Gençlerin Emek Anlayışı Üzerine Nitel Bir Analiz: Çalışmaya Değer mi?

Öz

Üniversite mezunu gençler, mezuniyet sonrasında doğrudan çalışma yaşamına katılamayarak bir süre eğitim ve istihdam dışında kalabilmektedir. “NEET” (ne eğitimde ne istihdamda ne de eğitim/öğretim programlarında yer alan) olarak tanımlanan bu gençlerin mezun olmalarına rağmen istihdam ya da herhangi bir eğitim programı dışında kaldıkları süreç, çalışmaya ilişkin beklentilerin ve anlamların yeniden şekillendiği kritik bir dönemi ifade etmektedir. Bu çalışma, NEET gençlerin söz konusu geçiş aşamasında çalışmaya nasıl bir değer atfettiklerini incelemektedir. Emek ve çalışmanın anlamına ilişkin kuramsal tartışmalar, büyük ölçüde çalışmanın birey ve toplum açısından taşıdığı ekonomik ve toplumsal değer üzerine odaklanmaktadır. Bu literatür, çalışmanın dönüşümünü çoğunlukla makro yapısal süreçler üzerinden açıklarken, bireylerin bu dönüşümler karşısında çalışmaya nasıl değer atfettiklerine ilişkin mikro ölçüdeki değerlendirme süreçlerini sınırlı biçimde ele almaktadır. Araştırma, söz konusu boşluktan hareketle NEET gençlerin emek anlayışlarını ve çalışmaya atfettikleri değeri ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmanın yöntemi, Türkiye’de 22–30 yaş aralığında üniversite mezunu 14 NEET genç yetişkinle, cinsiyete göre oluşturulmuş iki odak grup görüşmesine dayanmaktadır. Bulgular, çalışmanın algılanan değerinin normatif bir zorunluluktan, koşullu ve müzakere edilen bir alana doğru kaydığını göstermektedir. Katılımcılar çalışmayı; anlam, psikolojik sürdürülebilirlik, istikrar, beceri uyumu ve iş-yaşam dengesi gibi çok boyutlu ölçütler üzerinden değerlendirmektedir. Ayrıca, çalışmanın değerine ilişkin olumlayan ve reddeden yargıların tek bir süreklilik üzerinde değil, farklı mantıklara dayandığı görülmektedir. Çalışma, gençlerin emek anlayışını “anlam” boyutu üzerinden ele alarak literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmaktadır. Ayrıca gençlerin anlam, psikolojik sürdürülebilirlik ve iş-yaşam dengesi beklentilerini dikkate alan istihdam politikalarına duyulan ihtiyaca işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Sosyal politika
• gençlik
• NEET
• emek
• çalışmanın anlamı.

A Qualitative Analysis Of Young People’s Conceptions Of Labour: Is Work Worth It?

Öz

University graduates do not always transition directly into working life after graduation and may remain outside both education and employment for a certain period. These young people, defined as NEET (Not in Education, Employment, or Training), experience a critical phase in which expectations and meanings attributed to work are shaped despite having completed higher education. This study examines how NEET youth attribute value to work during this transition period. Theoretical discussions on labour and the meaning of work have largely focused on the economic and social value of work for individuals and society. While this literature predominantly explains transformations in work through macro-level structural processes, it pays limited attention to the micro-level evaluative processes through which individuals assess the value of work. Addressing this gap, the study aims to reveal NEET youths’ understandings of labour and the value they attribute to work. The methodology of the study is based on two gender-homogeneous focus group discussions conducted with 14 university-educated NEET young adults aged 22–30 in Türkiye. The findings indicate that the perceived value of work is shifting from a normative obligation to a conditional and negotiated domain. Participants evaluate work through multidimensional criteria such as meaning, psychological sustainability, stability, skill match, and work–life balance. Moreover, judgments that affirm or reject the value of work are not positioned along a single continuum but are grounded in different evaluative orientations. The study contributes to the sociology of work by incorporating the “meaning” dimension into analyses of youth labour perceptions and addressing an important gap in the literature. It also highlights the need for youth-oriented employment policies that take into account young people’s expectations regarding meaning, psychological sustainability, and work–life balance in increasingly fragmented labour markets.

Anahtar Kelimeler

• Social policy
• youth
• NEET
• labour
• meaning of work.

