Özel Yetenekli Öğrenciler ile İlgili Yapılan Çalışmaların Bibliyometrik Analizi

Yıl 2025, Cilt: 21 Sayı: 2, 199 - 224, 30.12.2025

Zeynep Güler , Başak Evcin , Mehmet Eskitürk , Turgut Kıvanç , Elif Eskitürk

https://doi.org/10.17244/eku.1726820

Öz

Bu araştırmanın amacı, son on yılda Web of Science (WoS) veri tabanında eğitim alanında özel yetenekli öğrencilerle ilgili yapılan bilimsel yayınları bibliyometrik olarak incelemektir. Bu kapsamda, “gifted students” anahtar kelimesiyle yapılan taramalarda, 2025-2014 yılları arasında eğitim alanına ait 934 yayın belirlenmiş ve bu yayınlar bibliyometrik analizler için VOSviewer yazılımına aktarılmıştır. VOSviewer ile atıf, ortak yazar, ortak atıf, kaynakça eşleşmesi ve anahtar kelime analizleri gerçekleştirilmiştir.
Analiz sonuçları, özel yetenekli öğrenciler konusunun özellikle 2016 ve 2017 yıllarında artan bir ilgiyle çalışıldığını göstermektedir. Bu alanda en çok yayın yapan ülkelerin başında Amerika Birleşik Devletleri ve Türkiye gelmektedir. Callahan, Sternberg, Renzulli ve Vantassel-Baska en üretken yazarlar olarak öne çıkmıştır. Anahtar kelime analizinde “özel yetenekli öğrenciler”, “yeteneklilik”, “giftedness” gibi kavramların yanı sıra yaratıcılık, motivasyon, farklılaştırma ve STEM gibi temaların sıkça kullanıldığı görülmüştür.
Ayrıca, en çok atıf alan çalışmaların genellikle özel yetenekli bireylerin eğitim sistemine entegrasyonu, farklılaştırılmış öğretim stratejileri ve sosyal-duygusal gelişim gibi konulara odaklandığı belirlenmiştir. Araştırmanın sonuçları, özel yetenekli bireyler üzerine çalışan araştırmacılar için alanın genel eğilimlerini ve gelecekte çalışılabilecek potansiyel araştırma konularını ortaya koyarak yol gösterici bir kaynak sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

bibliyometrik analiz , özel yetenekli öğrenciler , özel yetenekliler eğitimi

Bibliometric Analysis of Studies on Specially Gifted Students

Öz

The aim of this study is to conduct a bibliometric analysis of scientific publications related to gifted students in the field of education over the past decade, based on the Web of Science (WoS) database. Within this scope, a total of 934 publications in the education field were identified between 2014 and 2025 using the keyword “gifted students,” and these publications were analyzed using the VOSviewer software. VOSviewer was employed to perform analyses on citation, co-authorship, co-citation, bibliographic coupling, and keyword co-occurrence.
The results of the analysis reveal that the topic of gifted students received increasing scholarly attention particularly in the years 2016 and 2017. The United States and Turkey emerged as the most prolific countries in terms of publication output. Among the most productive authors in this field are Callahan, Sternberg, Renzulli, and Vantassel-Baska. Keyword analysis indicates that terms such as “gifted students,” “giftedness,” and “talent” are central, while creativity, motivation, differentiation, and STEM are frequently studied subthemes.
Furthermore, the most highly cited studies tend to focus on the integration of gifted individuals into educational systems, differentiated instructional strategies, and the social-emotional development of gifted learners. The findings of this study provide a comprehensive overview of the academic trends in the field and offer valuable insights for researchers aiming to explore emerging topics and identify potential research gaps in gifted education.

