Yoksulluğun Bir Belirleyicisi Olarak Vergi Takozu: COVID Öncesi Dönemde OECD Ülkelerinden Bulgular

Öz

Yoksulluk, neredeyse tüm ülkelerin karşı karşıya olduğu temel bir sosyoekonomik sorun olup, kamu politikalarının azaltmayı ve çözüm üretmeyi amaçladığı önemli bir politika alanını oluşturmaktadır. Bu doğrultuda, yoksulluğun azaltılmasına yönelik politika temelli yaklaşımlar literatürde sürekli olarak tartışılmakta ve özellikle vergi sistemlerinin gelir dağılımı üzerindeki etkileri ön plana çıkmaktadır. Bu çalışma, OECD ülkelerinde pandemi kaynaklı mali müdahalelerden önceki yapısal olarak daha istikrarlı bir dönemi temsil eden COVID-19 öncesi döneme (2005–2017) odaklanmaktadır. Makalede, ücret gelirleri üzerindeki vergi takozunun yoksulluk düzeylerini etkileyip etkilemediği ampirik olarak incelenmektedir. Seçili OECD ülkeleri için panel veri analizi kullanılarak elde edilen bulgular, vergi takozundaki artışın daha yüksek yoksulluk düzeyleriyle istatistiksel olarak anlamlı biçimde ilişkili olduğunu göstermektedir. Bu sonuç, özellikle düşük gelirli gruplar açısından harcanabilir geliri azaltma eğiliminde olan yüksek vergi takozlarının yoksulluk üzerindeki olumsuz etkilerine ilişkin teorik beklentilerle uyumludur. Bulgular, vergi politikalarının yalnızca kamu gelirleri açısından değil, aynı zamanda sosyal refahı artırıcı ve yoksulluğu azaltıcı yönleriyle de değerlendirilmesi gerektiğine işaret etmektedir. Dolayısıyla, çalışmanın sonuçları OECD ülkelerinde daha kapsayıcı ve gelir dağılımını gözeten vergi reformlarının önemini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, çalışma vergi yükünün emek gelirleri üzerindeki dağılımsal etkilerine dikkat çekerek, yoksullukla mücadelede mali politika tasarımlarının daha hassas ve hedefli biçimde yapılandırılması gerektiğini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Vergi
• Vergi Takozu
• Yoksulluk
• Panel Veri Analizi
• OECD

Tax Wedge as a Determinant of Poverty: Evidence from OECD Countries in the Pre-COVID Period

Abstract

Poverty is a fundamental socioeconomic problem faced by almost all countries and constitutes a significant policy area in which public policies aim to reduce its prevalence and develop effective solutions. Accordingly, policy-oriented approaches to poverty alleviation are continuously discussed in the literature, with particular emphasis on the effects of tax systems on income distribution. This study focuses on the pre-COVID-19 period (2005–2017), which represents a structurally more stable era before the pandemic-related fiscal interventions in OECD countries. The article empirically examines whether the tax wedge on wage income affects poverty levels. Findings obtained through panel data analysis for selected OECD countries indicate that an increase in the tax wedge is statistically significantly associated with higher poverty levels. This result is consistent with theoretical expectations regarding the adverse impact of high tax wedges, which tend to reduce disposable income, particularly for low-income groups. The findings suggest that tax policies should be evaluated not only in terms of public revenue generation but also with respect to their potential to enhance social welfare and reduce poverty. Therefore, the results highlight the importance of more inclusive tax reforms that take income distribution into account in OECD countries. In this context, the study draws attention to the distributional effects of the tax burden on labor income and emphasizes that fiscal policy designs aimed at combating poverty should be structured in a more sensitive and targeted manner.

Keywords

• Tax
• Tax Wedge
• Poverty
• Panel Data Analyses
• OECD

Kaynakça

1. Adukonu, S. E. F. K., & Ofori-Abebrese, G. (2016). Relative impact of various taxes on poverty in Ghana. Mediterranean Journal of Social Sciences, 7(3), 150-161. Doi:10.5901/mjss.2016.v7n3p150. Ahmad, A., & Awan, A. G. (2021). Impact of taxation on poverty in Pakistan. International Journal of Management, 12(6), 260-278. DOI: 10.34218/IJM.12.6.2021.0023
2. Anjarwi, A. W. (2025). Tax burden and poverty in lower-middle-income countries: the moderating role of fiscal freedom. Development Studies Research, 12(1). https://doi.org/10.1080/21665095.2025.2466511
3. Aslan, G. (2022). Krizler çağında yoksulluk: sosyal transferlerin önemi ve etkinliği. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 22(54), 169-195. https://doi.org/10.21560/spcd.vi.893946
4. Atkinson, A. B. (2015). Inequality: what can be done?, Harvard University Press.
5. Baltagi, B. H. (2005). Econometric analysis of panel data (3rd Edition). John Wiley and Sons.
6. Burniaux, J. M., Padrini, F., & Brandt, N. (2006). Labour market performance, income inequality and poverty in OECD Countries. OECD Economics Department Working Papers, 500. https://doi.org/10.1787/882154447387.
7. Caminada, K., & Goudswaard, K. (2009). Effectiveness of poverty reduction in the EU: A descriptive analysis. Poverty & Public Policy, 1(2), 1-49. https://doi.org/10.2202/1944-2858.1023
8. Cengiz, V., & Sürücü, H. (2021). Covid-19’un vergi gelirlerine etkisi: Türkiye örneği. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 8(4), 366-380.

