Serbest Zaman Okuryazarlığı ve Serbest Zaman İlgilenimi Arasındaki İlişki: Yetişkin Bireyler Üzerine Bir Araştırma

Öz

Araştırmanın amacı yetişkin bireylerin çeşitli demografik değişkenleri açısından serbest zaman okuryazarlığı ve serbest zaman ilgilenim düzeylerini incelenmek ve değişkenler arasındaki ilişkiyi test etmektir. Bu araştırmada sosyal bilimler alanında sıklıkla kullanılan ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışmanın araştırma grubunu fiziksel aktiviteye katılan ve katılmayan 268 yetişkin birey oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Serbest Zaman Okuryazarlığı Ölçeği ve Serbest Zaman İlgilenimi Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma sonucunda yetişkin bireylerin cinsiyet, medeni durum ve fiziksel aktiviteye katılım durumuna göre serbest zaman okuryazarlığı düzeyleri ile serbest zaman ilgilenim düzeylerinin farklılaştığı görülmüştür. Yanı sıra serbest zaman okuryazarlığı edinimi ile serbest zaman aktivitelerine katılımda belirleyici rol üstlenen ilgilenimin arasında pozitif yönde yüksek düzeyde bir ilişki olduğu ve serbest zaman okuryazarlığının tüm değişkenleri ile birlikte serbest zaman ilgileniminin anlamlı bir yordayıcısı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular ışığında bireylerin serbest zaman okuryazarlığı düzeylerinin temel düzeyden eylemsel düzeye geçebilmesi amacıyla bilgilendirme eğitimleri yapılması, bireylerin serbest zaman yönetimi bağlamında bilinçlendirilmesi ve serbest zaman aktivitelerinin çeşitlendirilerek farklı tercihlere hitap eden, olumlu serbest zaman deneyimleri yaşayabilecekleri amaçlı ve planlı etkinlikler düzenlenmesi önerilebilir.

Anahtar Kelimeler

• Serbest zaman
• Okuryazarlık
• İlgilenim
• Fiziksel aktivite

The Relationship between Leisure Literacy and Leisure Involvement: A Study on Adult Individuals

Öz

The aim of this study is to examine leisure literacy and leisure involvement levels of adults in terms of different demographic variables. Descriptive survey model, which is frequently used in the field of social sciences, was used in this study. Research group consists of 268 adult individuals who participate and who do not participate in physical activity. Leisure Literacy Scale and Leisure Involvement Scale were used in the study as data collection instruments. As a result of the study, leisure literacy and leisure involvement levels of adults in the study were found to differ in terms of gender, marital status and status of physical activity participation. It was also concluded that there is a high level of positive correlation between leisure literacy acquisition and involvement, which play a decisive role in leisure activities participation and Leisure Literacy is a significant predictor with all variables of leisure involvement. Individuals need to be leisure literate so that they can manage their time correctly and be aware of opportunities and risks. In this context, individuals with leisure literacy skills will be able to combine their skills with the benefits that can be obtained from activities by being aware of what they can do and their preferences and turn them into action/experience. As a result, it can be suggested that the findings obtained should provide informational training in order to increase the level of leisure literacy from the basic level to the operational level, scientificize the free time management of individuals and diversify the leisure activities, aiming to enable positive leisure experiences that appeal to different preferences and organizing planned activities.

Anahtar Kelimeler

• Leisure
• Leisure literacy
• Involvement
• Physical activity

Kaynakça

1. Arslan, S. (2018). Yetişkin eğitimi bağlamında serbest zaman okuryazarlığı ölçeği geliştirme: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 5(14), 101-116.
2. Arslan, S. (2013). A new concept in literacy: Leisure literacy. Journal of Education and Sociology, 4(2), 145-149. https://doi.org/10.7813/jes.2013/4-2/23
3. Barnett, L.A. (2005). Measuring the ABCs of leisure experience: Awareness, boredom, challenge, distress. Leisure Sciences, 27(2), 131-155. https://doi.org/10.1080/01490400590912051
4. Breivik, S., & Ford, B.J. (1993). Promoting learning in libraries through information literacy. American Libraries, 24(1), 98–99. https://doi.org/10.1111/j.1471-1842.2008.00775.x
5. Büyüköztürk, Ş., Çakmak-Kılıç, E., Akgün, Ö.E., Karadeniz, Ş., Demirel, F. (2012). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
6. Dimanche, F., Samdahl, D. (1994). Leisure as symbolic consumption: A conceptualization and prospectus for future research. Leisure Science, 16(2), 119-129. https://doi.org/10.1080/01490409409513224
7. Doyle, C.S. (1994). Information literacy in an information society: A concept for the information age. Syracuse University.
8. Emir, E. (2020). Serbest zaman doyumu, ilgilenimi ve algılanan özgürlük ilişkisi: Fiziksel aktivite yoluyla kadınların güçlenmesi. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Doktora Tezi, Ankara.

