology and Obstetrics, 131, 4.
18. Uçar Z., Yılmaz H.Ö., 2020. Laktasyon döneminde beslenme: Enerji ve Makro Besin Öğeleri. J Health Pro Res, 2(1): 37-46.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mühendislik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Merve Kahraman ^*
0000-0002-9954-8775
Türkiye

Sabiha Zeynep Aydenk Köseoğlu
0000-0001-7936-8462
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Kasım 2022

Gönderilme Tarihi

12 Mayıs 2022

Kabul Tarihi

20 Kasım 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Sayı: 41

DOI

https://doi.org/10.31590/ejosat.1115655

IZ

https://izlik.org/JA98ND35TH

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Kahraman, M., & Köseoğlu, S. Z. A. (2022). Laktasyonun İlk Üç Ayında Annelerin Süt Vermelerinin, Beslenme ve Fiziksel Aktivitelerinin Beden Kütle İndeksi Üzerine Etkileri. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, 41, 331-335. https://doi.org/10.31590/ejosat.1115655

AMA

1.Kahraman M, Köseoğlu SZA. Laktasyonun İlk Üç Ayında Annelerin Süt Vermelerinin, Beslenme ve Fiziksel Aktivitelerinin Beden Kütle İndeksi Üzerine Etkileri. EJOSAT. 2022;(41):331-335. doi:10.31590/ejosat.1115655

Chicago

Kahraman, Merve, ve Sabiha Zeynep Aydenk Köseoğlu. 2022. “Laktasyonun İlk Üç Ayında Annelerin Süt Vermelerinin, Beslenme ve Fiziksel Aktivitelerinin Beden Kütle İndeksi Üzerine Etkileri”. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, sy 41: 331-35. https://doi.org/10.31590/ejosat.1115655.

EndNote

Kahraman M, Köseoğlu SZA (01 Kasım 2022) Laktasyonun İlk Üç Ayında Annelerin Süt Vermelerinin, Beslenme ve Fiziksel Aktivitelerinin Beden Kütle İndeksi Üzerine Etkileri. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi 41 331–335.

IEEE

[1]M. Kahraman ve S. Z. A. Köseoğlu, “Laktasyonun İlk Üç Ayında Annelerin Süt Vermelerinin, Beslenme ve Fiziksel Aktivitelerinin Beden Kütle İndeksi Üzerine Etkileri”, EJOSAT, sy 41, ss. 331–335, Kas. 2022, doi: 10.31590/ejosat.1115655.

ISNAD

Kahraman, Merve - Köseoğlu, Sabiha Zeynep Aydenk. “Laktasyonun İlk Üç Ayında Annelerin Süt Vermelerinin, Beslenme ve Fiziksel Aktivitelerinin Beden Kütle İndeksi Üzerine Etkileri”. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi. 41 (01 Kasım 2022): 331-335. https://doi.org/10.31590/ejosat.1115655.

JAMA

1.Kahraman M, Köseoğlu SZA. Laktasyonun İlk Üç Ayında Annelerin Süt Vermelerinin, Beslenme ve Fiziksel Aktivitelerinin Beden Kütle İndeksi Üzerine Etkileri. EJOSAT. 2022;:331–335.

MLA

Kahraman, Merve, ve Sabiha Zeynep Aydenk Köseoğlu. “Laktasyonun İlk Üç Ayında Annelerin Süt Vermelerinin, Beslenme ve Fiziksel Aktivitelerinin Beden Kütle İndeksi Üzerine Etkileri”. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, sy 41, Kasım 2022, ss. 331-5, doi:10.31590/ejosat.1115655.

