EN
TR
Oransal İntegral Türevsel Denetleyici Parametrelerinin Sezgisel Optimizasyon Yöntemleri ile Ayarlanması
Öz
Günümüzde teknolojinin gelişimine paralel olarak otomatik kontrol sistemlerine olan ihtiyaç artmıştır. Bu sistemler üretim süreçlerinin hızlarını, doğruluklarını ve güvenilirliklerini arttırmakla beraber maliyetlerini de düşürmüşlerdir. Literatürde birçok oransal denetim yöntemi mevcut olup, bunlar içerisinde en yaygın olarak kullanılanı oransal integral türevsel (OİT) kontroldür. OİT kontrol hata tabanlı çalıştığı için denetlenen sistemin matematiksel modelinin bilinmesine gerek yoktur. Bu yöntemde oransal bileşen hatanın genliğine, integral kısmı hatanın alanına ve türevsel parça ise hatanın eğimine göre üretilen kontrol sinyaline katkı sağlamaktadır. İntegral eylemi hatanın geçmişini, oransal etki şimdiki değerini ve türevsel bileşen de geleceğini referans almaktadır. Bu açıdan OİT denetim hatanın geçmişi, anlık değeri ve geleceğine göre uygun kontrol sinyallerini üretmektedir. OİT kontrolde bu üç bileşenin sistem üzerindeki etkisi kazanç sabitleri ile belirlenmektedir. Denetleyicinin başarımı kazanç sabitlerine oldukça bağlıdır. Uygun seçilmiş kazanç sabitleri ile başarılı kontrol süreçlerini gerçekleştirirken, parametrelerinin yanlış seçimi ise sistemi kararsız hale getirebilmektedir.
Bu makalede, radyal hareket optimizasyonunun (RHO) yeni bir varyantı olarak değiştirilmiş radyal hareket optimizasyonu (DRHO) önerilmiştir. Ayrıca seçilen üç test sistem için OİT denetleyicinin kazanç faktörleri, önerilen yöntem (DRHO), parçacık sürüsü optimizasyonu (PSO), radyal hareket optimizasyonu (RHO), farksal gelişim (FG) ve genetik algoritma (GA) ile en iyileştirilmiştir. Sezgisel optimizasyon yöntemleri ile parametre ayarında mutlak hata toplamı, hata karesi toplamı, zaman ağırlıklı mutlak hata toplamı ve zaman ağırlıklı hata karesi toplamı olmak üzere dört farklı hata alanı tabanlı başarım kriteri kullanılmıştır. Öncelikle bu beş sezgisel optimizasyon yöntemi (DRHO, PSO, RHO, FG ve GA) destekli OİT denetleyicinin başarımı seçilen hata alanı kriterine göre kıyaslanmış ve ardından optimizasyon yöntemlerinin performansları birbirleri ile karşılaştırılmış ve elde edilen sonuçlar analiz edilmiştir. Literatürde OİT denetleyici parametrelerinin PSO, FG, GA ve RHO kullanılarak ayarlanmasına yönelik çok sayıda çalışma mevcuttur. Ancak bildiğimiz kadarıyla OİT denetleyicinin kazanç değerlerinin önerilen DRHO ile en iyileştirilmesi konulu bir çalışma bulunmamaktadır. Bu durum sunulan bu çalışmanın mevcut literatüre en önemli katkısıdır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Boudardara, F., & Gorkemli, B. (2018). Application of artificial bee colony programming to two trails of the artificial ant problem. 2nd International Symposium on Multidisciplinary Studies and Innovative Technologies, Turkey, 1-6.
- Çeven, S., & Albayrak, A. (2020). Çift ters sarkaç sisteminin kontrolü için PID ve LQR kontrolcü tasarımlarının modellenmesi. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, (Special Issue), 323-330.
- Deb, K., (1999). An introduction to genetic algorithms. Sadhana, 24(4), 293-315.
