Araştırma Makalesi

Optimizasyon Problemleri İçin Geliştirilmiş Feromonal Yapay Arı Koloni (gfYAK) Algoritması

15 Ağustos 2020
PDF İndir
EN TR

Optimizasyon Problemleri İçin Geliştirilmiş Feromonal Yapay Arı Koloni (gfYAK) Algoritması

Öz

Çevreden bilgi toplayan ve davranışını buna göre belirleyen bal arısı kolonisi, sürü yaşamının en popüler örneklerinden biridir. Bu dinamik yapı, farklı yaklaşımlarla değerlendirilerek, birçok mühendislik problemine çözüm önerisi getirilmiştir. Bilgisayar sistemleri alanında, bilgisayar ağları, mobil ağ optimizasyonu, sayısal ve kombinasyonel optimizasyon için geliştirilen birçok çözüm önerisi, bal arısı kolonisinin davranışlarını model almaktadır. Yöneylem araştırmacıları ise daha çok, koloni üyelerinin, haberleşme, etkileşim, evlilik ve yem arama davranışlarına yoğunlaşmışlardır. Bu bağlamda, yiyecek arama ve toplama görevini üstlenen bal arılarını taklit eden Yapay Arı Koloni (YAK) Algoritması, optimizasyon literatüründe önemli bir başarıya sahiptir. Klasik algoritma yapısında, limit periyodunda oluşturulan rastgele çözümler, algoritmayı yerel optimumdan kurtarırken, daha başarılı çözümler üretebilmek için rulet tekerleği kullanılır. Ancak arılar arasındaki etkileşimi daha verimli kılan algoritma türevleri de geliştirilmiştir. Bu çalışmada bal arılarının daha verimli yerel arama yapabilmesi için geliştirilen feromonal YAK (fYAK) algoritması ele alınmıştır. fYAK’ta gözcü arıların, işçi arıların tecrübesinden daha fazla yararlanabilmesi için feromon salgısı kullanılır. Böylece gözcü arılar, yeni çözümler üreten değil, yeni çözümler oluşturan prosedürler kullanır. Çözüm önerisi olarak sunulan Geliştirilmiş fYAK (gfYAK) modelinde, çözüm bileşenleri arasındaki korelasyonu, çözüm başarısıyla daha çok ilişkilendiren hafıza ve algoritmanın daha etkili çözüm bölgelerine yönelmesini sağlayan transfer fonksiyonları kullanılmaktadır. Herbir çevrimde hafıza ve buna bağlı olarak feromon matrisi güncellenmektedir. İlgili çevrimde, o ana kadarki en iyi çözüm bulunmuşsa feromon matrisi için genel güncelleme yapılır. Algoritma yakınsama performansını araştırabilmek ve transfer fonksiyonlarının etkisini analiz edebilmek için, çalışma kapsamında üç farklı transfer fonksiyonu kullanılmıştır. Farklı boyutlardaki Gezgin Satıcı Problemi (GSP) üzerinde yapılan denemeler, algoritmanın klasik YAK ve fYAK’a oranla daha iyi çözümler üretebildiğini göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akay, B., & Karaboga, D. (2009). Parameter Tuning for the Artificial Bee Colony Algorithm (Vol. 5796, pp. 608–619). https://doi.org/10.1007/978-3-642-04441-0_53
  2. Akay, B., & Karaboga, D. (2015). A survey on the applications of artificial bee colony in signal, image, and video processing. Signal, Image and Video Processing, 9(4), 967–990. https://doi.org/10.1007/s11760-015-0758-4
  3. Bansal, J. C., Sharma, H., & Jadon, S. S. (2013). Artificial bee colony algorithm: A survey. International Journal of Advanced Intelligence Paradigms, 5(1–2), 123–159. https://doi.org/10.1504/IJAIP.2013.054681
  4. Barnebau, E., Dorigo, M., & Theraulaz, G. (1999). Swarm Intelligence From Natural to Artificial Systems. New York: Oxford University Press.
  5. Beni, G., & Wang, J. (1993). Swarm Intelligence in Cellular Robotic Systems. In P. Dario, G. Sandini, & Aebischer Patrick (Eds.), Robots and Biological Systems: Towards a New Bionics? (pp. 703–712). Springer Berlin Heidelberg. https://doi.org/https://doi.org/10.1007/978-3-642-58069-7_38
  6. Dorigo, M, & Gambardella, L. M. (1997). Ant colony system: a cooperative learning approach to the traveling salesman problem. IEEE Transactions on Evolutionary Computation, 1(1), 53–66. https://doi.org/10.1109/4235.585892
  7. Dorigo, Marco, Maniezzo, V., & Colorni, A. (1991). Positive feedback as a search strategy. Milano, Italy.
  8. Ekmekci, D. (2019a). A Pheromonal Artificial Bee Colony (pABC) Algorithm for Discrete Optimization Problems. Applied Artificial Intelligence, 33(11), 935–950. https://doi.org/10.1080/08839514.2019.1661120

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mühendislik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

15 Ağustos 2020

Gönderilme Tarihi

28 Haziran 2020

Kabul Tarihi

10 Ağustos 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020

Kaynak Göster

APA
Ekmekci, D. (2020). Optimizasyon Problemleri İçin Geliştirilmiş Feromonal Yapay Arı Koloni (gfYAK) Algoritması. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, 442-450. https://doi.org/10.31590/ejosat.780695

Cited By