Comparative Analysis of Multi-Criteria Decision-Making Methods in Medical Device Procurement Processes

Öz

Medical device procurement packages are options that combine many elements used in financial access to healthcare services, such as cost, after-sales support, technical services, regulatory compliance, and clinical safety. This complex structure is leading decision-makers to use multi-criteria decision-making methods, which offer more analytical and systematic approaches beyond traditional methods. The main objective is to analyze, from a comparative perspective, the multi-criteria decision-making methods frequently used in healthcare services and selection rates. The extent to which these methods are applied to medical devices is also examined. As a research method, different multi-criteria decision-making methods are applied to groups of medical devices and energy. According to the findings of the study, comparisons were made in terms of the packages of methods, the level of inclusion of decision coverage time, and programming differences. The study revealed which methods yielded more accurate results in terms of weighting sensitivity and the proper transformation of qualitative data. The aim of this study is to provide guidance for biomedical engineers and healthcare managers in strategic purchasing decisions and to contribute to comparative decision-making methods in literature.

Anahtar Kelimeler

• AHP
• TOPSIS
• Decision-Making

Tıbbi Cihaz Tedarik Süreçlerinde Çok Kriterli Karar Verme Yöntemlerinin Karşılaştırmalı Analizi

Öz

Tıbbi cihaz tedarik süreçleri sağlık kurumlarında maliyet, satış sonrası destek, teknik özellikler, mevzuata uygunluk ve klinik güvenirlik gibi birbirleriyle çelişen birçok unsurun bir araya getirilmesi sonucunda oluşturulmuştur. Bu karmaşık yapı, karar vericileri geleneksel yöntemlerin ötesinde, daha analitik ve sistematik yaklaşımlar sunan çok kriterli karar verme yöntemlerini kullanmaya yöneltmektedir. Yapılan çalışmanın temel amacı tıbbi cihazların tedarik ve seçim süreçlerinde sıklıkla kullanılan Çok Kriterli Karar Verme yöntemlerinin (AHP ve TOPSIS) etkinliklerinin karşılaştırmalı bir perspektif ile analiz edilmesidir. Yapılan çalışmada tıbbi cihaz üzerinde bu yöntemlerin uygulama avantajları da incelenmiştir. Araştırma yöntemi olarak belirlenen bir tıbbi cihaz grubunun tedarik enerjisi üzerinde farklı çok kriterli karar verme yöntemleri uygulanmıştır. Çalışma sonucunda elde edilen bulgulara göre yöntemlerin tutarlılığı, karar sürecine dahil olma düzeyi ve hesaplama hassasiyeti bakımından karşılaştırmalar yapılmıştır. Araştırmanın sonucunda kriterler arasındaki ağırlıklandırma hassasiyeti ve nitel verilerin nicel verilere dönüştürülmesinde hangi yöntemlerin daha doğru sonuçları verdiği ortaya konulmuştur. Yapılan çalışmanın biyomedikal mühendisleri ve sağlık yöneticileri için stratejik satın alma kararlarında rehber niteliği taşıması ve literatürdeki karşılaştırmalı karar verme yöntemlerine ilişkin katkı sağlaması amaçlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• AHP
• TOPSIS
• Karar Verme