Kaynakça

1. Açar, E., & Güneş, C. (2023). OECD ülkelerinde makroekonomik faktörlerin ne eğitimde ne istihdamda olan gençlerin oranına etkisi. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 11(31), 56–68. https://doi.org/10.52528/genclikarastirmalari.1314685
2. April, K. (2024). Precarious work in the gig economy. In Diversity and precarious work during socioeconomic upheaval. Cambridge University Press.
3. Arendt, H. (2018). The human condition (2nd ed.; M. Canovan, Intro.; D. Allen, Foreword). University of Chicago Press.
4. Bagnoli, A., & Clark, A. (2010). Focus groups with young people: A participatory approach to research planning. Journal of Youth Studies, 13(1), 101–119.
5. Baran, N. (2026). Neet genç kadınlar olgusu üzerine bir değerlendirme. Sağlık ve Sosyal Refah Araştırmaları Dergisi. https://doi.org/10.55050/sarad.1844228
6. Barbour, R. (2018). Doing focus groups. Sage.
7. Bauman, Z. (2006). Liquid modernity. Polity Press.
8. Baysal, T., Sağlam, M., Kıvrak, M., Kay, M. A., & Şentürk, E. (2024). Türkiye’de gençlerin çeşitli değişkenler açısından algılarının incelenmesi: Türkiye gençlik araştırması 2022. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(27), 126–158.

