Bütünleştirme Ortamında Çalışan Öğretmenlerin Mesleki Bağlılık, Bütünleştirme Uygulaması Yeterlilik ve Bütünleştirme Öğrencisini Sosyal Kabul Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Yıl 2025, Cilt: 11 Sayı: 1, 74 - 90, 30.04.2025

Mehmet Yavuz

Öz

Bu çalışmada, öğretmenlerin mesleki bağlılıkları, bütünleştirme yeterlilikleri ve özel gereksinimli öğrencilerin sosyal kabulü arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırma modeli olarak ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, öğretmenlerin mesleki bağlılıklarında cinsiyet ve meslektaş desteğine göre anlamlı farklılıklar bulunmazken, hizmet yılı fazla olanlar ve yöneticilerden destek alanlar lehine anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Kaynaştırma yeterliliği açısından kadın öğretmenler ve yöneticilerden destek alanlar lehine anlamlı farklılıklar bulunurken, kaynaştırma öğrencilerini destekleme açısından anlamlı farklılıklar bulunmamış, cinsiyet değişkeninde kadın öğretmenler ve meslektaşlarından destek alanlar lehine anlamlı farklılıklar bulunurken, çalışma yılı ve yöneticilerden destek alma düzeyi değişkenlerinde anlamlı farklılıklar bulunmamıştır. Ayrıca mesleki bağlılık, kaynaştırma yeterliliği ve kaynaştırma öğrencisi kabulü arasında pozitif ilişkiler bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler

bütünleştirme , mesleki bağlılık , sosyal kabul, , bütünleştirme yeterlilik

Examining the Relationship Between Teachers' Professional Commitment, Inclusive Competence and the Social Acceptance of Students with Special Needs

Öz

The present study examined the relationship between teachers' professional commitment, inclusive competence, and the social acceptance of students with special needs. The correlational survey model was used as a research model. According to the study results, while there were no significant differences in teachers' professional commitment according to gender and colleague support, significant differences were found in favour of those with more years of service and those who received support from administrators. While significant differences were found in favour of female teachers and those who received support from administrators in terms of inclusive practice efficacy, no significant differences were found in terms of support inclusion students, significant differences were found in favour of female teachers and those who received support from colleagues in the gender variable, while no significant differences were found in the variables of year of service and level of support from administrators. In addition, positive relationships were found between professional commitment, inclusive practice efficacy and inclusion student acceptance.

Anahtar Kelimeler

inclusion , Inclusion student , Professional commitment , Social acceptance , Inclusive practice efficacy

Etik Beyan

bu çalışmada etik kurallara uyduğumu beyan ederim.

Destekleyen Kurum

Bu çalışma T.C. Trakya Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi tarafından desteklenmiştir.

