EN
TR
Sera Gazı Emisyon Ölçütleri Üzerine K-Ortalama ve Hiyerarşik Kümeleme Analizi: G20 Örneği
Öz
İklim değişikliğinin azaltılmasından tam olarak ne anlaşıldığı, belirlenen amaç ve hedeflerin başarısını ölçmek için en uygun iklim göstergesinin ne olması gerektiği, seçilen iklim göstergesinin hangi seviyesinin iklim değişikliğini kabul edilebilir sınırlar içinde tutabileceği, ne çeşit iklim sürprizleriyle karşılaşılabileceği ve seçilen iklim hedefinin ekonomik, sosyal ve politik faktörler ile nasıl uyumlu hale getirilebileceği, mücadele politikasının amaç ve hedeflerinin belirlenmesi sürecinde cevaplanması gereken sorular arasında yer almaktadır. 1992 yılında Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ile başlayan ve 2015 yılında Paris Anlaşması ile sonuçlanan uluslararası çabalar küresel ortalama sıcaklıklardaki artışın Sanayi Devrimi öncesi döneme kıyasla 1,5 ◦C ile sınırlandırılması hedefini iklim değişikliği politikasının küresel standardı haline getirmiştir. Bu hedefin gerçekleştirilmesi için toplam sera gazı emisyonlarının azaltılması gerekmektedir. Bu çalışmada, farklı emisyon ölçütlerine dayalı olarak iki farklı kümeleme analizi yöntemiyle G20 üyelerinin birbirleriyle karşılaştırılması amaçlanmıştır. Bu doğrultuda k-ortalama kümeleme analizi ve hiyerarşik kümeleme analizi yöntemleri kullanılarak kişi başına sera gazı emisyonu, kişi başına gelir, kişi başına elektrik tüketimi, elektrik üretiminin emisyon yoğunluğu, birincil enerji arzının emisyon yoğunluğu ve ekonominin emisyon yoğunluğu ölçütleri seçilmiştir. Analize yalnızca karbondioksit (CO2) emisyonları değil, diğer sera gazları da dahil edilmiştir. Seçilen değişkenlerden kişi başına düzeyde ifade edilen ilk üçü, toplam sera gazı emisyon miktarını belirleyen ölçek değişkenleri iken birim aktivite düzeyinde ifade edilen yoğunluk değişkenleri, teknolojik değişkenler olarak kabul edilmiştir. Ölçek değişkenleri bakımından gelişmekte olan ülkelerin emisyonları gelişmiş ülkelere yakın olsa da teknolojik değişkenler bakımından gelişmekte ve gelişmiş üyeler arasında farkların olduğu ve farklı kümelerde yer aldıkları görülmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Climate Action Tracker (CAT) (2023). Data portal. https://climateactiontracker.org/data-portal/. google scholar
- Climate Watch (CW) (2023). Climate watch: Data explorer. https://www.climatewatchdata.org/data-explorer/historical-emissions?historical-emissions-data-sources=climate-watch&historical-emissions-gases=all-ghg&historical-emissions-regions=All%20Selected&historical-emissions-sectors=total-including-lucf%2Ctotal-including-lucf&page=1. google scholar
- Erlich, P. R., Holdren, J. P. (1971). Impact of population growth. Science 171(3977):1212-1217. google scholar
- International Energy Agency (IEA) (2019). CO2 emissions from fuel combustion: Highlights. IEA/OECD. google scholar
- Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) (1990). Climate change: The ipcc scientific assessment. https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/03/ipcc_far_wg_I_full_report.pdf. google scholar
- IPCC (2013). AR5 Climate change 2013: The physical science basis. https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/WG1AR5_all_final.pdf. google scholar
- IPCC (2014). AR5 Climate change 2014: Mitigation of climate change. Cambridge University Press. google scholar
- Jackson, T. (2009). Prosperity without growth: Economics for a finite planet. EarthScan. google scholar
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Ekonometri (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
27 Aralık 2023
Gönderilme Tarihi
2 Ekim 2023
Kabul Tarihi
4 Ekim 2023
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2023 Sayı: 39
APA
Tüzer, M., & Doğan, S. (2023). Sera Gazı Emisyon Ölçütleri Üzerine K-Ortalama ve Hiyerarşik Kümeleme Analizi: G20 Örneği. EKOIST Journal of Econometrics and Statistics, 39, 89-100. https://doi.org/10.26650/ekoist.2023.39.1369769
AMA
1.Tüzer M, Doğan S. Sera Gazı Emisyon Ölçütleri Üzerine K-Ortalama ve Hiyerarşik Kümeleme Analizi: G20 Örneği. EKOIST Journal of Econometrics and Statistics. 2023;(39):89-100. doi:10.26650/ekoist.2023.39.1369769
Chicago
Tüzer, Mutlu, ve Seyhun Doğan. 2023. “Sera Gazı Emisyon Ölçütleri Üzerine K-Ortalama ve Hiyerarşik Kümeleme Analizi: G20 Örneği”. EKOIST Journal of Econometrics and Statistics, sy 39: 89-100. https://doi.org/10.26650/ekoist.2023.39.1369769.
EndNote
Tüzer M, Doğan S (01 Aralık 2023) Sera Gazı Emisyon Ölçütleri Üzerine K-Ortalama ve Hiyerarşik Kümeleme Analizi: G20 Örneği. EKOIST Journal of Econometrics and Statistics 39 89–100.
IEEE
[1]M. Tüzer ve S. Doğan, “Sera Gazı Emisyon Ölçütleri Üzerine K-Ortalama ve Hiyerarşik Kümeleme Analizi: G20 Örneği”, EKOIST Journal of Econometrics and Statistics, sy 39, ss. 89–100, Ara. 2023, doi: 10.26650/ekoist.2023.39.1369769.
ISNAD
Tüzer, Mutlu - Doğan, Seyhun. “Sera Gazı Emisyon Ölçütleri Üzerine K-Ortalama ve Hiyerarşik Kümeleme Analizi: G20 Örneği”. EKOIST Journal of Econometrics and Statistics. 39 (01 Aralık 2023): 89-100. https://doi.org/10.26650/ekoist.2023.39.1369769.
JAMA
1.Tüzer M, Doğan S. Sera Gazı Emisyon Ölçütleri Üzerine K-Ortalama ve Hiyerarşik Kümeleme Analizi: G20 Örneği. EKOIST Journal of Econometrics and Statistics. 2023;:89–100.
MLA
Tüzer, Mutlu, ve Seyhun Doğan. “Sera Gazı Emisyon Ölçütleri Üzerine K-Ortalama ve Hiyerarşik Kümeleme Analizi: G20 Örneği”. EKOIST Journal of Econometrics and Statistics, sy 39, Aralık 2023, ss. 89-100, doi:10.26650/ekoist.2023.39.1369769.
Vancouver
1.Mutlu Tüzer, Seyhun Doğan. Sera Gazı Emisyon Ölçütleri Üzerine K-Ortalama ve Hiyerarşik Kümeleme Analizi: G20 Örneği. EKOIST Journal of Econometrics and Statistics. 01 Aralık 2023;(39):89-100. doi:10.26650/ekoist.2023.39.1369769