EN
TR
HPT Türevi UV Absorblayıcıların PET İplik ve Kumaşların UV Dayanımı Üzerine Etkilerinin İncelenmesi
Öz
Morötesi (ultraviyole, UV) ışımanın tüm polimerler gibi tekstil malzemelerinin performansları üzerinde de olumsuz etkileri bulunmaktadır. Bu etkiler, dış ortam uygulamaları için üretilmiş ürünlerde daha da önem kazanmaktadır. UV ışımanın olumsuz etkisini azaltarak ürünlerin daha uzun süre kullanımını sağlayabilmek amacıyla UV absorblayıcı katkı maddeleri kullanılmaktadır. Bu katkı maddeleri masterbatch yöntemiyle, üretim sırasında lif yapısına katılarak tekstil ürünlerinin UV dirençleri arttırılabilinir. Polimerlerin açık hava koşullarındaki performanslarını belirleyebilmek amacıyla yapılan testlere dış ortam şartlandırma testleri denilmektedir. Bu testler, gerçek dış ortam şartlarında yapılabileceği gibi laboratuvar koşullarında dış ortam şartlarını simüle eden cihazlarında da gerçekleştirilebilinir. Laboratuvar ortamında yapılan testler hızlandırılmış yapay dış ortam şartlandırma testleri olarak adlandırılır. Açık hava uygulamarı için poliakrilonitril liflerinden yapılmış tekstil ürünleri yaygın olarak kullanılmaktadır. Ancak bu liflerin tedariklerinde çeşitli zorluklarla karşılaşılması ve maliyetlerinin yüksek olması bu tür uygulamalar için polietilen tereftalat (PET) liflerine olan ilgiyi arttırmaktadır. Bu çalışmada hızlandırılmış yapay dış ortam şartlandırma testleri, katkısız PET (referans PET) ve hidroksifenil triazin (HPT) türevi ticari bir katkı malzemesi olan Tinuvin 1577 ED ile UV ışımaya karşı direnci arttırılmış PET (katkılı PET) iplik ve bu iplikler kullanılarak dokunmuş kumaşlara 1000 saat süre ile uygulanmıştır. Her 250 saatte bir numunelerin kopma mukavemeti, kopma uzaması ve renk değişimi özellikleri kayıt edilmiştir. Şartlandırma testlerinden önce yapılan çekme deneyleri katkı maddelerinin PET ipliklerin kopma mukavemetlerini azaltıp, kopma uzaması değerlerini arttırdığını, dolayısı ile mekanik özellikler üzerinde olumsuz bir etkisinin olduğunu göstermiştir. Ancak 1000 saatlik dış ortam şartlandırma testlerinin sonunda bu katkı maddelerinin UV ışımanın PET iplik ve kumaşların mekanik özellik ve renk değişimi üzerindeki olumsuz etkisini belirgin bir oranda azalttığı tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Teşekkür
Bu çalışma, yazarlardan Nimet Doğmuş Yılmaz’ın yüksek lisans tezinden hazırlanmıştır.
Kaynakça
- Anonim, (2012). https://adhesives.specialchem.com/selection-guide/uv-light-stabilizers-state-of-the-art/ultraviolet-absorbers (Erişim tarihi:18.05.2017).
- Anonim, (2015). Weathering Testing Guidebook. http://www.strenometer.dk/Files/Downloads/Guidebook.pdf (Erişim tarihi:24.12.2018).
- Gugumus, F. (2002). Possibilities and limits of synergism with light stabilizers in polyolefins 2. UV absorbers in polyolefins. Polymer Degradation and Stability, 75(2), 309-320.
- McCusker, M. (1999a). A UVA-HALS Primer: Everything You’ve Ever Wanted to Know About Light Stabilizers Part 1, Metal Finishings, 97(5), 51-53.
- McCusker, M. (1999b). A UVA-HALS Primer: Everything You’ve Ever Wanted to Know About Light Stabilizers Part 2, Metal Finishings, 97(6), 83-86.
- Schaller, C., Rogez, D., &Braig, A. (2009). Hindered amine light stabilizers in pigmented coatings. Journal of Coating Technologies and Research, 6(1), 81-88.
- Wypych, G. (2013). Handbook of Material Weathering. Toronto: Chemteg Publishing.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Mühendislik
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Kasım 2020
Gönderilme Tarihi
8 Kasım 2020
Kabul Tarihi
8 Kasım 2020
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2020
APA
Koc, S., & Doğmuş Yılmaz, N. (2020). HPT Türevi UV Absorblayıcıların PET İplik ve Kumaşların UV Dayanımı Üzerine Etkilerinin İncelenmesi. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, 276-282. https://doi.org/10.31590/ejosat.821635
AMA
1.Koc S, Doğmuş Yılmaz N. HPT Türevi UV Absorblayıcıların PET İplik ve Kumaşların UV Dayanımı Üzerine Etkilerinin İncelenmesi. EJOSAT. Published online 01 Kasım 2020:276-282. doi:10.31590/ejosat.821635
Chicago
Koc, Serpil, ve Nimet Doğmuş Yılmaz. 2020. “HPT Türevi UV Absorblayıcıların PET İplik ve Kumaşların UV Dayanımı Üzerine Etkilerinin İncelenmesi”. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, Kasım 1, 276-82. https://doi.org/10.31590/ejosat.821635.
EndNote
Koc S, Doğmuş Yılmaz N (01 Kasım 2020) HPT Türevi UV Absorblayıcıların PET İplik ve Kumaşların UV Dayanımı Üzerine Etkilerinin İncelenmesi. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi 276–282.
IEEE
[1]S. Koc ve N. Doğmuş Yılmaz, “HPT Türevi UV Absorblayıcıların PET İplik ve Kumaşların UV Dayanımı Üzerine Etkilerinin İncelenmesi”, EJOSAT, ss. 276–282, Kas. 2020, doi: 10.31590/ejosat.821635.
ISNAD
Koc, Serpil - Doğmuş Yılmaz, Nimet. “HPT Türevi UV Absorblayıcıların PET İplik ve Kumaşların UV Dayanımı Üzerine Etkilerinin İncelenmesi”. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi. 01 Kasım 2020. 276-282. https://doi.org/10.31590/ejosat.821635.
JAMA
1.Koc S, Doğmuş Yılmaz N. HPT Türevi UV Absorblayıcıların PET İplik ve Kumaşların UV Dayanımı Üzerine Etkilerinin İncelenmesi. EJOSAT. 2020;:276–282.
MLA
Koc, Serpil, ve Nimet Doğmuş Yılmaz. “HPT Türevi UV Absorblayıcıların PET İplik ve Kumaşların UV Dayanımı Üzerine Etkilerinin İncelenmesi”. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, Kasım 2020, ss. 276-82, doi:10.31590/ejosat.821635.
Vancouver
1.Serpil Koc, Nimet Doğmuş Yılmaz. HPT Türevi UV Absorblayıcıların PET İplik ve Kumaşların UV Dayanımı Üzerine Etkilerinin İncelenmesi. EJOSAT. 01 Kasım 2020;276-82. doi:10.31590/ejosat.821635