Kaynakça

• Akın, M. (2008). Örgütsel destek, sosyal destek ve iş/aile çatışmalarının yaşam tatmini üzerindeki etkileri. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25(2): 41-170. https://dergipark.org.tr/tr/pub/erusosbilder/issue/23758/253199
• Aktan, O. (2021). Özel gereksinimle bireylere yönelik öğretmen sosyal kabul ölçeğinin geliştirilmesi, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Trakya Eğitim Dergisi, 11 (1), 315-332. https://doi.org/10.24315/tred.712982
• Aktan, O. (2023). Öğretmenlerin özel gereksinimli bireylere yönelik sosyal kabul düzeylerinin incelenmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 24(4): 455-483. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.1123503
• Aküzüm, C., & Altunhan, M. (2017). Okul öncesi öğretmenlerinin sınıf yönetimi becerileri ile kaynaştırma eğitimi yeterliklerinin incelenmesi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 31: 779–802. https://doi.org/10.14582/DUZGEF.1845
• Alghazo, E. M., & Naggar-Gaad, E. E. (2004). General education teachers in the United Arab Emirates and their acceptance of the inclusion of students with disabilities. British Journal of Special Education, 31(2): 94-99. https://doi.org/10.1111/j.0952-3383.2004.00335.x
• Almog, O., & Shechtman, Z. (2007). Teachers’democratic and efficacy beliefs and styles of coping with behavioural problems of pupils with special needs. European Journal of Special Needs Education, 22(2): 115-129. https://doi.org/10.1080/08856250701267774
• Aslan, M., & Gönülal, H. (2023). İlkokul ve ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin kaynaştırma eğitimi yeterlikleri. Educational Academic Research, 51: 11-18. https://doi.org/10.5152/AUJKKEF.2023.22007
• Avramidis, E. & Norwich, B. (2002). Teachers' attitudes towards integration / inclusion: a review of the literature. European Journal of Special Needs Education,17(2): 129-147. https://doi.org/10.1080/08856250210129056
• Avramıdıs, E., Baylıss, P., & Burden, R. (2000). A survey into mainstream teachers’ attitudes towards the inclusion of children with special educational needs in the ordinary school in one local educational authority. Educational Psychology, 20: 193–213. https://doi.org/10.1080/713663717
• Bachman, L. F. (2004). Statistical analyses for language assessment book. Cambridge University Press.
• Başaran, İ. E. (2000). Eğitimi yönetimi, nitelikli okul. Feryal Matbaası
• Berry, A. B. (2012). The relationship of perceived support to satisfaction and commitment for special education teachers in rural areas. Rural Special Education Quarterly, 31(1): 3-14. https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1147842.pdf
• Bhatnagar, N., & Das, A. (2014). Attitudes of secondary school teachers towards inclusive education in New Delhi, India. Journal of Research in Special Educational Needs, 14(4): 255-263. https://doi.org/10.1111/1471-3802.12016
• Bogler, R., & Somech, A. (2004). Influence of teacher empowerment on teachers’ organizational commitment, professional commitment and organizational citizenship behavior in schools. Teaching and Teacher Education, 20(3): 277-289). https://doi.org/10.1016/j.tate.2004.02.003
• Cavkaytar, A. (2011). Özel eğitime gereksinim duyan çocuklar ve özel eğitim. In Özel eğitime gereksinimi olan öğrenciler ve özel eğitim. edited by İbrahim. Halil. Diken 1-28. Ankara, Turkey: Pegem Akademi.
• Celep, C. (2014). Eğitim örgütlerinde örgütsel adanma. Ankara, Turkey: Nobel Akademik Yayıncılık.
• Çiftçi, H. D. (2015). Özel eğitim merkezlerinde çalışan öğretmenlerin mesleki yetkinlik ve tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi. Mediterranean Journal of Humanities, V(1), 221-241. https://dergipark.org.tr/tr/pub/mjh/issue/83082/1430739
• Collie, R. J., Shapka, J. D., & Perry, N. E. (2011). Predicting teacher commitment: The impact of school climate and social–emotional learning. Psychology in the Schools, 48(10): 1034-1048. https://doi.org/10.1002/pits.20611
• Cologan, K. (2013). Inclusion in education towards equality for students with disability. Australia: Children and Families Research Centre Institute of Early Childhood Macquarie University. https://apo.org.au/sites/default/files/resource-files/2013-10/apo-nid36129.pdf
• Cooper-Hakim, A., & Viswesvaran, C. (2005). The Construct of Work Commitment: Testing an Integrative Framework. Psychological Bulletin, 131(2): 241–259. https://doi.org/10.1037/0033-2909.131.2.241
