Araştırma Makalesi

Petrol Fiyatlarındaki Belirsizlik, Jeopolitik Risk ve BİST GUBRF Arasındaki Etkileşim: Frekans Alanda Zamanla Değişen Bootstrap Nedensellik Testi

Sayı: 42 25 Haziran 2025
PDF İndir
TR EN

Petrol Fiyatlarındaki Belirsizlik, Jeopolitik Risk ve BİST GUBRF Arasındaki Etkileşim: Frekans Alanda Zamanla Değişen Bootstrap Nedensellik Testi

Öz

Risk ve belirsizlik, karar vericilerin ve hisse senedi yatırımcılarının karar verme süreçleri üzerinde etkiye sahip olan önemli faktörlerdir. Karar vericiler, ekonomik ve finansal sistemde yüksek risk ve belirsizlik durumunda uzun dönemli planlamalar yapmakta zorlanabilirler. Bu durum, kamu politikalarında ve özel sektör stratejilerinde ihtiyatlı bir yaklaşımın sergilenmesini zorunlu kılmaktadır. Diğer taraftan hisse senedi yatırımcıları ise yüksek risk ve belirsizlik dönemleri boyunca genellikle risk almaktan kaçınan bir tutum sergilemektedirler. Dolayısıyla yatırımcılar, portföylerini tahvil, altın, gümüş ve platin gibi daha güvenli varlıklara yönlendirmektedirler. Bu çalışma, frekans alanda zamanla değişen bootstrap nedensellik testini uygulayarak petrol fiyat belirsizliği endeksi (OPU), jeopolitik risk endeksi (GPR) ve Gübretaş’ın hisse senedi fiyatı (GUBRF) arasında nedensellik ilişkisi olup olmadığını belirlemeyi amaçlamaktadır. Ele alınan Nisan 1998-Temmuz 2024 dönemi için yapılan analizlerde petrol fiyat belirsizliği ve jeopolitik risk endekslerinin seçili hisse senedi fiyatı üzerinde kalıcı bir şekilde istikrarlı olmayan etkiler gösterdiği saptanmıştır. Bulgulara göre jeopolitik risk endeksinden GUBRF’e doğru uzun, petrol fiyatlarındaki belirsizlik endeksinden GUBRF’e doğru ise hem uzun hem kısa dönemli nedensel bağlantıların var olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, Gübretaş şirketinin yöneticilerine ve yatırımcılarına çeşitli küresel risk ve belirsizlik unsurları (özellikle enerji sektörünü doğrudan ilgilendiren gelişmeler) karşısında sürekli bir şekilde proaktif bir yaklaşımla hareket etme çabası içinde olmaya çalışmaları önerilmektedir. JEL Classification : Q10 , Q13 , D81

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abiad, A., & Qureshi, I. A. (2023). The macroeconomic effects of oil price uncertainty. Energy Economics, 125, 1-23. https://doi.org/10. 1016/j.eneco.2023.106839 google scholar
  2. Aytekin, Y. E., & Keskin, Ö. (2023). Türkiye’deki gübre tüketim miktarının bitkisel üretim miktarına etkisi üzerine bir araştırma: Ardl sınır testi. OKU Journal of The Institute of Science and Technology, 6(Suppl), 224-233. https://doi.org/10.47495/okufbed.1213944 google scholar
  3. Balcılar, M., Bonato, M., Demirer, R., & Gupta, R. (2018). Geopolitical risks and stock market dynamics of the BRICS. Economic Systems, 42(2), 295-306. https://doi.org/10.1016/j.ecosys.2017.05.008 google scholar
  4. Bilir, H., Kazak, E. Ö., Gerçek, M., Korkmaz, A., & Özcan, B. (2021). Yaş sebze ve meyve sektör incelemesi nihai raporu. https://www. rekabet.gov.tr/Dosya/sektor-raporlari/yas-sebze-ve-meyve-sektor-raporu-nihai-rapor-yayinlanan-revize16-03-22-2022031616170 3231-pdf, (Erişim Tarihi: 15.11.2024). google scholar
  5. Breitung, J., & Candelon, B. (2006). Testing for short- and long-run causality: A frequency-domain approach. Journal of Econometrics, 132(2), 363-378. https://doi.org/10.1016/j.jeconom.2005.02.004 google scholar
  6. Caldara, D., & Iacoviell, M. (2022). Measuring geopolitical risk. American Economic Review, 112(4), 1194-1225. https://doi.org/10.1257/ aer.20191823 google scholar
  7. Chen, P.-Y., Chang, C.-L., Chen, C.-C., & Mcaleer, M. (2012). Modelling the effects of oil prices on global fertilizer prices and volatility. Journal of Risk and Financial Management, 5, 78-114. google scholar
  8. Chidmi, B., Miloș, L. R., & Miloș, M. C. (2024). Navigating uncertainty: Analysing its impact on the fertilizers industry through listed companies. Applied Economics Letters, 31, 1-6. https://doi.org/10.1080/13504851.2024.2386152 google scholar

