Yıl 2019, Cilt , Sayı 17, Sayfalar 570 - 580 2019-12-31

Çocukların Meyve ve Sebze Tüketim Alışkanlığının Sosyoekonomik Durum İle İlişkisinin İncelenmesi

Dilek Arduzlar Kağan [1] , Ecenur Özkul [2] , Can Ergün [3] , Aylin Sam [4] , Nilüfer Şen [5]


Beslenme alışkanlıkları çevresel faktörler içerisinde çocukluk çağı obezitesine sebep olan en önemli etkenlerden birisidir. Yaşam boyu sürdürülen alışkanlıkların kazanıldığı bu dönemde doğru beslenme alışkanlıklarının kazanılması, ailenin beslenme bilgisi, tutumu, davranışları ve alım gücüyle doğrudan ilişkilidir. Meyve ve sebze tüketimi de doğru beslenme alışkanlıkları kazanılmasında anahtar rol oynayıcı faktörlerdendir. Bu çalışma; çocukluk çağında, meyve-sebze tüketim alışkanlığının incelenmesi ve değişen sosyoekonomik statütünün bu alışkanlığa olan etkisinin incelenmesi amacıyla araştırmacılar tarafından hazırlanan ve 2 bölümden oluşan anket formu kullanılarak 7-14 yaş arası 190 gönüllü katılımcı ile yürütülmüştür. Anket formunun ilk bölümünde bireylerin ve ebeveynlerinin sosyodemografik verilerini sorgulayan 9 adet soru bulunmaktadır. İkinci bölümde ise, katılımcıların meyve ve sebze tüketim sıklıkları, tüketim şekilleri ve sevilen meyve ve sebzeler sorgulanmıştır.  Katılımcıların 7-11 yaş aralığında bulunan %46,3’sı her gün, %24,1’i  haftada 3 gün sebze tükettiklerini belirtmiştir. Katılımcılardan 11-14 yaş grubunda olanların ise %33,3’ü haftada 3 gün, %24,8’i ise her gün sebze tükettiklerini belirtmiştir. Sebze tüketim sıklığı ile aylık gelir düzeyi arasında ise anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir (χ2=17,21, p<0.05). Gelir düzeyi daha düşük olan katılımcıların daha sık sebze tüketme eğilimde oldukları anlaşılmıştır. Meyve tüketimi ile gelir durumu arasında ise anlamlı bir ilişki bulunamamıştır (p>0.05). Anne eğitim düzeyi incelendiğinde ise, ortaokul ve üzerine doğru ilerledikçe meyve sebze tüketim oranlarında yüzdesel artış saptanmıştır. Düşük ve orta sosyoekonomik (OSED) düzeye göre sebze tüketimi sırasıyla; çiğ (DSED:%80,6, OSED: %77,6), yağda kızartılmış şekilde (DSES: %49,3, OSED:%40,8), yüksek sosyoekonomik düzeydeki katılımcılarda ise; pişmiş soğuk yemek şeklinde (%63,8), çiğ (%55,3) olarak tüketildiği gözlenmiştir. Sağlıklı besinlerin doğru miktar ve şekillerde tüketilebilmesi için farklı ekonomik düzeylere uygun alternatifler yaratılarak verilecek beslenme eğitimleri çocuklarının sağlıklı beslenme alışkanlıkları kazanması için önemli bir adım olacaktır.