• Donohoo, J. (2018). Collective teacher efficacy research: Productive patterns of behaviour and other positive consequences. Journal of Educational Change, 19 (3): 323–345. https://doi.org/10.1007/s10833-018-9319-2
• Eisenberger, R., Cummings, J., Armeli, S., & Lynch, P. (1997). Perceived organizational support, discretionary treatment, and job satisfaction. Journal of Applied Psychology, 82(5), 812–820. https://doi.org/10.1037/0021-9010.82.5.812
• Eisenberger, R., Stinglhamber, F., Vandenberghe, C., Sucharski, I. L., & Rhoades, L. (2002). Perceived supervisor support: Contributions to perceived organizational support and employee retention. Journal of Applied Psychology, 87(3), 565–573. https://doi.org/10.1037/0021-9010.87.3.565
• Elitharp, T. (2005). The relationship of occupational stress, psychological strain, satisfaction with job, commitment to the profession, age, and resilience to the turnover intentions of special education teachers PhD diss., Virginia Polytechnic Institute and State University. https://vtechworks.lib.vt.edu/server/api/core/bitstreams/5440c6db-8cd2-45fd-b74c-80041c16716d/content
• Ergen, Y. (2016). Sınıf öğretmenlerinin sınıf yönetim becerileri, akademik iyimserlikleri ve mesleki bağlılıkları arasındaki ilişki (Malatya ili örneği). PhD diss., University of Ondokuz Mayıs. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
• Ertunç, N. (2008). Kaynaştırma eğitimi uygulanan ilköğretim ikinci kademede görev alan beden eğitimi öğretmenlerinin kaynaştırma eğitimi hakkındaki bilgi düzeylerinin ve sınıflarındaki engelli öğrencilere bakış açılarının değerlendirilmesi. Master's thesis. University of Gazi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
• Foster, T., & Newman, E. (2005). Just a knock back? Identity bruising on their route to becoming a male primary school teacher. Teachers and Teaching: Theory and Practice, 11(4): 341-358. https://doi.org/10.1080/13450600500137091
• George, J. M. (2000). Emotions and leadership: The role of emotional intelligence. Human Relations, 53 (8), 1027-1055. https://doi.org/10.1177/001872670053800
• Goulet, L. R., & Singh, P. (2002). Career commitment: A reexamination and an extension. Journal of Vocational Behavior, 61(1): 73-91. https://doi.org/10.1006/jvbe.2001.1844
• Green, J. D. (2011). Factors related to special education teacher job commitment: A study of one large metropolitan school district in southern California. Master's thesis. University of Pepperdine. https://digitalcommons.pepperdine.edu/etd/103/
• Guarino, C. M., Santibañez, L., & Daley, G. A. (2006). Teacher recruitment and retention: A review of the recent empirical literature. Review of Educational Research, 76(2): 173-208. doi:10.3102/00346543076002173
• Güner, N. (2011). Kaynaştırma sınıflarında çalışan sınıf öğretmenlerinin sınıf yönetimi bilgi düzeylerinin incelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 19(3): 691-708. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kefdergi/issue/49049/625707
• Hofman, R. H., & Kilimo, J. (2014). Teachers’attitudes and self-efficacy towards inclusion of pupils with disabilities in Tanzanian schools. Journal of Education and Training, 1(2): 177-1928. https://doi.org/10.5296/jet.v1i2.5760
• Hosford, S., & O'Sullivan, S. (2016). A climate for self-efficacy: the elationship between school climate and teacher efficacy for inclusion. International Journal of Inclusive Education, 20(6): 604-621, https://doi.org/10.1080/13603116.2015.1102339 Ismailos, L., Gallagher, T., Bennett, S., & Li, X. (2022). Pre-service and in-service teachers’ attitudes and self-efficacy beliefs with regards to inclusive education. International Journal of Inclusive Education, 26(2): 175-191. https://doi.org/10.1080/13603116.2019.1642402
• Karakuzu, S. (2013). Denizli il merkezlerinde bulunan ilkokullarda görev yapan sınıf öğretmenleri ve ortaokullarda görev yapan branş öğretmenlerinin iş doyumunun incelenmesi. PhD diss., University of Gazi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
• Karasar, N. (2012). Bilimsel araştırma yöntemi: kavramlar ilkeler teknikler. Ankara, Turkey: Nobel Yayıncılık. Karasu, T. (2019). Dkab öğretmenlerinin kaynaştırma eğitimi yeterlilikleri ile duygu, tutum ve kaygı düzeyleri arasındaki ilişki Bilimname, 2019(38): 501-522. https://doi.org/10.28949/bilimname.557699