9. Beck, U. (1992). Risk society: Towards a new modernity. Sage.
10. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP). (2025). Türkiye’de ne eğitimde ne istihdamda olan (NEET) genç kadınlar için politika önerileri.
11. Boltanski, L., & Chiapello, È. (2005). The new spirit of capitalism (G. Elliott, Trans.). Verso.
12. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101.
13. Braun, V., & Clarke, V. (2021). Thematic analysis: A practical guide. Sage. Castleberry, A., & Nolen, A. (2018). Thematic analysis. American Journal of Pharmaceutical Education, 82(4), 807–815.
14. Colquitt, J. A., & Zipay, K. P. (2015). Justice, fairness, and employee reactions. Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior, 2(1), 75–99.
15. Cot, J. (2014). Youth studies: Fundamental issues and debates. Bloomsbury.
16. Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The “what” and “why” of goal pursuits. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268.
17. Denzin, N. K., & Lincoln, Y. S. (2018). The SAGE handbook of qualitative research (5th ed.). Sage. Durkheim, É. (2014). The division of labor in society. Free Press.
18. Eurofound. (2023). Living and working in Europe 2022. Publications Office of the European Union.
19. Furlong, A., & Cartmel, F. (2007). Young people and social change: New perspectives (2nd ed.). McGraw-Hill/Open University Press.
20. Giddens, A. (1991). Modernity and self-identity. Stanford University Press.
21. Giddens, A. (2002). Runaway world: How globalization is reshaping our lives. Routledge.
22. Gunnes, M., Thaulow, K., Kaspersen, S. L., Jensen, C., & Ose, S. O. (2025). Young adults not in education, employment, or training (NEET): A global scoping review. BMC Public Health, 25, 3394. https://doi.org/10.1186/s12889-025-24781-y
23. Halkier, B. (2010). Focus groups as social enactments. Qualitative Research, 10(1), 71–89.
24. Hennink, M. (2014). Focus group discussions. Oxford University Press.
25. Hoobler, J. M., Masterson, C. R., & Rogers, K. (2024). Self-ambivalence. Journal of Organizational Behavior, 45(2), 252–265. https://doi.org/10.1002/job.2750
26. International Labour Organization. (2021). World employment and social outlook: Trends 2021.
27. International Labour Organization. (2024). Global employment trends for youth 2024.
28. Işık, V. (2016). Türkiye’de genç işsizliği. Hak-İş Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi, 5(11), 130–145.
29. İstanbul Planlama Ajansı. (2025). İstanbul’da gençliğin demografik ve sosyoekonomik profili.
30. Jankowski, K. Z. (2024). Positioning precarity. The British Journal of Sociology, 75, 715–730. https://doi.org/10.1111/1468-4446.13125
31. Kalleberg, A. L. (2018). Precarious lives. Polity Press.
32. Kalleberg, A. L., & Vallas, S. P. (2017). Precarious work. Emerald Publishing.
33. Kim, S., & Wang, J. (2018). Emotional labor and burnout. International Journal of Environmental Research and Public Health, 15(12), 2894. https://doi.org/10.3390/ijerph15122894
34. Koç, B., & Sezgin, F. (2024). Türkiye’de NEET gençlik. TEBD, 22(3), 1738–1758.
35. Korstjens, I., & Moser, A. (2018). Qualitative research guidance. European Journal of General Practice, 24(1), 120–124.
36. Kossek, E. E., Perrigino, M. B., & Lautsch, B. A. (2023). Work–life flexibility policies. Journal of Management, 49(6). Kovalainen, A., Pekkala, S., & Salmela-Aro, K. (2024). Digital labour. Youth & Society, 56(2), 110–129.
37. Krueger, R. A., & Casey, M. A. (2015). Focus groups (5th ed.). Sage.
38. Lander, J., Wilkinson, C., & Murray, P. (2023). Focus group research. Journal of Youth Studies, 26(4), 567–584.
39. Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage.
40. Lobe, B., Morgan, D., & Hoffman, K. A. (2020). Qualitative data collection. International Journal of Qualitative Methods, 19, 1–8.
41. Marx, K. (2007). Economic and philosophic manuscripts of 1844. Dover.
42. Morgan, D. L. (2019). Basic and advanced focus groups. Sage.
43. Nowell, L. S., Norris, J. M., White, D. E., & Moules, N. J. (2017). Thematic analysis. International Journal of Qualitative Methods, 16, 1–13.
44. OECD. (2024). OECD employment outlook 2024. OECD Publishing.
45. Öz, S. (2024). Türkiye’de gençlerin katılımı. Koç Üniversitesi.
46. Patton, M. Q. (2015). Qualitative research & evaluation methods (4th ed.). Sage.
47. Perreault, M., Power, N., Touré, E. H., & Caron, J. (2020). Psychological distress. Psychiatric Quarterly, 91(3), 735–747.
48. Petrescu, C., Voicu, B., Heinz-Fischer, C., & Tosun, J. (2024). NEETs in Europe. Humanities and Social Sciences Communications, 11. https://doi.org/10.1057/s41599-024-02713-2
49. Pulignano, V. (2025). Inequality in precarious work. Edward Elgar.
50. Rahmani, H., & Groot, W. (2023). NEET risk factors. International Journal of Educational Research, 120. https://doi.org/10.1016/j.ijer.2023.102198
51. Rosso, B. D., Dekas, K. H., & Wrzesniewski, A. (2010). Meaning of work. Research in Organizational Behavior, 30, 91–127.
52. Schaufeli, W. B., Leiter, M. P., & Maslach, C. (2009). Burnout. Career Development International, 14(3), 204–220.
53. Sennett, R. (1998). The corrosion of character. W.W. Norton.
54. Simmel, G. (2004). The philosophy of money (3rd ed.). Routledge.
55. Standing, G. (2011). The precariat. Bloomsbury Academic.
56. Stevenson, D., & Farmer, P. (2017). Thriving at work.
57. Stewart, D. W., & Shamdasani, P. (2017). Online focus groups. Journal of Advertising, 46, 48–60.
58. Şahin, M., & Boduroğlu, G. (2025). NEET gençlerin deneyimleri. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 13(35), 54–73. https://doi.org/10.52528/genclikarastirmalari.1485497
59. Tatar, M., & Öztürk, M. (2024). Türkiye’de NEET gençliği. Selçuk Üniversitesi SBE Dergisi, 53, 133–152.
60. Tolgay, C., & Çakır, Ö. (2022). NEET gençlerin algıları. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24(4), 1680–1707. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1121889
61. Twenge, J. M. (2006). Generation me. Free Press.
62. Twenge, J. M., Campbell, S. M., Hoffman, B. J., & Lance, C. E. (2010). Work values. Journal of Management, 36, 1117–1142.
63. Weber, M. (2002). The Protestant ethic and the spirit of capitalism. Penguin.
64. Wilkinson, S. (2021). Focus groups. In U. Flick (Ed.), The SAGE handbook of qualitative research design (pp. 141–155). Sage.
65. Wood, A. J., Graham, M., Lehdonvirta, V., & Hjorth, I. (2019). Good gig, bad gig. Work, Employment and Society, 33(1), 56–75.
66. Woodman, D., & Wyn, J. (2016). Youth and generation. Sage.
67. Wyn, J., & White, R. (1997). Rethinking youth. Routledge.
68. Zivcicova, E., Bulková, K., & Masárová, T. (2017). Work–life balance. Economics and Sociology, 10(1), 222–231.
69. Zuboff, S. (2019). The age of surveillance capitalism. PublicAffairs.