Yıl 2019, Cilt 15 , Sayı 3, Sayfalar 267 - 282 2019-09-29

Zihinsel Yetersizliği Olan Bireylerle Çalışan Öğretmenlerin Cinsel Eğitime Yönelik Tutumları ve Etik Durumlarının Karşılaştırılması
Comparison of Attitudes towards Sex Education and Ethical Positions of Teacher Who Work with Intellectually Disabled Individuals

Bora AKDEMİR [1] , Oktay TAYMAZ SARI [2]


Bu araştırmada zihinsel yetersizliği olan bireylerle çalışan öğretmenlerin cinsel eğitime yönelik tutumları ile etik durumları arasında bir ilişki olup olmadığı incelenmiştir. Cinsel eğilimler doğru yönlendirilmediğinde olumsuz sonuçlara yol açabilirler. Zihinsel yetersizliği olan bireylerde cinsel eğitimin önemi bilinmektedir. Zihinsel yetersizliği olan bireylerle çalışan öğretmenlerin cinsel eğitime yönelik tutumlarına etki eden faktörlerin belirlenmesi ve olumsuz olanların ortadan kaldırılarak olumlu olanların desteklenmesinin bu alandaki sorunları aza indireceği düşünülmektedir. Bu bağlamda etik değerlerin önemi ortaya çıkmaktadır.  İlişkisel desende tarama modelli bir çalışma olan araştırma kapsamında İstanbul’un 7 ilçesinde toplam 329 öğretmene ulaşılmıştır. Yapılan analizler sonucunda cinsel eğitime yönelik tutumlarında branş değişkenine göre özel eğitim öğretmenleri lehine tüm alt faktörleri kapsayacak şekilde, çevresinde zihinsel yetersizliği olan birey bulunma değişkenine göre çevresinde zihinsel yetersizliği olan birey bulunanlar lehine anlamlı fark bulunmuştur. Etik Durum Ölçeği verileri analiz edildiğinde öğretmenlerin idealizm alt boyutuna ilişkin hesaplanan ortalama puanları görecelik alt boyutu için hesaplanan ortalama puanından oldukça yüksektir. Cinsel eğitime yönelik tutumlarla etik durumlar arasında ise anlamlı bir fark bulunamamıştır.

This study was carried out to research whether there is a relationship between the attitudes towards sex education of teachers who work with intellectually disabled people and their ethical positions. Sexual inclinations may cause negative results if not directed correctly. The importance of sex education for intellectually disabled people is a well known fact.  It is believed that determining the factors that affect the attitudes of teachers who work with intellectually disabled people towards sex education, the elimination of negative factors and the provision of positive factors will minimize the issues in the cited field. The importance of ethical values comes to the fore in this context. A total of 329 teachers were reached in 7 districts of Istanbul within the purview of the study, which is a survey model in relational patterns.  As a result of the analysis carried out, a significant difference was found in favor of special education teachers in their attitudes towards sex education with regard to the variable field of expertise, and covering all sub factors; and a significant difference was also found in favor of intellectually disabled people with regard to the variable: presence of other intellectually disabled people in their social environment. When the Ethic Position Questionnaire data were analyzed it was found that average scores of the teachers for the idealism sub-dimension were significantly higher than the average score calculated for the relativity sub-dimension. A significant difference between attitudes towards sex education and ethic position was not found.