- Denizci, A., & Ulu, C. (2020). Fuzzy cognitive map based PID controller design. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, (Special Issue), 165-171.
- Eberhart, R. C., & Kennedy, J. (1995). A new optimizer using particle swarm theory. In Proceedings of the Sixth International Symposium on Micro Machine and Human Science, Japan, 39-43.
- Eberhart, R. C., Simpson, P. K., & Dobbins, R. W., (1996). Computational intelligence PC tools. Academic Press.
- Fokas, A., (2002). A new transform method for evolution partial differential equations. IMA Journal of Applied Mathematics, 67(6), 559-590.
- Gille, J., & Paquet, J., (1962). Subharmonic oscillations in on-off control systems. Transactions of the American Institute of Electrical Engineers Part II: Applications and Industry, 81(4), 210-216.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Mühendislik
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Nisan 2021
Gönderilme Tarihi
24 Kasım 2020
Kabul Tarihi
23 Şubat 2021
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2021 Sayı: 23
APA
Çakır, O., & Tekin, S. (2021). Oransal İntegral Türevsel Denetleyici Parametrelerinin Sezgisel Optimizasyon Yöntemleri ile Ayarlanması. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, 23, 9-21. https://doi.org/10.31590/ejosat.830467
AMA
1.Çakır O, Tekin S. Oransal İntegral Türevsel Denetleyici Parametrelerinin Sezgisel Optimizasyon Yöntemleri ile Ayarlanması. EJOSAT. 2021;(23):9-21. doi:10.31590/ejosat.830467
Chicago
Çakır, Oğuzhan, ve Sinan Tekin. 2021. “Oransal İntegral Türevsel Denetleyici Parametrelerinin Sezgisel Optimizasyon Yöntemleri ile Ayarlanması”. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, sy 23: 9-21. https://doi.org/10.31590/ejosat.830467.
EndNote
Çakır O, Tekin S (01 Nisan 2021) Oransal İntegral Türevsel Denetleyici Parametrelerinin Sezgisel Optimizasyon Yöntemleri ile Ayarlanması. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi 23 9–21.
IEEE
[1]O. Çakır ve S. Tekin, “Oransal İntegral Türevsel Denetleyici Parametrelerinin Sezgisel Optimizasyon Yöntemleri ile Ayarlanması”, EJOSAT, sy 23, ss. 9–21, Nis. 2021, doi: 10.31590/ejosat.830467.
ISNAD
Çakır, Oğuzhan - Tekin, Sinan. “Oransal İntegral Türevsel Denetleyici Parametrelerinin Sezgisel Optimizasyon Yöntemleri ile Ayarlanması”. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi. 23 (01 Nisan 2021): 9-21. https://doi.org/10.31590/ejosat.830467.
JAMA
1.Çakır O, Tekin S. Oransal İntegral Türevsel Denetleyici Parametrelerinin Sezgisel Optimizasyon Yöntemleri ile Ayarlanması. EJOSAT. 2021;:9–21.
MLA
Çakır, Oğuzhan, ve Sinan Tekin. “Oransal İntegral Türevsel Denetleyici Parametrelerinin Sezgisel Optimizasyon Yöntemleri ile Ayarlanması”. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, sy 23, Nisan 2021, ss. 9-21, doi:10.31590/ejosat.830467.
Vancouver
1.Oğuzhan Çakır, Sinan Tekin. Oransal İntegral Türevsel Denetleyici Parametrelerinin Sezgisel Optimizasyon Yöntemleri ile Ayarlanması. EJOSAT. 01 Nisan 2021;(23):9-21. doi:10.31590/ejosat.830467
Cited By
TRAJECTORY TRACKING CONTROL OF A TWO WHEELED SELF-BALANCING ROBOT BY USING SLIDING MODE CONTROL
Konya Journal of Engineering Sciences
https://doi.org/10.36306/konjes.1425949