Anahtar Kelimeler

bibliometric analysis , gifted students , gifted education

Kaynakça

• Ayna, S. (2023). Kimya eğitiminde sorgulamaya dayalı öğrenmenin bibliyometrik analizi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
• Ayvacı, H.Ş. & Bebek, G. (2019). Türkiye’de üstün zekâlılar ve özel yetenekliler konusunda yürütülmüş tezlerin tematik incelenmesine yönelik bir çalışma. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 45, 267-292.
• Baylarova, S., & Baloğlu, M. (2023). Bibliometric Analysis of Research on Social-Emotional Problems in Gifted Children. Toplum, Eğitim ve Kültür Araştırmaları Dergisi, 2(1), 1–11. https://doi.org/10.5281/zenodo.7881761
• Bakioğlu, A. & Levent, F. (2013). Suggestions for gifted education in Turkey. Üstün Yetenekli Eğitimi Araştırmaları Dergisi (Journal of Gifted Education Research), 1(1), 31-44.
• Biçakçı, M., & Baloğlu, M. (2021). Üstün zekâlıların kişilik özellikleri üzerine yapılan araştırmaların bibliyometrik analizi (1957–2020). Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 34(2), 381–400. https://doi.org/10.19171/uefad.845218
• Bilgiç, S., & Baloğlu, M. (2023). A bibliometric analysis of research on giftedness and mathematics. International Journal of Mathematical Education in Science and Technology, 56(3), 382–398. https://doi.org/10.1080/0020739X.2023.2236611
• Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., ve Demirel, F. (2022). Bilimsel araştırma yöntemleri (32. baskı). Pegem Akademi.
• Cevher Aydın, A. H. (2023). Özel yeteneklilerin bilimsel yaratıcılığı üzerine çalışmaların incelenmesi (1998–2022). e-International Journal of Educational Research, 14(2), 90–107. https://doi.org/10.19160/e-ijer.1304613
• Cornejo-Araya, C. A., Gómez-Araya, C. A., Muñoz-Huerta, Y. P., & Reyes-Vergara, C. P. (2021). What do we know about giftedness and underachievement? A bibliometric analysis. International Journal of Research in Education and Science (IJRES), 7(2), 400–411. https://doi.org/10.46328/ijres.1481
• Çolakoğlu, M. (2023). STEM konusundaki akademik yayınların bibliyometrik analizi ve PISA sınavlarıyla ilişkisi (Yayın No. 31279838) [Yüksek lisans tezi, Balıkesir Üniversitesi]. ProQuest Dissertations & Theses Global.
• Edinger, M. J. (2017). Online teacher professional development for gifted education: Examining the impact of a new pedagogical model. Gifted Child Quarterly, 61(4), 300–312. https://doi.org/10.1177/0016986217722616
• Gagné, F. (2004). Transforming gifts into talents: The DMGT as a developmental theory. High Ability Studies, 15(2), 119–147. https://doi.org/10.1080/1359813042000314682
• Gaviria-Marin, M., Merigó, J. M., & Baier-Fuentes, H. (2019). Knowledge management: A global examination based on bibliometric analysis. Technological Forecasting and Social Change, 140, 194–220. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2018.07.006
• Gügen, R. H., Çap, A., & Kırca, B. (2024). A bibliometric analysis of character and moral education research on gifted children. SHS Web of Conferences, 206, 01014. https://doi.org/10.1051/shsconf/202420601014
• Gül, M. D., & Ayık, Z. (2024). Comprehensive science mapping of STEM studies in gifted education. Journal of Turkish Science Education, 21(1), 153-174. https://doi.org/10.36681/tused.2024.009
• Hernández-Torrano, D., & Kuzhabekova, A. (2019). The state and development of research in the field of gifted education over 60 years: A bibliometric study of four gifted education journals (1957–2017). High Ability Studies, 31(2), 133–155. https://doi.org/10.1080/13598139.2019.1601071
• Kılıç, M. F. (2021). Eğitim araştırmalarında çevrim içi konulu makaleler: Bibliyometrik inceleme (Yayın No. 31504221) [Yüksek lisans tezi, Amasya Üniversitesi]. ProQuest Dissertations & Theses Global.
• Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) (2022). Bilim ve sanat merkezleri yönergesi. Millî Eğitim Bakanlığı Tebliğler Dergisi. 15.02.2025 tarihinde https://mevzuat.meb.gov.tr/dosyalar/2076.pdf adresinden erişilmiştir.
• Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2013). Özel yetenekli bireylerin eğitimine yönelik strateji ve uygulama kılavuzu.
• Noyons, E. C. M., Moed, H. F., & Luwel, M. (1999). Combining mapping and citation analysis for evaluative bibliometric purposes: A bibliometric study. Journal of the American Society for Information Science, 50(2), 115–131. https://doi.org/10.1002/(SICI)1097-4571(1999)50:2<115::AID-ASI3>3.0.CO;2-J
• Reis, S. M., McCoach, D. B., Little, C. A., Muller, L. M., & Kaniskan, R. B. (2014). An operational definition of twice-exceptional learners: Implications and applications. Gifted Child Quarterly, 58(3), 217–230. https://doi.org/10.1177/0016986214534976
• Renzulli, J. S. (1978). What makes giftedness? Reexamining a definition. Phi Delta Kappan, 60(3), 180–184.
• Renzulli, J. S. (2012). Reexamining the role of gifted education and talent development for the 21st century: A four-part theoretical approach. Gifted Child Quarterly, 56(3), 150–159. https://doi.org/10.1177/0016986212444901
• Sönmez, V. (2020). Bilimsel araştırma yöntemleri ve uygulamalı örnekler (3. baskı). Anı Yayıncılık.
• Sternberg, R. J. (1985). Beyond IQ: A triarchic theory of human intelligence. Cambridge University Press.
• Sternberg, R. J. (2017). ACCEL: A New Model for Identifying the Gifted. Roeper Review, 39(3), 152–169. https://doi.org/10.1080/02783193.2017.1318658
• Subotnik, R. F., Olszewski-Kubilius, P., & Worrell, F. C. (2011). Rethinking giftedness and gifted education: A proposed direction forward based on psychological science. Psychological Science in the Public Interest, 12(1), 3–54. https://doi.org/10.1177/1529100611418056
• Şakar, S. N., & Baloğlu, M. (2023). Twice exceptionality with RStudio: A bibliometric analysis. Hacettepe University Journal of Education, 38(2), 260–274. https://doi.org/10.16986/HUJE.2022.474
• Hamilton, R., McCoach, D. B., Tutwiler, M. S., Siegle, D., Gubbins, E. J., Callahan, C. M., Brodersen, A. V., & Mun, R. U. (2017). Disentangling the Roles of Institutional and Individual Poverty in the Identification of Gifted Students. Gifted Child Quarterly, 62(1), 6-24. https://doi.org/10.1177/0016986217738053
• Taş Coşkun, S. (2024). Üstün yetenekli bireylerle ilgili yapılmış çalışmaların içerik analizi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Trabzon Üniversitesi.
• Yurtçu, M., Güzeller, C., & Erdem Gürlen, E. (2021). Üstün yeteneklilerde yaratıcılık üzerine bir bibliometrik araştırma. Trakya Eğitim Dergisi, 11(2), 980-991. https://doi.org/10.24315/tred.763250