Yıl 2019, Cilt , Sayı 17, Sayfalar 1375 - 1382 2019-12-31

Tehlikeli Atık Bertaraf Tesislerinde Meslek Hastalığı ve Biyolojik Faktörler Açısından Risk Değerlendirmesi

Hatice Ölçücü [1] , İrem Ersöz Kaya [2]


Dünya üzerinde sürekli artan nüfus ve hızlı tüketim teknoloji ile birlikte sanayileşmenin gelişmesini mecbur kılmıştır. Artan sanayileşme ülkelerin vatandaşlarını olumlu ve olumsuz yönde etkilemiştir. Olumlu olarak kazanılan maddi kazançlar, vatandaşların rahatlığını ve o ülkenin refaha kavuşmasında önemli bir rol oynamıştır. Olumsuz olarak ise fabrikalaşmanın artması, oluşan birçok atıkları ve iş kazalarını da birlikte getirmiştir. Sanayinin getirdiği iş kazaları, meslek hastalıkları ve atık miktarları iş sağlığı ve güvenliğinin önemini arttırmıştır. Sanayileşmenin gelişmesi ve küreselliğin artması beraberinde tehlikeleri doğurmakta, bu tehlikeler atık tehdidi olarak gelişmiş ülkelerden gelişmekte olan ülkelere doğru yönelmektedir. Tehlikelerin başlıcaları atıkların depolanmasının, geri dönüşümünün, geri kazanımının ve bertarafının yeterli olmamasıdır. Bilinçli ayrıştırma ve bilinçli tüketiminin yeterli yapılamamasıatık miktarlarınıda günden güne arttırmıştır. Atık miktarlarının artmasıyla gelişen ülkelerde atık konusu büyük bir pazar haline gelmiştir. Büyük bir pazar haline gelen atık sektörü için de her ülkede geri dönüşüme önem günden güne artmıştır. Yapılan bu çalışmada, artan sanayileşmenin sonucu olarak tehlikeli atık tesisilerinde biyolojik risk faktörleri ve meslek hastalığının oluşmasına sebep olan fiziksel, kimyasal ve biyolojik etmenler incelenmiştir. Konu hakkındaki çalışma Mersin ilinde bulunan, tehlikeli atık geri kazanım tesisindeki çalışanların üstünde yapılan analizlerden oluşan bir çalışmadır. Kaynak olarak atıkların taşınmasından bertarafına kadar geçen sürede yapılan gözlemlerde, 2015 yılından bu yana tutulan sağlık raporları baz alınmıştır. Biyolojik risklerden kaynaklı elde edilen veriler kapsamında 5*5 L Tipi Matris kullanılmıştır. Genel riskler için ise 5*5 L Tipi Matris ve Fine Kinney kullanılmıştır ve metotlar yardımıyla karşılaştırma yapılarak bu riskler arasındaki farklar karşılaştırılmıştır. Seçilen bir tehlikeli atık bertaraf/geri kazanım tesisinde atığın taşınmasından bertaraf aşamasına kadar ki süreçteki riskler belirlenerek bunların oluşabilme analizi yapılacak ve bunlara bağlı olarak hangi önleyici tedbirlerin alınması gerektiği belirlenmiştir. Yapılan araştırmalardaki veri analizlerde tehlikeli atık sektöründeki biyolojik risk faktörlerin kaynakları ve ileride oluşabilecek meslek hastalıkları incelenmiştir. Fine Kinney risk analizi yöntemi, işletmenin geçmiş yıllardaki işletme verilerini ve alınacak tedbirlerin bir arada kullanmasıyla oluşan yönetemdir. Her iki risk analizi yönteminde de firmanın geçmiş sağlık raporlarında bulunan kaza kayıtları, meslek hastalıkları incelenerek risk analizi yapılmıştır. Fine Kinney yöntemi ile yapılan risk analizinin, tedbirler alınarak önlenmiş kaza ve ramak kala olaylardan oluşturulmasıyla daha net sonuçlar elde edilmiştir. İki metod karşılaştırıldığında 5*5 Matris yönteminin Fine Kinney yöntemine göre yetersiz olduğu saptanmıştır. Var olan 4-5 yıllık sağlık raporları ve risk analizi sonucunda yapılan değerlendirmelerle meslek hastalığının oluşması ve oluşabilmesi en aza indirilmeye çalışılmıştır. Böylelikle çalışanlara sağlıklı güvenli çalışma ortamı sağlanmaya çalışılmış ve bu eğitimler ve periyodik sağlık taramaları sonucu çalışanların meslek hastalıklarına yakalanmadığı tespit edilmiştir.