  • Ademi, T. J., Pillay, B. J., & Esterhuizen, T. M. (2013). Differences in HIV knowledge and sexual practices of learners with intellectual disabilities and non-disabled learners in Nigeria. Journal of the International AIDS Society, 16(17331), 1-9.
  • Ailey, H. S., Marks, B. A., Crisp, C., & Hahn, J. E. (2003). Promoting sexuality across the life span for individuals with intellectual and developmental disabilities. The Nursing Clinics of North America, 38(2), 21-33.
  • Akay, H. G. (1999). Çocuk gelişimi. İstanbul: Esin Yayınevi.
  • Başaran, İ. E. (1998). Eğitim psikolojisi. Ankara: Aydan Web Tesisleri.
  • Blanchett, W. J., & Wolfe, P. S. (2002). A review of sexuality education curricula: Meeting the sexuality education needs of individuals with modarete and severe intellectual disabilities. Research and Practice for Persons with Severe Disabilities, 27(1), 43-57
  • Brantlinger, E. A. (1985). Mildly mentally retarded secondary students’ information about and attitudes toward sexuality and sexuality education. Education and Training of the Mentally Retarde, 20(2), 99-108.
  • Coleman, M. E., & Murph, W. D. (1980). A survey of sexual attitudes and sex education programs among facilities for the mentally retarded. Applied Research in the Mental Retardation, 1, 269-276.
  • Couwenhoven, T. (2001). Sexuality education; Building a foundation for healthy attitudes. Disability Solutions, 4(5).
  • Dağlı, A., & Akyıldız, S. (2009). İlköğretim öğretmenlerinin görüşlerine göre ilköğretim denetmenlerinin etik davranışları. Dicle University Journal of Ziya Gokalp Education Faculty, 13, 27-38.
  • Duran, K. (2014). Okul öncesi öğretmenlerinin mesleki etik davranışları algılama düzeylerinin ve etik ikilemleri çözümlemelerinin incelenmesi (Yayınlanmış yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
  • Edmonson, B., & Wish, J. (1975). Sex knowledge and attitudes of moderately retarded males. American Journal of Mental Defieciency, 80, 172-179.
  • Eripek, S. (2009). Zihinsel yetersizliği olan çocuklar. Ankara: Maya Akademi.
  • Forsyth, D. R. (1980). A taxanomy of ethical ideologies. Journal of Personality and Social Psychology, 39(1), 175-185.
  • Garwood, M., & McCabe, M. (2000). Impact of sex education programs on sexual knowledge and feelings of men with a mild intellectual disability. Education and Training in Mental Retardation and Developmmental Disabilities, 35(3), 269-283.
  • Hall, J. E., Morris, H. L., & Barker, H. R. (1973). Sexual knowledge and attitudes of mentally retarded adolecents. American Journal of Mental Deficiency, 77(6), 706-709.
  • Jahoda, A., & Pownall, J. (2014). Sexual understanding, source of information and social networks: The reports of young people with intellectual disabilities and theri nondisabilied peers. Journal of Intellectual Disability Research, 58(5), 430-441.
  • Karasar, N. (2005). Bilimsel araştırma yöntemi (15. baskı). Ankara: Nobel Yayın Dagıtım.
  • Mandan-Sürücü, S. (2009). 11-17 yaş orta düzeyde zihin engelli kız ergenlerin temel cinsel bilgi ve cinsel istismarı algılamalarının belirlenmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi, İstanbul.
  • McCabe, M. P., Cummins, R. A., & Deeks, A. A. (1999). Construction and psychometric proberties of Sexualtiy Scales: Sex knowledge, experience and needs scales for people with intellectual disabilities (Sexken ID), people with physical disabilities (Sexken PD), and the general population (Sexken-GP). Research in Developmental Disabilities, 20(4), 241-254.
  • MEB. (2012). Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği. Ankara: Resmi Gazete (Sayı: 28360).
  • Myers, A. L. (2006). Sexuality and people with disabilities, rehabilitation and transition conference: Independence first. The Resource For People With Disabilities. Erişim adresi: www.rfw.org/RehabConference/2006/Sessions/11_Sexuality
  • Özgüven, G. E. (1997). Cinsellik ve cinsel yaşam. Ankara: PDREM Yayınları.
  • Özyürek, M. (2009). Engellilere yönelik tutumların değiştirilmesi. Ankara: Kök Yayıncılık.
  • Pala, A. (2008). Öğretmen adaylarının empati kurma düzeyleri üzerine bir araştırma. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(23), 13-23.
  • Poroy, A. (2005). Türkiye’de cinsellik. İstanbul: Alfa Yayıncılık.
  • Sayın, U. (2007). Zihinsel engelli çocuğa sahip ebeveynler ile normal gelişim gösteren çocuğa sahip ebeveynlerin 7-15 yaş arası çocuklarının toplumsal cinsiyet rollerine yaklaşım ve görüşlerinin incelenmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
  • Seyyar A. (2008). Özürlülük eğitimi - cinsel eğitim. Erişim Adresi: http://www.tsd.org.tr
  • Sucuoğlu, B. (2009). Zihin engelliler ve eğitimleri. Ankara: Kök Yayıncılık.
  • Tepper, M. S. (2001). Becoming sexually able: Education to help youth with disabilities. Siecus Report, 29(3), 5-13.
  • Whitehouse, M. A., & McCabe, M. P. (1997). Sex education programs for people with intellectual disability: How effective are they? Educ Training Ment Retard Dev Disabil., 32(3), 229-240.
  • Yavuz, M., Tekcan, C. A., & Vural-Batık, M. (2013). Zihinsel engelliler sınıf öğretmenlerinin cinsel eğitime ilişkin tutumları. 23. Ulusal Özel Eğitim Kongresi, 30 Ekim-01 Kasım, Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Bolu, Türkiye.
  • Yazıcı, S. (2001). Felsefeye giriş. Ankara: Alfa Yayınevi.
  • Yazıcı, A., & Yazıcı S. (2010). Etik Durum Ölçeği’nin geçerlilik güvenirlik çalışması. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 8(4), 1001-1017
  • Yohalem, L. M. A. (1995). Why do people with mental retardation need sexuality education? Siecus Report, 23(4). Erişim adresi: www.siecus.org/siecusreport/volume23/23-4.pdf
  • Yurdakul, A. (1999). Engelli ergenler ve cinsel eğitim. İlk Işık Dergisi, 1. Erişim adresi: http://www.isikozelegitim.com/index.php
Birincil Dil tr
Konular Eğitim, Bilimsel Disiplinler
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-1017-9062
Yazar: Bora AKDEMİR (Sorumlu Yazar)
Ülke: Turkey