Kaynakça

1. Ağaç, G., Baki, B. (2016), Sağlık Alanında Çok Kriterli Karar Verme Teknikleri.
2. Akbulut, Y., ve Göktaş, B. (2015), Sağlık Kurumlarında Finansal Yönetimin Kapsamı, İ. Ağırbaş (Ed.), Sağlık Kurumlarında Finansal Yönetim İçinde (ss. 2). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
3. Alakaş, H. M., Bucak M.Y., ve Kızıltaş Ş. (2019). “AHP-TOPSIS ve AHP-VIKOR Yöntemleri ile Ambulans Tedarikçisi Seçimi, Harran Üniversitesi Mühendislik Dergisi, 4(1), 93-101.
4. Almula Karadayı, M., vd. (2020), Sağlık Teknolojisi Değerlendirmede Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımları Üzerine Bir Derleme Çalışması, Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi, (8), 264-289. https://doi.org/10.29313/dubited.602936
5. Ayçin, E. (2019), Çok Kriterli Karar Verme: Bilgisayar Uygulamalı Çözümler, Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık. Bharsakade, R. S., vd. (2021), A Lean Approach To Healthcare Management Using Multi-Criteria Decision Making, OPSEARCH, 58(3), 610–635.
6. Böker, Z., ve Çetin, O. (2020), Sağlık Sektöründe ABC-VED AHP ve TOPSIS Yöntemleri Kullanılarak Çok Kriterli Stok Sınıflandırılması, Öneri Dergisi, 15(53), 178-208. https://doi.org/10.14783/maruoneri.676528.
7. Dalbudak, E., ve Rençber, Ö. F. (2022), Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri Üzerine Literatür İncelemesi, Gaziantep Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 4(1), 1–16.
8. Dökme Yağar, S. (2021), Türkiye’de Sağlık Alanında Çok Kriterli Karar Verme Uygulamaları ile İlgili Yapılan Çalışmaların Değerlendirilmesi, Başkent Üniversitesi Ticari Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(1), 1–18. https://doi.org/10.51181/buifd.935056.

9. Erbay, E., ve Akyürek, Ç. E. (2020). Hastanelerde Çok Kriterli Karar Verme Uygulamalarının Sistematik Derlemesi, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(2), 612–645.
10. Esen, H., Yiğit, V., ve Güldan, S. (2020), Hastanelerde AHP ve TOPSIS Yöntemi ile Personel Seçimi: Acil Bakım Hemşireliği Sertifikalı Eğitim Programı Örneği, Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 6(12), 112-128.
11. Hocaoğlu, A., vd. (2022), Tıbbi Cihaz Klinik Araştırmalarında Süreçler, Eurasian Journal of Health Technology Assessment (EHTA), 6(1), 35–45.
12. Karadayı, M. A., vd. (2020), Sağlık Teknolojisi Değerlendirmede Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımları Üzerine Bir Derleme Çalışması, Duzce University Journal of Science and Technology, 8(1), 264-289.
13. Özüdoğru, A. G. (2016), Making İnvestment Decision İn Hospitals: Selection Of Biomedical Equipment, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi/Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
14. Pimenta, J. F., ve Vieira, A. C. L. (2025), Selection And Prioritization Of Medical Devices For HTA Evaluation: A Systematic Review Of Existing Approaches, Applied Health Economics and Health Policy, 23, 1005–1025. https://doi.org/10.1007/s40258-025-00981.
15. Pirim, E., ve Bulut, S. (2023), Periyodik Cihaz Bakım Onarımlarında Maliyet Analizi: Kamu Hastanesi Örneği, Uluslararası Sağlık Yönetimi ve Stratejileri Araştırma Dergisi, 9(3), 322–332.
16. Supçiller, A. A., Çapraz, O. (2011), AHP-TOPSIS Yöntemine Dayalı Tedarikçi Seçimi Uygulaması, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Ekonometri ve İstatistik Dergisi, (13), 1–22.
17. Uludağ, A. S., ve Doğan, H. (2016), Çok Kriterli Karar Verme Yöntemlerinin Karşılaştırılmasına Odaklı Bir Hizmet Kalitesi Uygulaması, Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(2), 17–47.
18. Uslu, Y. D. (2021), TOPSIS ve VIKOR Yöntemleri Kullanılarak OECD Ülkelerinin Sağlık Kaynağı Göstergeleri Açısından Karşılaştırılması, OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 18(44), 6209–6236. https://doi.org/10.26466/opus.961183.
19. Yeh, T.-M., Lu, H.-Y., Pai, F.-Y. (2025), Applying Multi-Criteria Decision Analysis Methods To Explore The Key Factors İn Using İnteractive İntelligent Health Promotion Equipment, SAGE Open, 15(1), 1–18. https://doi.org/10.1177/21582440251327474.
20. Yıldız, T. (2017). Tıbbi Cihazlarda Sağlık Teknolojilerinin Değerlendirilmesi, Sosyal Güvence Dergisi, 7(13), 1–31. https://doi.org/10.21441/sguz.2018.62.