Resource Consumption Accounting in Cost Management: An Application in a Manufacturing Enterprise

Öz

This study aims to implement Resource Consumption Accounting (RCA), an innovative cost management approach, in a manufacturing enterprise to evaluate the benefits it provides to information users and to contribute to the literature regarding the implementation process. Within the scope of the research, the operational processes and cost structures of a firm producing three different product models were examined. The study followed an implementation process consisting of five stages based on the principle of causality based on quantity; cost pools were established, and costs were classified according to their fixed and proportional characteristics. Findings indicate that while high efficiency was achieved in raw and indirect material items, idle capacity was identified in the labor resource pool, resulting in idle resource costs. In conclusion, it was confirmed that by reporting idle costs directly as period expenses instead of allocating them to product costs, RCA provides decision makers with more realistic unit cost data, transparent responsibility management, and a strategic decision support mechanism.

Anahtar Kelimeler

• Resource Consumption Accounting
• Idle Capacity Cost
• Cost Management

Maliyet Yönetiminde Kaynak Tüketim Muhasebesi: Üretim İşletmesinde Bir Uygulama

Öz

Bu çalışmanın amacı, yenilikçi bir maliyet yönetimi yaklaşımı olan Kaynak Tüketim Muhasebesi’nin bir üretim işletmesinde uygulamasını gerçekleştirerek, sistemin bilgi kullanıcılarına sağladığı yararları değerlendirmek ve uygulama sürecine dair literatüre katkı sunmaktır. Araştırma kapsamında, üç farklı modelde mamul üreten bir işletmenin operasyonel süreçleri ve maliyet yapıları incelenmiştir. Çalışmada, miktar esaslı nedensellik ilkesine dayalı beş aşamalı uygulama süreci takip edilmiş, kaynak havuzları oluşturularak maliyetler sabit ve orantısal karakterlerine göre tasnif edilmiştir. Uygulama sonucunda elde edilen bulgulara göre, hammadde ve endirekt malzeme kalemlerinde yüksek verimlilikle çalışılırken, işçilik kaynak havuzunda âtıl kapasitenin olduğu ve buna bağlı olarak âtıl kaynak maliyetinin oluştuğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak kaynak tüketim muhasebesinin, âtıl maliyetleri mamul maliyetlerine yüklemek yerine doğrudan dönem gideri olarak raporlaması sayesinde, karar vericilere daha gerçekçi birim maliyet verileri, şeffaf bir sorumluluk yönetimi ve stratejik karar destek mekanizması sunduğu doğrulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Kaynak Tüketim Muhasebesi
• Âtıl Kapasite Maliyeti
• Maliyet Yönetimi

Etik Beyan

Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarından bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davrandığımı; bu çalışma kapsamında elde edilmeyen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterdiğimi ve bu kaynaklara kaynakçada yer verdiğimi; kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapmadığımı, etik görev ve sorumluluklara riayet ettiğimi beyan ederim.

Kaynakça

1. Aksu, İ. (2013). Kaynak tüketimine dayalı muhasebe: Bir örnek uygulama. E-Journal of New World Sciences Academy, 8(4), 165-182.
2. Aktaş, R. (2013). Yeni bir maliyet ve yönetim muhasebesi yöntemi olarak kaynak tüketim muhasebesi. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (58), 55-76.
3. Al-Qady, M., & El-Helbawy, S. (2016). Integrating target costing and resource consumption accounting. The Journal of Applied Management Accounting Research, 14(1), 39-54.
4. Alwan, A. N. (2024). Optimizing resource utilization: A comprehensive approach to accounting in component manufacturing enterprises. World Economics & Finance Bulletin (WEFB), 34, 153-161.
5. Arslan, E., & Çonkar, M. K. (2024). Hastanelerde kaynak tüketim muhasebesi ve hedef maliyetleme yöntemlerinin birlikte uygulanması. Akdeniz İİBF Dergisi, 24(2), 86-103.
6. Büyükarıkan, U. (2021). Kaynak tüketim muhasebesinin tarım makineleri sektöründe uygulaması. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 13(25), 629-642.
7. Erkuş, H., Aksu, İ., & Turan, E. (2014). Kaynak tüketim muhasebesinin diğer maliyet sistemleri ile karşılaştırılması. Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Dergisi, (2), 15-36.
8. Gerekan, B. (2021). Kaynak tüketim muhasebesi kapsamında ürün maliyetlerinin tespiti: Dijital baskı işletmesinde bir uygulama. Muhasebe ve Denetime Bakış, (63), 289-308.

