Araştırma Makalesi

Kaba Küme Akış Çizgelerinin Olasılıksal Yapısı

Sayı: 23 30 Nisan 2021
PDF İndir
EN TR

Kaba Küme Akış Çizgelerinin Olasılıksal Yapısı

Öz

Tanecikli Hesaplama yöntemlerinden biri olan Kaba Kümeler Teorisi 1980’li yılların başlarında Zdzislaw Pawlak tarafından, belirsiz ve muğlak bilgi ile uğraşmak için ortaya atılmıştır. Belirsizliğin en temel nedenlerinden biri, belirsizliğin ilgili olduğu alanın tüm değişkenlerini gözlemlemenin güçlüğünden kaynaklanmasıdır. Ayrıca, gözlemlenebilen değişkenlerin ait oldukları dünya deterministik olmasına rağmen, rasgele davranış gösterir. Kaba kümeler teorisi evrende her bir nesneden bilgi elde edebileceğimiz varsayımı üzerine kuruludur. Teorinin ortaya atılmasından günümüze kadar geçen süre içerisinde kaba kümeler teorisi üzerinde birçok çalışma yapılmıştır. Bunlardan biri de, 2000’li yılların başlarında kuramı ortaya atan Pawlak tarafından, verilerden akıl yürütmek ve akıllı veri analizi için veri tablolarından bilgi akışı dağılımını temsil etmek amacıyla grafiksel bir çerçeve olarak sunulan akış çizgeleridir. Pawlak, akış çizgelerini Łukasiewicz tarafından önerilen olasılığı, mantıksal terimlerle ifade etmeyi öneren kavramdan yola çıkarak açıklamıştır. Akış çizgeleri teorik bakış açısından, Łukasiewicz ’in fikirlerinin bir genellemesi olarak görülebilir. Kaba küme teorisine dayalı akış çizgeleri, belirsiz ve eksik bilgiyle ilgilenen diğer yöntemler ile de örtüşmektedir. Bunlardan birisi de karmaşık alanlarda belirsizliği yönetmek için anlamsal bir modelleme aracı olarak kullanılan Bayes ağlarıdır. Kaba küme teorisi tarafından sunulan Bayes teoremine bakış, herhangi bir veri kümesinin toplam olasılık kuralı ve Bayes teoremini karşıladığını ortaya koymaktadır. Bayes teoremi, yeni bir kanıtın varlığında o ana kadar olan inançlarımızı nasıl değiştirmemiz gerektiğini açıklayan matematiksel bir kuraldır. Diğer bir deyişle, yeni bilgiler ile hali hazırda bulunan verilerin ve bilgilerin birleştirilmesini sağlar. Bu nedenle, akış çizgelerini Bayes ağlarının özel bir durumu olarak görebiliriz. Ayrıca, akış çizgeleri, karar tablolarından elde edilen kuralları Yönlendirilmiş Çevrimsiz Çizge (YDÇ) olarak düzenleyerek geleneksel kaba küme araştırmasını genişletir. Pawlak’ın akış çizgeleri, bilgi akışını görselleştirme yetenekleri nedeniyle hem pratik hem de teorik birçok araştırmacının ilgisini çekmiş ve birçok alanda başarı ile uygulanmıştır. Bu çalışmada, akış çizgelerinin temel kavramları ve özellikleri incelenmiş ve Bayes teoremi ve Bayes ağları ile akış çizgelerinin ilişkisi gösterilmiştir. Ayrıca, akış çizgeleri ile ilgili geniş bir literatür araştırması yapılmış ve uygulamada ve teorik yapılan çalışmalara değinilmiştir. Son bölümde, bir uygulama üzerinde, karar algoritması, sonlu bir “Eğer….O halde….” şeklinde karar kuralları kümesi olarak ifade edilmiştir. Ayrıca, bu karar kurallarının taşıdığı anlamlar Bayes teoremini sağlayan güç, kesinlik ve kapsama katsayıları ile ifade edilmiş ve değerlendirilmiştir. Burada her karar kurallarınıni olasılıksal özellikleri ortaya çıkardığı ve Bayes teoremi ile toplam olasılık kuralını karşıladığı görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Butz, C.J., Yan, W. & Yang, W., (2005). The Computational Complexity of Inference Using Rough Set Flow Graphs, Rough Sets Fuzzy Sets Data Mining and Granular Computing 2005, Lecture Notes in Artificial Intelligence, 3641, Springer Verlag, Berlin, 335 – 344.
  2. Butz, C.J., Yan, W. & Yang, W., (2006). An Efficient Algorithms for Inference in Rough Set Flow Graphs, Transaction on Rough Sets V, Lecture Notes in Computer Science, 4100, Springer Verlag, Berlin, 102-122.
  3. Chien, C.C. & Tsumoto, S., (2007). On Learning Decision Rules from Flow Graphs, In Proc. of North America Fuzzy Information Processing Society, 655 – 658.
  4. Chitchoreon, D. & Pattaraintakorn, P., (2008a). Knowledge Discovery by Rough Sets Mathematical Flow Graphs and its Extension, In Proc. of the 26th IAESTED Int. Conf. on AI and Applications AIA’ 08, ACTA Press, 340 – 345.
  5. Chitchoreon, D. & Pattaraintakorn, P., (2008b). Towards Theories of Fuzzy Sets and Rough Set to Flow Graphs, In Proc. of the 2008 IEEE World Congress on Computational Intelligence, Hong Kong, 1675 – 1682.
  6. Chitchoreon, D. & Pattaraintakorn, P., (2010). Novel Matrix Forms of Rough Set Flow Graphs with Applicationsto Data Integration, Computers and Mathematics with Applications, 60, 2880-2897.
  7. Cooper, G.F., (1990). The Computational Complexity of Probabilistic Inference Using Bayesian Belief Networks, Artificial Intelligence, Vol.42 (2-3), 393 – 405.
  8. Czyzewski, A., & Kostek, B., (2004a). Musical Metadata Retrieval with Flow Graphs. In Rough Sets and Current Trends in Computing, Lecture Notes in Computer Science, Springer Verlag, Berlin, 3066, 691 – 698.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mühendislik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Nisan 2021

Gönderilme Tarihi

28 Eylül 2020

Kabul Tarihi

11 Nisan 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Sayı: 23

Kaynak Göster

APA
Bal, M. (2021). Kaba Küme Akış Çizgelerinin Olasılıksal Yapısı. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, 23, 730-741. https://doi.org/10.31590/ejosat.801014