9. Çetin, M., & Ecevit, E. (2010). Sağlık harcamalarının ekonomik büyüme üzerindeki etkisi: OECD Ülkeleri üzerine bir panel regresyon analizi. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 11(2), 166-182.
10. Dolenc, P., & Vodopivec, M. (2005). The Tax wedge in Slovenia: international comparison and policy recommendations. Financial Theory and Practice, 29(3), 229-243.
11. Durmuş, M. (2021). Covid-19 salgını ve servet vergisi ihtiyacı. Politik Ekonomik Kuram, 5(1), 95-131. https://doi.org/10.30586/pek.931987
12. Drewnowski, J. (1977). Poverty: ıts meaning and measurement. Development and Change, 8(2), 183-208. https://doi.org/10.1111/j.1467-7660.1977.tb00736.x
13. Erdoğdu, H., Demir, M., & Önder, R. (2021). COVID-19 salgınının Türkiye’nin vergi gelirleri üzerine etkisi. OPUS International Journal of Society Researches, 18(43), 6478-6506. https://doi.org/10.26466/opus.931186
14. Ertekin, Ş., & Hayat, E. (2022). Kamu sosyal harcamalarinin yoksulluk riski üzerindeki etkisinin ekonometrik analizi. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 17(1), 79-91. https://doi.org/10.48145/gopsbad.1072734
15. Fiszbein, A., Kanbur, R. ve Yemtsov, R. (2014). Social protection and poverty reduction: global patterns and some targets. World Development. 61. 167-177. https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2014.04.010
16. Günaydın, İ., & Yıldız, B. (2016). Vergi politikası ile yoksulluk azaltılabilir mi?. Küresel İktisat ve İşletme Çalışmaları Dergisi, 5(9), 90-104.
17. Hodge, S. A., & Hickman, B. (2018). The importance of the tax wedge on labor in evaluating tax systems. Tax Foundation, Washington DC.
18. Hoynes, H. (2019). The earned income tax credit. The Annals of the American Academy of Political and Social Science, 686(1), 180-203. https://doi.org/10.1177/0002716219881621
19. IMF (2022). Fiscal policy and income inequality. International Monetary Fund, Policy Paper.
20. Kabeer, N. (2015). Gender, poverty and ınequality: a brief history of feminist contributions in the field of ınternational development. Gender & Development, 23(2), 189-205. https://doi.org/10.1080/13552074.2015.1062300
21. Koç, İ., & Yardımcıoğlu, F. (2020). Covid-19 pandemi sürecinde uygulamaya konulan mali tedbir ve teşviklerin karşılaştırmalı analizi: Türkiye ve seçilmiş AB ülkeleri karşılaştırması. Siyaset, Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 8(2), 123-152.
22. Lustig, N. (2018). Commitment to equity handbook: estimating the impact of fiscal policy on inequality and poverty. Brookings Institution Press.
23. Musgrave, R. A., & Musgrave, P. B. (1989). Public finance in theory and practice. McGraw-Hill.
24. Nazareno, L. & Castro Galvao, J. (2023). The impact of conditional cash transfers on poverty, inequality, and employment during COVID-19: a case study from Brazil. Population Research and Policy Review. 42(2). 22
25. OECD (2025). https://www.oecd.org/en/data/indicators/tax-wedge.html
26. OECD (2006). Society at a glance: OECD social indicators (2006 ed.). Organisation for Economic Co-operation and Development.
27. Özkan, G. (2021). Covid-19 pandemisi ile yoksulluğun derinleşen yüzü: çalışan yoksullar. Toros Üniversitesi İİSBF Sosyal Bilimler Dergisi, 8(14), 93-108.
28. Schanzenbach, D. W., & Strain, M. R. (2021). Employment effects of the earned income tax credit: taking the long view. Tax Policy and The Economy, 35(1), 87-129. https://doi.org/10.1086/713494
29. Scholz, J. K., Moffitt, R., & Cowan, B. (2009). Trends in income support. In M. Cancian, & S. Danziger (Eds.), changing poverty, changing policies (pp. 203-241). New York: The Russell Sage Foundation.
30. Sen, A. (2000). Development as freedom. NY: Knopf, Borzoi Books Inc.
31. Şeren, G. Y., & Akdoğan, D. A. (2022). Post-COVID sürecinde sosyal refah devletinin vergilerle bağı: küresel sorunlar çerçevesinde bir değerlendirme. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(2), 603-622. https://doi.org/10.26468/trakyasobed.1186637
32. Tingyun, C., Hallaert, J. J., Pitt, A., Qu, H., Queyranne, M., Rhee, A. P., Shabunina, A., Vandenbussche, J., & Yackovlev, I. (2018). Inequality and poverty across generations in the European Union. IMF Staff Discussion Note, 18(1).
33. UNDP (2023). Human development report 2023: Breaking the cycle of poverty and inequality. United Nations Development Programme.