Meyve ve sebze, Beslenme alışkanlığı
  • Ahmadi,N.,Black J.L.,Velazquez,C.E.,Chapman,G. E., ve Veenstra, G.,2014. Associations between socio-economic status and school-day dietary intake in a sample of grade 5–8 students in Vancouver, Canada. Public Health Nutrition 18(5): s:764-773,2014
  • Albani,V.,Butler,L.,Traill,B.W.,Kennedy,2017.Fruit and vegetable intake : with age across childhood and adolescence. British Journal of Nutrition11:s:759-765,2017
  • Aydın,K.,2011.Türkiye’de hanehalkı gıda harcamaları ve sosyoekonomik faktörler. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 21:s:56-76,2011
  • Bakanlığı, T.C.S., 2015. Türkiye’ ye Özgü Beslenme Rehberi. Ankara,2015
  • Baysal,A.,2011.Beslenme.13.Baskı.Ankara:Hatiboğlu Yayınları.
  • Beaglehole R, Bonita R, Horton R, et al., 2011. Priority actions for the non-communicable disease crisis. Lancet377: s: 1438–47,2011
  • Bere,E.,Brug,J.,Klepp,K.,2007.Why do boys eat less fruit and vegetables than girls? Public Health Nutrition11:s:321–325,2007
  • Bere,E.,Lenthe,F.,Klepp,K.I.,Brug,J.,2008. Why do parents' education level and income affect the amount of fruits and vegetables adolescents eat?. European Journal of Public Health18:s:611–615,2008
  • Blanchette,L.,Brug,J., 2005. Determinants of fruit and vegetable consumption among 6–12-year-old children and effective interventions to increase consumption. Journal of Human Nutrition and Dietetics18:s:431-448,2005
  • Borrmann,A.,Mensink,B.M.,2015.Fruit and vegetable consumption by children and adolescents in Germany. Results of KİGGS-Welle 1.Bundesgesundheitsbl 58:s:1005-1014,2015
  • Çayır, A., Atak, N., Köse, S. 2011. Beslenme ve Diyet Kliniğine Başvuranlarda Obezite Durumu ve Etkili Faktörlerin Belirlenmesi Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mecmuası 64(1):s:13-19,2011
  • Chen TJ, Chen TJ, Modin B, Ji CY, Hjern A.,2011. Regional, socioeconomic and urban‐rural disparities in child and adolescent obesity in China: a multilevel analysis. Acta Pediatr 100(12):s:1583-9,2011
  • Darmon N & Drewnowski A , 2008. Does social class predict diet quality? Am J Clin Nutr 87:s: 1107–1117, 2008.
  • Diethelm,K.,Jankovic,N.,Moreno,LA., ve diğ.2012.Food intake of European adolescents in the light of different food-based dietary guidelines: results of the HELENA (Healthy Lifestyle in Europe by Nutrition in Adolescence) Study. Public Health Nutrition15:s:386-398,2012
  • Ding,D.,Sallis,J.F.,Norman,G.J.,vediğ.2012. Community food environment, home food environment, and fruit and vegetable intake of children and adolescents.Journal of Nutrition Education and Behavior 44:s:634–638,2012
  • Dubowitz,T., Heron, M.,Finch,B.,ve diğ.,2008.Neighborhood socioeconomic status and fruit and vegetable intake among whites, blacks, and Mexican Americans in the United States. The American Journal of Clinical Nutrition 87:s:1883-1891,2008
  • Gibson,E.L.,Wardle,J.,Watts, C.J.,1998. Fruit and vegetable consumption, nutritional knowledge and beliefs in mothers and children.Appetite31:s:205-228,1998
  • Giskes,K.,Avendano,M.,Brug,J. ve diğ.,2010. A systematic review of studies on socioeconomic inequalities in dietary intakes associated with weight gain and overweight/ obesity conducted among European adults.Obesity Review 11:s:413– 429,2010
  • Glasper A.,2010. The fat of the land: obesity prevention over obesity treatment. Br J Nurs;19(4):212-3,2010
  • Haynes-Maslow,L,.Parsons,S.E.,Wheeler,S.B.,Leone,L.A.,2013.Qualitative Study Of Perceived Barriers To Fruit And Vegetable Consumption Among Low-Income Populations, North Carolina.Prev Chronic Disease Journal 10:s:34-40,2013
  • Hughes,RJ.,Edwards,KL.ve diğ.,2012. Childhood consumption of fruit and vegetables across England: a study of 2306 6-7-year-olds. British journal of nutrition108:s:733-742,2012
  • Jafar TH, Qadri Z, Islam M, Hatcher J, Bhutta ZA, Chaturvedi N, 2008. Rise in childhood obesity with persistently high rates of undernutrition among urban school-aged Indo-Asian children. Arch Dis Child 93(5):s:373–378,2008
  • Jones,L.R.,Rogers,S.,Ness,A.R.2011.Emmett, Is maternal education level associated with diet in 10-year-old children?Public Health Nutrition14(11):s:2037-2048,2011Kabaran,S.,Mercanlıgil,S.M.,2013.Adölesan dönem besin seçimlerini hangi faktörler etkiliyor. Güncel Pediatri Dergisi 11:s:121-127,2013
  • Kelly T, Yang W, Chen CS, et al.,2008. Global burden of obesity in 2005 and projections to 2030. Int J Obes (Lond) 32:s:1431–7,2008
  • Kim,S.A.,Moore,L.V., Galuska, D.,ve diğ.,2014. Division of nutrition, physical activity, and obesity, National Center for Chronic Disease Prevention and Health Promotion, CDC. Larson,N.,Laska,M.N.,Story,M.,Neumark-Sztainer,D.,2012.Predictors of fruit and vegetable intake in young adulthood.J Acad Nutr Diet 112:s:1216–1222,2012Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi
