Araştırma Makalesi

Kalite Yönetim Sisteminde Kullanılan İç ve Dış Tetkik Faaliyetlerinin Etkinliğinin Ölçümüne Yönelik Bir Ölçek Geliştirme

Sayı: 50 30 Nisan 2023
PDF İndir
EN TR

Kalite Yönetim Sisteminde Kullanılan İç ve Dış Tetkik Faaliyetlerinin Etkinliğinin Ölçümüne Yönelik Bir Ölçek Geliştirme

Öz

Kalite yönetim sistemi uygulamalarında iç ve dış tetkik faaliyetlerinin etkinliği; kalite yönetim sistemi performansına olumlu etki etmektedir. Dolayısıyla kalite yönetim sistemi performansının ölçümünde kullanılan araçlardan iç ve dış tetkik faaliyetlerinin etkinliğinin ölçümü önemlidir. Literatürde iç ve dış tetkiklerin ölçümüne yönelik bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu noktadan hareketle çalışmada; kalite yönetim sistemi performansı ölçümünde kullanılan iç ve dış tetkik faaliyetlerinin etkinliğinin ölçümüne yönelik bir ölçek geliştirilmiştir. Bu kapsamda çalışmada öncelikle ilgili literatür taranarak soru havuzu oluşturulmuş ve kapsam geçerliliği için uzman görüşleri alınmış ve akabinde ölçekte anlaşılmayan maddelerin olup olmadığını test etmek için bir pilot çalışma yapılmıştır. Daha sonra geçerlilik ve güvenilirlik analizleri yapılmıştır. Bu araştırma, Türkiye’de ISO 9001:2015 belgesine sahip işletmelerde anket yöntemi ile toplanan verilerin ile yapılmıştır. Analizlerin sonucuna göre; ölçeğin KMO değeri 0,958, Bartlett testi sonucu χ2=4887,780~df=120 (ρ<0,001) olarak bulunmuştur. Keşfedici faktör analizine göre; toplam 16 maddeden iki faktörlü bir yapı olduğu görülmüştür. Bu yapıdaki iç tetkik değişkenine ait maddelerin faktör yükleri 0.606 ile 0.798 arasında ve dış tetkik değişkenine ait maddelerin faktör yükleri de 0,700 ile 0,855 arasında olduğu ve iki faktöre ait maddelerin toplam varyansın %72,340’ını açıkladığı tespit edilmiştir. Cronbach Alfa katsayısı (α) iç tetkik ölçeği için α=0,922 ve dış tetkik ölçeği için α=0,953 değerleri bulunmuştur. Ayrıca doğrulayıcı faktör analizine göre iki faktörlü ölçeğin yapısı doğrulanmış olup uyum değerlerine ilişkin CMIN/df, CFI, TLI değerlerinin iyi uyum, GFI ve RMSEA değerlerinin ise kabul edilebilir uyum değerlerini sağladığı tespit edilmiştir. Elde edilen bu sonuçlar; iç ve dış tetkik faaliyetlerinin etkinliğinin ölçümünde kullanılabilecek olan bu ölçeğin güvenilir ve geçerli bir ölçüm aracı olduğu söylenebiliriz.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ağ, A. ve Çil, E. (2019). Toplam kalite yönetimi açısından iç denetimin değerlendirilmesi. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 12(18), 983-1006.
  2. Başaran, B. (2016). The effect of ISO quality management system standards on industrial property rights in Turkey. World Patent Information, 45, 33–46.
  3. Bollen, K. A. (1989). Structural equations with latent variables (Vol. 210). John Wiley ve Sons.
  4. Chow‐Chua, C., Goh, M., ve Wan, T. B. (2003). Does ISO 9000 certification improve business performance? International journal of quality ve Reliability management.
  5. Comrey, A. L., ve Lee, H. (1973). A first course in factor. Analysis, Academic Press. New York.
  6. DeVellis, R. F. (2014). Ölçek geliştirme: Kuram ve uygulamalar.
  7. Fraser John, Hugh Lindsay, (2004), 20 Questions Directors Should Ask About İnternal Audit, Canada: The İnstitute Of İnternal Auditors, s. 6.

  8. George, D., ve Mallery, P. (2010). SPSS for Windows step by step. A simple study guide and reference (10. Baskı). GEN, Boston, MA: Pearson Education, Inc, 10.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mühendislik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

2 Mayıs 2023

Yayımlanma Tarihi

30 Nisan 2023

Gönderilme Tarihi

21 Eylül 2022

Kabul Tarihi

20 Kasım 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Sayı: 50

Kaynak Göster

APA
Sönmez, Ü., & Aytekin, M. (2023). Kalite Yönetim Sisteminde Kullanılan İç ve Dış Tetkik Faaliyetlerinin Etkinliğinin Ölçümüne Yönelik Bir Ölçek Geliştirme. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, 50, 134-144. https://doi.org/10.31590/ejosat.1178362