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Zaman Serileri Analizi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

25 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

25 Aralık 2024

Kabul Tarihi

24 Mart 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 42

Kaynak Göster

APA
Keskin, Ö. (2025). Petrol Fiyatlarındaki Belirsizlik, Jeopolitik Risk ve BİST GUBRF Arasındaki Etkileşim: Frekans Alanda Zamanla Değişen Bootstrap Nedensellik Testi. EKOIST Journal of Econometrics and Statistics, 42, 114-128. https://doi.org/10.26650/ekoist.2025.42.1607157
AMA
1.Keskin Ö. Petrol Fiyatlarındaki Belirsizlik, Jeopolitik Risk ve BİST GUBRF Arasındaki Etkileşim: Frekans Alanda Zamanla Değişen Bootstrap Nedensellik Testi. EKOIST Journal of Econometrics and Statistics. 2025;(42):114-128. doi:10.26650/ekoist.2025.42.1607157
Chicago
Keskin, Ömer. 2025. “Petrol Fiyatlarındaki Belirsizlik, Jeopolitik Risk ve BİST GUBRF Arasındaki Etkileşim: Frekans Alanda Zamanla Değişen Bootstrap Nedensellik Testi”. EKOIST Journal of Econometrics and Statistics, sy 42: 114-28. https://doi.org/10.26650/ekoist.2025.42.1607157.
EndNote
Keskin Ö (01 Haziran 2025) Petrol Fiyatlarındaki Belirsizlik, Jeopolitik Risk ve BİST GUBRF Arasındaki Etkileşim: Frekans Alanda Zamanla Değişen Bootstrap Nedensellik Testi. EKOIST Journal of Econometrics and Statistics 42 114–128.
IEEE
[1]Ö. Keskin, “Petrol Fiyatlarındaki Belirsizlik, Jeopolitik Risk ve BİST GUBRF Arasındaki Etkileşim: Frekans Alanda Zamanla Değişen Bootstrap Nedensellik Testi”, EKOIST Journal of Econometrics and Statistics, sy 42, ss. 114–128, Haz. 2025, doi: 10.26650/ekoist.2025.42.1607157.
ISNAD
Keskin, Ömer. “Petrol Fiyatlarındaki Belirsizlik, Jeopolitik Risk ve BİST GUBRF Arasındaki Etkileşim: Frekans Alanda Zamanla Değişen Bootstrap Nedensellik Testi”. EKOIST Journal of Econometrics and Statistics. 42 (01 Haziran 2025): 114-128. https://doi.org/10.26650/ekoist.2025.42.1607157.
JAMA
1.Keskin Ö. Petrol Fiyatlarındaki Belirsizlik, Jeopolitik Risk ve BİST GUBRF Arasındaki Etkileşim: Frekans Alanda Zamanla Değişen Bootstrap Nedensellik Testi. EKOIST Journal of Econometrics and Statistics. 2025;:114–128.
MLA
Keskin, Ömer. “Petrol Fiyatlarındaki Belirsizlik, Jeopolitik Risk ve BİST GUBRF Arasındaki Etkileşim: Frekans Alanda Zamanla Değişen Bootstrap Nedensellik Testi”. EKOIST Journal of Econometrics and Statistics, sy 42, Haziran 2025, ss. 114-28, doi:10.26650/ekoist.2025.42.1607157.
Vancouver
1.Ömer Keskin. Petrol Fiyatlarındaki Belirsizlik, Jeopolitik Risk ve BİST GUBRF Arasındaki Etkileşim: Frekans Alanda Zamanla Değişen Bootstrap Nedensellik Testi. EKOIST Journal of Econometrics and Statistics. 01 Haziran 2025;(42):114-28. doi:10.26650/ekoist.2025.42.1607157