9. Emir, E. (2021). Toplumsal cinsiyet ve spor. Spor Sosyolojisi İçinde (Ed. Dever, A., Sözen, H.). Gazi Kitabevi.
10. Eskiler, E., ve Karataş, G. (2017). Sakarya üniversitesi öğrencilerinin serbest zaman ilgilenimleri ile davranışsal niyetleri arasındaki ilişkilerinin incelenmesi. İstanbul Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 7(3), 10-24.
11. Gürbüz, B., Çimen, Z., & Aydın, İ. (2018). Serbest zaman ilgilenim ölçeği: Türkçe formu geçerlik ve güvenirlik çalışması. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 16(4), 256-265. https://doi.org/10.33689/spormetre.480235
12. Havitz, M.E., & Dimanche, F. (1997) Leisure involvement revisited: Conceptual conundrums and measurement advances. Journal of Leisure Research. 29(3), 245-278. https://doi.org/10.1080/00222216.1997.11949796
13. Hemingway, J.L. (1996). Emancipating leisure: The recovery of freedom in leisure. Journal of Leisure Research, 28(1), 27-43. https://doi.org/10.1080/00222216.1996.11949759
14. Hutchinson, S., Robertson, B. (2012). Leisure education: A new goal for an old idea whose time has come. Pedagogía Social. Revista Interuniversitaria, 19, 127-139.
15. Juniu, S. (2009). The impact of immigration: Leisure experience in the lives of South American immigrants. Journal of Leisure Research, 32(3), 358-381. https://doi.org/10.1080/00222216.2000.11949921
16. Knowles, M. (1996). Yetişkin öğrenenler: Gözardı edilen bir kesim, (Çev.; Serap Ayhan). A.Ü. Basımevi
17. Koca, C. (2006). Beden eğitimi ve spor alanında toplumsal cinsiyet ilişkileri. Spor Bilimleri Dergisi, 17(2), 81-99.
18. Kocaer, G. (2019). Beden eğitimi ve spor öğretmenleri ve adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik tutum, serbest zaman ilgilenim ve rekreasyon faaliyetlerine yönelik fayda düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi: Bartın ili örneği. Yüksek Lisans Tezi, Bartın Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
19. Kyle, G., & Chick, G. (2002). The social nature of leisure involvement. Journal of Leisure Research, 34(4), 426-448. https://doi.org/10.1080/00222216.2002.11949980
20. Kyle, G.T., Absher, J., Norman, W., Hammit, W., & Jodice, L. (2007). Modified involvement scale. Leisure Studies, 26(4), 398-427. https://doi.org/10.1080/02614360600896668
21. Kyle, G.T. (2001). An examination of enduring leisure involvement. Doctoral’s Thesis, The Pennsylvania State University.
22. Miser, R. (2010). Çevre eğitimi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Mezunları Derneği Yayını.
23. Neville, R.D. (2014). Leisure and the luxury of expérience. Leisure Sciences, 36(1), 1-23. https://doi.org/10.1080/01490400.2014.860768
24. Sakar, F., Gürbüz, P. G., Esentaş, M., Tez, Ö. Y. (2021). Covid-19 pandemi sürecinde bireylerin serbest zamanlarına ilişkin okuryazarlık ve zaman yönetimlerinin demografik değişkenler açısından incelenmesi. Uluslararası Beşeri ve Sosyal Bilimler İnceleme Dergisi, 5(1), 81-91.
25. Serdar, E. (2021). Serbest zaman engelleri ile ilgilenim arasındaki ilişki: Fitness merkezi katılımcıları üzerine bir araştırma. Spor Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 6(1), 49-61. https://doi.org/10.25307/jssr.889333
26. Teixeira, P.J., Silva, M.N., Mata, J., Palmeira, A.L., & Markland, D. (2012). Motivation, self-determination, and long-term weight control. International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity, 9(1), 1-13. https://doi.org/10.1186/1479-5868-9-22
27. Wiley, C. G. E., Shaw, S. M., Havitz, M. E. (2000). Men’s and women’s involvement in sports: An examination of the gendered aspects of leisure involvement. Leisure Sciences, 22(1), 19-31. https://doi.org/10.1080/014904000272939
28. Wilhelm, P. (1944). Ergenlik ve delikanlılık çağı insan ruhunun tekamülüne ait bir fasıl. Çev. Mümtaz Turhan, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.