Tehlikeli Atık, , Meslek Hastalığı, , Biyolojik Risk, Risk Değerlendirmesi
  • Akgün, S., Sanayileşme Sürecinde Çevre Kalitesine Verilen Önem; Firmaların Yaklaşımları, Yüksek Lisans Tezi, Ege Üniversitesi, Ankara, 2006.
  • Karagözoğlu B.M, Özyonar F, Yılmaz A, Atmaca E, TÜRKAY, Katık Atıkların Yeniden Kazanımı ve Önemi, Türkiye’de Katı Atık Yönetimi Sempozyumu,2009.
  • Korkmazer, C.,Çok Ölçütlü Karar Verme Yöntemleri İle Atık Bertaraf Firması Seçimi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi, Eskişehir, 2015.
  • Ercan, M., Tehlikeli Atık Bertaraf Tesislerinin İş Sağlığı ve Güvenliği Yönünden İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Çasgem İş Sağlığı ve Güvenliği Müdürlüğü, Ankara, 2006.
  • Çoktu A. K, Piliç İşleme ve Değerlendirme Tesisinde Risk Değerlendirmesi, İş Sağlığı ve Güvenliği Uzmanlık Tezi, T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü, Sayfa: 23-24, Ankara, 2001.
  • Demirel, H.,Demir Yolu Makas Üretiminde Risk Değerlendirmesi, İş Sağlığı ve Güvenliği Uzmanlık Tezi, Çasgem İş Sağlığı ve Güvenliği Müdürlüğü, Ankara, 2016.
  • Koçak M.Sabri, Çevre Sorunları ve Ulusal Yazılı Basın, Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi, Ankara, 2006.
  • Fine, W. T, Mathematical Evaluationsfor Controlling Hazards, Naval Ordnance Laboratory, 2-15, White Oak MD, 1971.
  • Kinney, G.F, Wiruth, A.D, Practical Risk Analysis For Safety Management, China Lake, CA: Naval Weapons Center, 1976.
  • Özçelik F, Metal Boru İmalatında İSG Risklerinin Tespiti ve Çözüm Önerileri, İş Sağlığı ve Güvenliği Uzmanlık Tezi, T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü, Ankara, 2014.
  • Göçmen, Y., Mezbahaların İş Sağlığı ve Güvenliği Yönünden İncelenmesi ve Risk Değerlendirmesi Uygulaması,İş Sağlığı ve Güvenliği Uzmanlık Tezi, Çasgem İş Sağlığı ve Güvenliği Müdürlüğü, Ankara,2016.
  • İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, Resmi Gazete Sayısı: 28339, T.C. Resmi Gazete, Ankara, (30/06/2012).
  • Özkılınç, Ö., İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri ve Risk Değerlendirme Metodolojileri, TİSK Yayınları, Ankara, 2005.
  • Reniers G. L, Dullaert W, Ale B. J, Soudan K, Developing an external domino accident preventionframe work: Hazwim. Journal of Loss Prevention in the Process Industries, 18; 127– 138, 2005.
  • Esin, Alp., “Bakım Risklerinin Değerlendirilmesi”, Mühendis ve Makina, Cilt:46, Sayı: 543, 12. 2005.
  • Çalışma ve Sosyal Güvenlik Eğitim ve Araştırma Merkezi(2013).Meslek Hastalığı, https://www.ailevecalisma.gov.tr/media/1340/meslekhastaliklari.pdf,(Erişim tarihi: 16.02.2019).
  • Akkuş E., Tehlikeli Atık Geri Kazanım Tesisinde İş Sağlığı Güvenliği, Aksaray Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Aksaray, 2013.
  • Atık Yönetimi Yönetmeliği, Resmi Gazete Sayısı: 29314, T.C. Resmi Gazete, Ankara, (02.04.2015).
Birincil Dil tr
Konular Mühendislik
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0000-0000-0000
Yazar: Hatice Ölçücü
Kurum: TARSUS ÜNİVERSİTESİ, LİSANSÜSTÜ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ
Ülke: Turkey


Orcid: 0000-0000-0000-0000
Yazar: İrem Ersöz Kaya (Sorumlu Yazar)
Kurum: Tarsus Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 31 Aralık 2019

APA Ölçücü, H , Ersöz Kaya, İ . (2019). Tehlikeli Atık Bertaraf Tesislerinde Meslek Hastalığı ve Biyolojik Faktörler Açısından Risk Değerlendirmesi. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi , (17) , 1375-1382 . DOI: 10.31590/ejosat.668653