9. Kaçan Özdemir, F., & Gürkan, S. (2021). Kaynak tüketim muhasebesi ve imalat sektöründe örnek bir uygulama. International Journal of Applied Economic and Finance Studies, 6(2), 1-20.
10. Karabayır, M. E. & Koç, Ö. (2019). Kaynak tüketim muhasebesi: bir özel eğitim kurumunda uygulama. KAÜİİBFD, 10(19), 104-130.
11. Kbelah, S. I., Amusawi, E. G., & Almagtome, A. H. (2019). Using resource consumption accounting for improving the competitive advantage in textile industry. Journal of Engineering and Applied Sciences, 14(2), 575-382.
12. Kurtlu, A., & Selçuk, Ş. (2020). Bir konaklama işletmesinin alakart restoranında kaynak tüketim muhasebesi uygulaması. Alanya Akademik Bakış, 4(2), 261-281.
13. Öktem, B. (2016). Üretim işletmelerinde kaynak tüketim muhasebesine duyulan gereksinim ve uygulama boyutu. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 38(1), 261-277.
14. Öztürk, M. S., Çarıkçı, O., Yaman, B., & Ağaç, S. (2019). Bir konaklama işletmesinde kaynak tüketim muhasebesi uygulaması. Mali Çözüm Dergisi, 29(153), 89-107.
15. Pazarçeviren, S. Y., & Korkmaz Okyay, A. (2023). Sanayinin dijitalleşmesi sürecinde stratejik maliyet yönetimi: Kaynak tabanlı muhasebe uygulaması. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 24(1), 529-548.
16. Peker, A. A., & İçerli, M. Y. (2021). Stratejik maliyet yönetimi kapsamında sürece dayalı faaliyet tabanlı maliyetleme ve kaynak tüketim muhasebesi: Üretim işletmesinde bir uygulama. KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 23(41), 459-490.
17. Perkins, D., & Stovall, O. S. (2011). Resource consumption accounting: Where does it fit? The Journal of Applied Business Research, 27(5), 41-52.
18. Saylan, B., & Demir, Ö. (2021). Mobilya üretim işletmesinde kaynak tüketim muhasebesi yaklaşımının uygulanması. Fırat Üniversitesi İİBF Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 5(1), 89-114.
19. Tanış, İ. F., & Demircioğlu, E. N. (2020). Kaynak tüketim muhasebesinin bir üretim işletmesinde uygulanması. Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Dergisi, 13(3), 851-881.
20. Vargün, H., & Kılınçaslan, S. (2020). Kaynak tüketim muhasebesinin önemi: Bir tekstil üretim işletmesinde uygulama. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(4), 637-647.
21. Webber, S., & Clinton, B. D. (2004). Resource consumption accounting applied: The Clopay case. Management Accounting Quarterly, 6(1), 1-14.
22. Yılmaz, B., & Özdemir, S. (2023). Bankaların maliyet hesaplamalarında kaynak tüketim muhasebesi yöntemi: Pandemi döneminde bir uygulama. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (97), 13-28.
23. Zhang, Q., Dong, X., & Huang, R. (2011). The application of resources consumption accounting in an enterprise. 2011 2nd International Conference on Artificial Intelligence, Management Science and Electronic Commerce (AIMSEC). 2481–2484.