EN
TR
Aytül Akal’ın Masal Karakterlerinin Çocuk Edebiyatının Temel İlkeleri Açısından İncelenmesi
Öz
Bu araştırma; otuz yılı aşkın süredir çocuk edebiyatı alanında eserler veren Aytül Akal’ın rastlantısal yolla seçilen beş masal kitabındaki karakterlerin, çocuk edebiyatının temel ilkelerine uygun olarak kurgulanıp kurgulanmadığını belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesiyle yürütülmüş, elde edilen veriler betimsel analizle çözümlenmiştir. İncelenen eserlerde karakterlere özel adların verilmediği, anlatının genellikle sınırlı sayıda karakter üzerinden kurgulandığı ve başkişilerin açık-devingen, yan kişilerin ise kapalı-durağan özellikler taşıyacak şekilde oluşturulduğu tespit edilmiştir. Devingen karakterlerin yaşanan olaylar doğrultusunda inandırıcı ve olumlu yönde bir değişim geçirdikleri; kişileştirilmiş canlı ve cansız varlıklara yaygın biçimde yer verildiği görülmüştür. Ayrıca, birden fazla karakter geliştirme yolundan yararlanıldığı; karakterlerin olumlu evrensel değerlerin aktarımında etkin rol üstlendikleri; çocuk ve yavru karakterlerin yetişkinlere kıyasla daha çok tercih edildiği belirlenmiştir. Bununla birlikte, çoğu karakterin gelişim düzeyine ilişkin bilgiye yer verilmediği; tüm başkişilerin çocuk veya yavru karakterlerden seçildiği; karakterlerin büyük çoğunluğunun cinsiyetinin belirtilmediği, cinsiyeti açıkça ifade edilen karakterlerden yalnızca birinin kalıplaşmış toplumsal cinsiyet rollerini desteklediği saptanmıştır. Elde edilen bulgular bir bütün olarak değerlendirildiğinde Çikolata Çocuk, Geceyi Unutan Fil, Uyumak İstemeyen Zürafa ve Üç Sihirli Öpücük adlı masallardaki karakterlerin çocuk edebiyatının temel ilkeleriyle tamamen örtüştüğü; buna karşılık Dağınık Çocuk’ta yer alan karakterlerin ise bazı açılardan bu ilkelerle çeliştiği sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Bu makalenin hazırlanması sürecinde ulusal ve uluslararası yayın etiği ilkelerine riayet edilmiştir.
Kaynakça
- Abbashanlı-Aliyeva, T., & Kuliyeva, S. Ç. (2012). A. Akal, M. Kaplan ve G. Cengiz’in eserlerinde üç farklı ana karakterinin incelenmesi. V. Ulusal Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Yaşayan Yazarlar Sempozyum Dizisi: Çocuk ve Gençlik Edebiyatında Aytül Akal Sempozyumu Bildiri Tam Metin Kitabı (ss. 217-226). Uçanbalık.
- Abdurashid O’g’li, I. U. (2025). The study of moral values in “The Jungle Book” by Rudyard Kipling. Innovation in the Modern Education System, 6(52), 369-374.
- Akal, A. (2019). Çikolata çocuk. Uçanbalık.
- Akal, A. (2020). Dağınık çocuk. Uçanbalık.
- Akal, A. (2021a). Geceyi unutan fil. Uçanbalık.
- Akal, A. (2021b). Uyumak istemeyen zürafa. Uçanbalık.
- Akal, A. (2023). Üç sihirli öpücük. Uçanbalık.
- Akdağ, E. (2014). Nur İçözü’nün öykülerinde animizm (canlıcılık). VI. Ulusal Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Yaşayan Yazarlar Sempozyum Dizisi: Çocuk ve Gençlik Edebiyatında Nur İçözü Sempozyumu Bildiri Tam Metin Kitabı (ss. 286-291). Altın Kitaplar.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Türkçe Eğitimi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
16 Aralık 2025
Yayımlanma Tarihi
30 Aralık 2025
Gönderilme Tarihi
21 Ağustos 2025
Kabul Tarihi
11 Eylül 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 21 Sayı: 2
APA
Öncü, B., & Örge Yaşar, F. (2025). Aytül Akal’ın Masal Karakterlerinin Çocuk Edebiyatının Temel İlkeleri Açısından İncelenmesi. Journal of Theory and Practice in Education, 21(2), 1-29. https://doi.org/10.17244/eku.1770159
AMA
1.Öncü B, Örge Yaşar F. Aytül Akal’ın Masal Karakterlerinin Çocuk Edebiyatının Temel İlkeleri Açısından İncelenmesi. EKU. 2025;21(2):1-29. doi:10.17244/eku.1770159
Chicago
Öncü, Begüm, ve Funda Örge Yaşar. 2025. “Aytül Akal’ın Masal Karakterlerinin Çocuk Edebiyatının Temel İlkeleri Açısından İncelenmesi”. Journal of Theory and Practice in Education 21 (2): 1-29. https://doi.org/10.17244/eku.1770159.
EndNote
Öncü B, Örge Yaşar F (01 Aralık 2025) Aytül Akal’ın Masal Karakterlerinin Çocuk Edebiyatının Temel İlkeleri Açısından İncelenmesi. Journal of Theory and Practice in Education 21 2 1–29.
IEEE
[1]B. Öncü ve F. Örge Yaşar, “Aytül Akal’ın Masal Karakterlerinin Çocuk Edebiyatının Temel İlkeleri Açısından İncelenmesi”, EKU, c. 21, sy 2, ss. 1–29, Ara. 2025, doi: 10.17244/eku.1770159.
ISNAD
Öncü, Begüm - Örge Yaşar, Funda. “Aytül Akal’ın Masal Karakterlerinin Çocuk Edebiyatının Temel İlkeleri Açısından İncelenmesi”. Journal of Theory and Practice in Education 21/2 (01 Aralık 2025): 1-29. https://doi.org/10.17244/eku.1770159.
JAMA
1.Öncü B, Örge Yaşar F. Aytül Akal’ın Masal Karakterlerinin Çocuk Edebiyatının Temel İlkeleri Açısından İncelenmesi. EKU. 2025;21:1–29.
MLA
Öncü, Begüm, ve Funda Örge Yaşar. “Aytül Akal’ın Masal Karakterlerinin Çocuk Edebiyatının Temel İlkeleri Açısından İncelenmesi”. Journal of Theory and Practice in Education, c. 21, sy 2, Aralık 2025, ss. 1-29, doi:10.17244/eku.1770159.
Vancouver
1.Begüm Öncü, Funda Örge Yaşar. Aytül Akal’ın Masal Karakterlerinin Çocuk Edebiyatının Temel İlkeleri Açısından İncelenmesi. EKU. 01 Aralık 2025;21(2):1-29. doi:10.17244/eku.1770159