Orcid: 0000-0002-7350-0909
Yazar: Oktay TAYMAZ SARI
Kurum: MARMARA ÜNİVERSİTESİ, ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 29 Eylül 2019

Bibtex @araştırma makalesi { eku425276, journal = {Eğitimde Kuram ve Uygulama}, issn = {}, eissn = {1304-9496}, address = {}, publisher = {Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {15}, pages = {267 - 282}, doi = {10.17244/eku.425276}, title = {Zihinsel Yetersizliği Olan Bireylerle Çalışan Öğretmenlerin Cinsel Eğitime Yönelik Tutumları ve Etik Durumlarının Karşılaştırılması}, key = {cite}, author = {AKDEMİR, Bora and TAYMAZ SARI, Oktay} }
APA AKDEMİR, B , TAYMAZ SARI, O . (2019). Zihinsel Yetersizliği Olan Bireylerle Çalışan Öğretmenlerin Cinsel Eğitime Yönelik Tutumları ve Etik Durumlarının Karşılaştırılması. Eğitimde Kuram ve Uygulama , 15 (3) , 267-282 . DOI: 10.17244/eku.425276
MLA AKDEMİR, B , TAYMAZ SARI, O . "Zihinsel Yetersizliği Olan Bireylerle Çalışan Öğretmenlerin Cinsel Eğitime Yönelik Tutumları ve Etik Durumlarının Karşılaştırılması". Eğitimde Kuram ve Uygulama 15 (2019 ): 267-282 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/eku/issue/44179/425276>
Chicago AKDEMİR, B , TAYMAZ SARI, O . "Zihinsel Yetersizliği Olan Bireylerle Çalışan Öğretmenlerin Cinsel Eğitime Yönelik Tutumları ve Etik Durumlarının Karşılaştırılması". Eğitimde Kuram ve Uygulama 15 (2019 ): 267-282
RIS TY - JOUR T1 - Zihinsel Yetersizliği Olan Bireylerle Çalışan Öğretmenlerin Cinsel Eğitime Yönelik Tutumları ve Etik Durumlarının Karşılaştırılması AU - Bora AKDEMİR , Oktay TAYMAZ SARI Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.17244/eku.425276 DO - 10.17244/eku.425276 T2 - Eğitimde Kuram ve Uygulama JF - Journal JO - JOR SP - 267 EP - 282 VL - 15 IS - 3 SN - -1304-9496 M3 - doi: 10.17244/eku.425276 UR - https://doi.org/10.17244/eku.425276 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Eğitimde Kuram ve Uygulama Zihinsel Yetersizliği Olan Bireylerle Çalışan Öğretmenlerin Cinsel Eğitime Yönelik Tutumları ve Etik Durumlarının Karşılaştırılması %A Bora AKDEMİR , Oktay TAYMAZ SARI %T Zihinsel Yetersizliği Olan Bireylerle Çalışan Öğretmenlerin Cinsel Eğitime Yönelik Tutumları ve Etik Durumlarının Karşılaştırılması %D 2019 %J Eğitimde Kuram ve Uygulama %P -1304-9496 %V 15 %N 3 %R doi: 10.17244/eku.425276 %U 10.17244/eku.425276
ISNAD AKDEMİR, Bora , TAYMAZ SARI, Oktay . "Zihinsel Yetersizliği Olan Bireylerle Çalışan Öğretmenlerin Cinsel Eğitime Yönelik Tutumları ve Etik Durumlarının Karşılaştırılması". Eğitimde Kuram ve Uygulama 15 / 3 (Eylül 2019): 267-282 . https://doi.org/10.17244/eku.425276
AMA AKDEMİR B , TAYMAZ SARI O . Zihinsel Yetersizliği Olan Bireylerle Çalışan Öğretmenlerin Cinsel Eğitime Yönelik Tutumları ve Etik Durumlarının Karşılaştırılması. Journal of Theory and Practice in Education. 2019; 15(3): 267-282.
Vancouver AKDEMİR B , TAYMAZ SARI O . Zihinsel Yetersizliği Olan Bireylerle Çalışan Öğretmenlerin Cinsel Eğitime Yönelik Tutumları ve Etik Durumlarının Karşılaştırılması. Eğitimde Kuram ve Uygulama. 2019; 15(3): 282-267.