Vancouver

1.Merve Kahraman, Sabiha Zeynep Aydenk Köseoğlu. Laktasyonun İlk Üç Ayında Annelerin Süt Vermelerinin, Beslenme ve Fiziksel Aktivitelerinin Beden Kütle İndeksi Üzerine Etkileri. EJOSAT. 01 Kasım 2022;(41):331-5. doi:10.31590/ejosat.1115655

Cited By

Assessment of the nutritional status of Syrian refugee women in the lactation period

Nutrition and Health

https://doi.org/10.1177/02601060251399642

Kaynakça

1. Avcuoğlu A., Eray İ.K., Yurdakul A.V., Üstü Y., Uğurlu M., 2014. Doğum Sonrası Dönemdeki Annelerin Sağlıklı Kilo Vermek Konusundaki Bilgi Düzeylerinin ve Tutumlarının Sorgulanması. Ankara Med J, 14(4): 144-150.
2. Baysal A., 2017. Beslenme. Ankara: Hatipoğlu, 453-464.
3. Çınar N., Suzan Ö.K., 2018. Laktasyon Döneminde Gebelik ve Emzirme. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi (STED), 27(2): 143-147.
4. Dalrymple, K. V., Uwhubetine, O., Flynn, A. C., Pasupathy, D., Briley, A. L., Relph, S. A., Seed, P. T., O'Keeffe, M., & Poston, L. (2021). Modifiable Determinants of Postpartum Weight Loss in Women with Obesity: A Secondary Analysis of the UPBEAT Trial. Nutrients, 13(6), 1979. https://doi.org/10.3390/nu13061979
5. Del Ciampo, L. A., & Del Ciampo, I., 2018. Breastfeeding and the Benefits of Lactation for Women's Health. Aleitamento materno e seus benefícios para a saúde da mulher. Revista brasileira de ginecologia e obstetricia: revista da Federacao Brasileira das Sociedades de Ginecologia e Obstetricia, 40(6), 354–359. doi: 10.1055/s-0038-1657766
6. Diyetisyenler İçin Hasta İzlem Rehberi, 2017. Ağırlık Yönetimi El Kitabı. T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müd Sağlıklı Besl ve Hareketli Hayat Daire Başk, Ankara.
7. EFSA, 2013. Scientific opinion on dietary reference values for energy. EFSA Journal, 11: 3005. Parma, Italy.
8. Jouanne, M., Oddoux, S., Noël, A., & Voisin-Chiret, A. S., 2021. Nutrient Requirements during Pregnancy and Lactation. Nutrients, 13(2), 692. doi: 10.3390/nu13020692

9. Katz D.L., Freidman R.S.C., Lucan S.C., 2014. Nutrition in clinical practice. Philadelphia: Lippincott Williams&Wilkins, 377-387.
10. Kominiarek, M. A., & Rajan, P., 2016. Nutrition Recommendations in Pregnancy and Lactation. The Medical clinics of North America, 100(6), 1199–1215. doi: 10.1016/j.mcna.2016.06.004
11. Lee, S., & Kelleher, S. L., 2016. Biological underpinnings of breastfeeding challenges: the role of genetics, diet, and environment on lactation physiology. American journal of physiology. Endocrinology and metabolism, 311(2), E405–E422. doi: 10.1152/ajpendo.00495.2015
12. Öztürk H.N.O., 2019. Gebe ve Emzikli Kadınların Diyet Kalite İndekslerinin Karşılaştırılması. (Yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Beslenme ve Diyetetik Anabilim Dalı, Ankara.
13. Physical Activity and Exercise During Pregnancy and the Postpartum Period: ACOG Committee Opinion, Number 804. (2020). Obstetrics and gynecology, 135(4), e178–e188. doi: 10.1097/AOG.0000000000003772
14. TNSA, 2018. Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması. Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü Ankara, Türkiye.
15. Topal S., Çınar N., Altınkaynak S., 2017. Emzirmenin Anne Sağlığına Yararları. J Hum Rhytm, 3(1): 25-31.
16. TÜBER, 2015. T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Beslenme Rehberi, Ankara.
17. Türk Jinekoloji ve Obstetrik Derneği (FIGO), 2017. Adölesan, gebelik öncesi ve maternal beslenme önerileri, “önce beslenmeyi düşün”. International Journal of Gynecology and Obstetrics, 131, 4.
18. Uçar Z., Yılmaz H.Ö., 2020. Laktasyon döneminde beslenme: Enerji ve Makro Besin Öğeleri. J Health Pro Res, 2(1): 37-46.