  • Larson,N.I.,Neumark-Sztainer,D.,Harnack, L., Wall, M., Story, M.,Eisenberg, M. E.,2009.Calcium and dairy intake. Longitudinal trends during the transition to young adulthood and correlates of calcium intake. Journal of Nutrition Education and Behavior 41:s:254–260,2009
  • Liem,D.,G.,Bogers,R.P.,Dagnelie,P.C.,Graaf,C.,2006.Fruit Consumption of Boys (8-11 Years) is Related to Preferences for Sour Taste.Appetite 46: s:93-96,2006
  • Molaison,E.F.,Connell,C.L.,Stuff,J.E.,Yadrick,M.K.,Bogle, M., 2005. Influences on fruit and vegetable consumption by low-income black American adolescents. Journal of Nutrition Education and Behavior 37:s:246–251,2005
  • Neumark,D.,Flattum, C.F., Story,M.,Feldman,S.,Petrich,C.A.,2008. Dietary approaches to healthy weight management for adolescents: the New Moves model. Adolesc Med State Art Rev19:s: 421–430,2008
  • Ogden CL, Carroll MD, Lawman HG, Fryar CD, Kruszon-Moran D, Kit BK, Flegal KM.,2016. Trends in Obesity Prevalence Among Children 1988-1994 Through 2013-2014. JAMA315(21):s:2292-2299,2016
  • Pedersen,T.P.,Meilstrup,C.,Holstein,B.E.,&Rasmussen,M.,2011.Fruit and vegetable intake is associated with frequency of breakfast, lunch and evening meal. Cross-sectional study of 11-, 13-, and 15-year-olds. International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity9:s:9-15,2011
  • Perikkou,A.,Gavrieli,A.,Tzirkali,M.,Yannakoulia,M.,2013.A novel approach for ıncreasing fruit consumption in children. Journal Of The Academy Of Nutrıtıon And Dıetetıcs113(9):s:1188-193,2013
  • Sağlık Bakanlığı Türkiye Beslenme ve Sağlık Araştırması 2010. Beslenme Durumu ve Alışkanlıklarının Değerlendirilmesi Sonuç Raporu. 2014
  • Serdula MK, Ivery D, Coates RJ, et al.,1993. Do obese children become obese adults? A review of the literature. Prev Med 22:s: 167–77,1993Şimşek,I.,Yabancı,N.,Turan,Ş.,2009.Okul çağı çocuklarının beslenme çantalarının değerlendirilmesi.Aile ve Toplum Dergisi 5(19):s:99-110,2009
  • Thompson,D.,Ferry,R., ve diğ.,2016. Improvement in Fruit and Vegetable Consumption Associated with More Favorable Energy Density and Nutrient and Food Group Intake,but not Kilocalories.Journal Of The Academy Of Nutrıtıon And Dıetetıcs (4): s:1443-1449,2016
  • Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü.2011. Türkiye’de Okul Çağı Çocuklarında (6-10 Yaş Grubu) Büyümenin İzlenmesi (TOÇBİ) Projesi Araştırma Raporu. Ankara.
  • Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı.2014.Beslenme Durumu ve Alışkanlıklarının Değerlendirilmesi Sonuç Raporu.Ankara.
  • Uçar,A.,Çakıroğlu,P.F.,2012.Farklı sosyoekonomik düzeye sahip ilköğretim öğrencilerinin meyve tüketimleri. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi 1(1):s:91-103,2012
  • Valmórbidaa,J.L.,Vitolo,M.R.,2014. Factors associated with low consumption of fruits and vegetables by preschoolers of low socio-economic level. Journal of Pediatrics90(152):s:464-471,2014
  • Van Jaarsveld CHM, et al., 2015.Childhood obesity trends from primary care electronic health records in England between 1994 and 2013: population-based cohort study. Arch Dis Child 4:s:1–6,2015
  • Vereecken,C., ve diğ.,2015.Fruit and vegetable consumption trends among adolescents from 2002 to 2010 in 33 countries.European Journal of Public Health25(2):s:16-21,2015
  • Von Post-Skagegard,M.,Samuelson,G.,Karlstrom,B.,ve diğ.,2002.Changes in food habits in healthy Swedish adolescents during the transition from adolescence to adulthood. European Journal of Clinical Nutrition56:s:532–538,2002
  • WHO,2012. Population-based approaches to Chıldhood Obesıty Preventıon ,2012
  • Wolnıcka,K.,Taraszewska,A.M.,Schuets,J.,Jarosz,M.,2015.Factors within the family environment suck as parent dietary hobits and fruit and vegetable availability have the greatest influence on fruit and vegetable consumption by polish children. Public Healty Nutrition 18(15):s:2705-2711,2015
  • Yazman,H.,2016.Farklı sosyoekonomik düzeydeki 10-14 yaş grubu çocuklarda sebze-meyve tüketim alışkanlığının incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Medipol Üniversitesi SBF.
Birincil Dil tr
Konular Mühendislik
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0001-8688-9039
Yazar: Dilek Arduzlar Kağan (Sorumlu Yazar)
Kurum: BAHÇEŞEHİR ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Orcid: 0000-0002-2651-0135
Yazar: Ecenur Özkul
Kurum: BAHÇEŞEHİR ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Orcid: 0000-0001-5139-4407
Yazar: Can Ergün
Kurum: BAHÇEŞEHİR ÜNİVERSİTESİ

Orcid: 0000-0001-8538-1022
Yazar: Aylin Sam

Orcid: 0000-0002-6525-8841
Yazar: Nilüfer Şen

Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 31 Aralık 2019

APA Arduzlar Kağan, D , Özkul, E , Ergün, C , Sam, A , Şen, N . (2019). Çocukların Meyve ve Sebze Tüketim Alışkanlığının Sosyoekonomik Durum İle İlişkisinin İncelenmesi. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi , (17) , 570-580 . DOI: 10.31590/ejosat.601896