EN
TR
Farklı Tip Uçucu Küllerin Kauçuğun Mekanik Özelliklerine Etkisinin Deneysel İncelenmesi
Öz
Günümüzün en önemli sorunlarından bir tanesi de atık malzemelerin doğaya zarar vermeden depolanması veya ortadan kaldırılmasıdır. Termik santrallerde kömürün yakılmasıyla atık bir ürün olan uçucu küller ortaya çıkmaktadır. Uçucu küllerin boyutları genellikle 0.5 ile 200 μm arasında değişen, camsı yapıya sahip küresel parçacıklardır. Uçucu küller havaya karışıp çevreye zarar vermemesi için çeşitli yollarla toplanırlar. Toplanan uçucu küllerin büyük bir bölümü depolanma yöntemiyle ortadan kaldırılır. Dünyada artan nüfus ile birlikte termik santral kullanımı ve dolayısıyla atık uçucu kül miktarı da artmaktadır. Artan uçucu kül miktarının doğaya zarar vermeden ortadan kaldırılması git gide zorlaşmaktadır. Bu uçucu külleri ortadan kaldırmanın diğer bir yolu da özellikle inşaat ve plastik endüstrisinde ikincil katkı maddesi olarak kullanmaktır. Bu sayede hem uçucu küller kullanıldıkları malzemelere olumlu yönde etki etmekte hem de doğaya zarar vermeden ortadan kaldırılmaktadırlar. Bu amaçla yapılan çalışmada farklı kimyasal özelliklere sahip dört adet uçucu kül SBR(styrene-butadiene rubber) kauçuğa eklenerek, kauçuk üzerindeki mekanik etkileri incelenmiştir. Çalışmada Amerika’nın Teksas Eyaletinde bulunan termik santrallerden Class F, Micron3, PV 14A ve PV 20A tipi uçucu küller ikincil katkı maddesi olarak kullanılmıştır. Birincil katkı maddesi olarak karbon siyahı kullanılmıştır. Testlerde birincil katkı maddesi olarak karbon siyahı ve %5,10,15,20 oranlarında ikincil katkı maddesi olarak uçucu kül kauçuk malzemeye eklenmiştir. Deneylerde birincil katkı maddesi olarak %100 karbon siyahı eklenerek üretilen kauçuk malzemeler ile farklı oranlarda uçucu kül eklenerek üretilen kauçuk malzemelerin çekme dayanımı ve kopma uzama değerleri karşılaştırılmıştır. Bu şekilde atık ürün olan uçucu küller kullanılarak çevreye olan zararları azaltılmış hem de plastik malzemenin çekme dayanımında ve kopma uzamasında artış sağlandığı gözlenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Hitit Üniversitesi
Proje Numarası
MUH19006.13.001
Teşekkür
Bu çalışmada katkılarından ve desteklerinden dolayı Prof. Dr. Erol SANCAKTAR’a teşekkür ederim.
Kaynakça
- Morrison, R. E. (1970). A review of ash specifications. Symposium of Fly Ash Utilization, 24-31.
- Güler, G., Güler, E., İpekoğlu, U., Mordoğan, H. (2005). Uçucu küllerin özellikleri ve kullanım alanları. IMTEC2005, 419-423.
- Wasti, Y. (1990). Uçucu küllerin geoteknik özellikleri ve kullanım olanakları. İMO Teknik Dergi, 1, 177-188.
- Elverici, Ü. (1986). Effect of blast furnace slag and flyash on the stabilization of base materials. Yüksek Lisans Tezi. ODTÜ/Fen Bilimleri Enstitüsü.
- Büyüköner, B. (1989). Properties of compacted and steam cured fly ash lime masonryunits. Yüksek Lisans Tezi. ODTÜ/Fen Bilimleri Enstitüsü.
- Savran, K. Z. (1988). Stabilization of cohesive soils with fly ash. Yüksek Lisans Tezi. ODTÜ/Fen Bilimleri Enstitüsü.
- Uysal, F. (1987). Geotechnical Properties of the fly-ashes produced in to thermal plants in Turkey. Yüksek Lisans Tezi. ODTÜ/Fen Bilimleri Enstitüsü.
- Alataş, T. (1996). Afşin Elbistan Termik Santrali uçucu külünün yol stabilizasyonunda çeşitli maddelerle birlikte kullanımı üzerinde bir araştırma. Doktora Tezi. Fırat Üniversitesi/Fen Bilimleri Enstitüsü.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Mühendislik
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
15 Nisan 2020
Gönderilme Tarihi
15 Ocak 2020
Kabul Tarihi
27 Mart 2020
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2020 Sayı: 18