• Kazak, S. K. (2022). Ortaokul fen bilimleri öğretmenlerinin kaynaştırma eğitimine yönelik yeterlilik ve görüşlerinin belirlenmesi (Denizli örneği). Master's thesis, University of Pamukkale. https://gcris.pau.edu.tr/handle/11499/39038
• Klein, H. J., Molloy, J. C., & Brinsfield, C. T. (2012). Reconceptualizing workplace commitmentto redress a stretched construct: Revisiting assumptions and removing confounds. Academy of Management Review, 37: 130–151. https://doi.org/10.5465/amr.2010.0018
• Øen, K., & Johan Krumsvik, R. (2021). Teachers’ attitudes to inclusion regarding challenging behaviour. European Journal of Special Needs Education, 37(3), 417–431. https://doi.org/10.1080/08856257.2021.1885178
• Lee, A. N., & Nie, Y. (2014). Understanding teacher empowerment: Teachers’ perceptions of principal’s and immediate supervisor’s empowering behaviours, psychological empowerment and work-related outcomes. Teaching and Teacher Education, 41: 67–79. ttps://doi.org/10.1016/j.tate.2014.03.006
• Leifler, E. (2020). Teachers' capacity to create inclusive learning environments. International Journal for Lesson & Learning Studies, 9(3): 221-244. https://doi.org/10.1108/IJLLS-01-2020-0003
• MacFarlane, K., & Woolfson, L. M. (2013). Teacher attitudes and behavior toward the inclusion of children with social, emotional and behavioral difficulties in mainstream schools: An application of the theory of planned Behavior. Teaching And Teacher Education, 29: 46-52. https://doi.org/10.1016/j.tate.2012.08.006
• Mouchritsa, M., Romero, A., Garay, U., & Kazanopoulos, S. (2022). Teachers’ attitudes towards inclusive education at Greek secondary education schools. Education Sciences, 12(6): 1-18. https://doi.org/10.3390/educsci12060404
• Özçelik, Z. M. (2019). (Kaynaştırma uygulamalarında öğretmenlere göre okul desteği: Karma yöntem araştırması. PhD diss., University of Sakarya. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
• Özkan Hıdıroğlu, Y. (2021). Öğretmenlerin güçlendirilmesinin örgütsel bağlılık, mesleki bağlılık ve okullardaki örgütsel vatandaşlık üzerindeki etkisi. PhD diss., University of Pamukkale. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
• Özyürek, M. (2016). Tutumlar ve engellilere yönelik tutumların değiştirilmesi. Ankara, Turkey: Kök Yayıncılık
• Renzaglia, A., Karvonen, M., Drasgow, E., & Stoxen, C. C. (2003). Promoting a lifetime of inclusion. Focus on Autism and Other Developmental Disabilities, 18(3): 140-149. https://doi.org/10.1177/1088357603018003020
• Ruble, L. A., Usher, E. L., & McGrew, J. H. (2015). Preliminary investigation of the sources of self-efficacy among teachers of students with autism. Focus on Autism and Other Developmental Disabilities, 26(2): 67–74. DOI: 10.1177/1088357610397345.
• Ryan, A., & Mathews, E. S. (202). Teacher self-efficacy of primary school teachers working in Irish ASD classes. European Journal of Special Needs Education, 37(2): 249–263 https://doi.org/10.1080/08856257.2021.1872996
• Sağır, M., & Deveci, C. (2023). Okul müdürlerinin yönetim tarzı ile öğretmenlerin örgütsel sessizlik algı düzeyleri arasındaki ilişki. Turkish Journal of Educational Studies, 10(3), 343-368. https://doi.org/10.33907/turkjes.1324149
• Şahan, S. (2019). Rehber öğretmenlerin özel eğitime ilişkin öz yeterlik algıları ile kaynaştırma eğitimine yönelik tutumlarının karşılaştırılması. PhD diss., University of Necmettin Erbakan. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
• Şahbaz, Ü., & Kalay, G. (2010). Okulöncesi eğitimi öğretmen adaylarının kaynaştırmaya ilişkin görüşlerinin belirlenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19: 116-135. https://dergipark.org.tr/tr/pub/maeuefd/issue/19391/205945
• Şahin, Z. G., & Gürbüz, R. (2016). Kaynaştırma öğrencilerini eğiten ortaokul öğretmenlerinin yeterlikleri üzerine. Adıyaman University Journal of Educational Sciences, 6(1), 138-160. https://doi.org/10.17984/adyuebd.89881
• Sakalli Demirok, M. (2018). Career satisfaction and professional commitment of special education teachers. Quality and Quantity, 52: 1187-1199. https://doi.org/10.1007/s11135-017-0667-4
• Saloviita, T. (2020). Attitudes of teachers towards inclusive education in Finland. Scandinavian Journal of Educational Research, 64(2): 270-282. https://doi.org/10.1080/00313831.2018.1541819
• Sarı, S. (2011). Çalışanların kişilik özellikleri ile iş doyumu arasındaki ilişkiler: Bankacılık sektörü Antalya örneği. Master's thesis, University of Adnan Menderes
• Şenol, F. B., & Münevver, C. A. N. (2020). Okul öncesi öğretmen adaylarının kaynaştırma uygulamalarına yönelik yeterliklerinin incelenmesi. Çocuk ve Gelişim Dergisi, 3(6): 1-12. https://dergipark.org.tr/tr/pub/cg/issue/58726/707049
• Sharma, U., Forlin, C., & Loreman, T. (2008). Impact of training on pre-service teachers’ attitudes and concerns about inclusive education and sentiments about persons with disabilities. Disability and Society, 23(7): 773-785. https://doi.org/10.1080/09687590802469271.
• Sharma, U., Loreman, T., & Forlin, C. (2012). Measuring teacher efficacy to implement inclusive practices. Journal of Research in Special Educational Needs, 12(1): 12-21. https://doi.org/10.1111/j.1471-3802.2011.01200.x
• Snell, M. E., & Janney, R. (2000). Teachers’ guides to inclusive practices: Social relationships and peer support. Baltimore, USA, Brookes Publishing Co.
• Somech, A., & Bogler, R. (2002). Antecedents and consequences of teacher organizational and professional commitment. Educational Administration Quarterly, 38(4): 555-577. https://doi.org/10.1177/001316102237672
• Stempien, L. R. ve Loeb, R. C (2002). Differences in job satisfaction between general education and special education teachers: Implications for retention. Remedial and Special Education, 23(5), 258– 267. https://doi.org/10.1177/07419325020230050101
• Sucuoğlu, B., & Kargın, T. (2006). Kaynaştırma uygulamaları /yaklaşımlar yöntemler teknikler [Inclusion practices /approaches methods techniques]. Ankara, Turkey: Morpa Yayınları.
• Tschannen-Moran, M., & Barr, M. (2004). Fostering student learning: The relationship of collective teacher efficacy and student achievement. Leadership and Policy in Schools, 3 (3): 189–209.https://doi.org/10.1080/15700760490503706.
• Tschannen-Moran, M., & Woolfolk Hoy, A. (2001). Teacher efficacy: Capturing and elusive construct. Teaching and Teacher Education, 17(7): 783-805. https://doi.org/10.1016/S0742-051X(01)00036-1
• Tümkaya, S., & Ustu, H. U. (2016). Tükenmişliğin mesleğe bağlılıkla ilişkisi: sınıf öğretmenleri üzerine bir araştırma. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(1): 272-289. http://dx.doi.org/10.17860/efd.48453
• Ünal, A. (2015). İş doyumu, yaşam doyumu ve yaşam anlamı değişkenlerinin ilkokul ve ortaokul öğretmenlerinin mesleki bağlılıkları üzerine etkisi. Master's thesis, University of Ondokuz Mayıs, https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=5tB1GhUOFptMpmQEunfbNA&no=62yOOvWZWGHKu2AWJ4wV0A
• Ware, H., & Kitsantas, A. (2007). Teacher and collective efficacy beliefs as predictors of professional commitment. The journal of educational research, 100(5): 303-310. https://doi.org/10.3200/JOER.100.5.303-310
• Weisel, A., & Dror, O. (2006). School climate, sense of efficacy and Israeli teachers’ attitudes toward inclusion of students with special needs. Education, Citizenship and Social Justice, 1(2): 157-174. https://doi.org/10.1177/1746197906064677
• Whitaker, S. D. (2000). Mentoring beginning special education teachers and the Relationship to attrition. Exceptional Children, 66(4), 449-454. https://doi.org/10.1177/001440290006600407
• Yavuz, M. (2017). KAynaştirma uygulamalarinda çalişan öğretmenlerin kaynaştirma yeterlilik düzeylerini bazi değişkenler açisindan incelemesi. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, (11), 401-415. https://dergipark.org.tr/tr/pub/inesj/issue/40052/476431
• Yavuz, M. (2020). Özel eğitim okullarında çalışan öğretmenlerin mesleki öz-yeterlilik düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (55), 1-25. https://doi.org/10.21764/maeuefd.546612
• Yazıcıoğlu, T., & Sümer-Dodur, H. M. (2021). Okulların bütünleştirme uygulamalarına yönelik yeterlilik ölçeği: Geçerlilik ve güvenirlilik çalışması. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 22(4): 847-870. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.741524
• Yu, S., Jiang, L.& Kei, W. S. (2021). Early career English teachers’ professional commitment change: a Macau study. Asia-Pacific Journal of Teacher Education. 49(3): 319-333. https://doi.org/10.1080/1359866X.2020.1756221
• Zabel, R. H., & Zabel, M. K. (2001). Revisiting burnout among special educa-tion teachers: Do age, experience, and preparation still matter? Teacher Education and Special Education, 24(2): 128-139. https://doi.org/10.1177/0888406401024002