The Approach of Jamaat-e-Islami Towards the Palestinian Issue

Öz

Jamaat-e-Islami is a religious and political movement founded in 1941 in Lahore, British India, by Sayyid Abul A‘la Maududi. This article examines the movement’s approach to the Palestinian issue, which it considers one of the most significant problems facing the Muslim world. The study is structured around four main sections. The first section analyzes the historical background of Palestine, including the periods of Jewish exile, Assyrian, Babylonian, and Persian domination, as well as the establishment of Muslim rule following the conquest during the caliphate of ‘Umar ibn al-Khattab. It further addresses the transformation of this process with the British Mandate in the twentieth century and the establishment of the State of Israel in 1948, along with subsequent conflicts. The second section focuses on the religious and symbolic significance of Jerusalem and al-Aqsa Mosque for Muslims, within the framework of relevant Qur’anic verses and hadiths. The third section evaluates Zionism and the resistance movement of Hamas. The final section examines Jamaat-e-Islami’s stance on the Palestinian issue, its activities, and the concrete steps it proposes. The limited attention given to Jamaat-e-Islami’s perspective on Palestine in Turkish academic literature highlights both the existing gap and the significance of this study.

Anahtar Kelimeler

• Jamaat-e-Islami
• Palestine
• Zionism
• Imperialism
• Hamas

Cemâat-i İslâmî’nin Filistin Meselesine Yaklaşımı

Öz

Cemâat-i İslâmî, 1941 yılında Seyyid Ebü’l-A‘lâ el-Mevdûdî tarafından İngiliz Hindistanı’nın Lahor şehrinde kurulan dinî ve siyasî bir harekettir. İslam dünyasının temel meselelerine dair kapsamlı hedefler ortaya koyan bu teşkilatın, Müslümanların en önemli sorunlarından biri olan Filistin meselesine yaklaşımı bu makalenin konusunu oluşturmaktadır. Çalışma dört ana başlık altında ele alınmaktadır. İlk bölümde, tarihsel süreç içerisinde Filistin’in Yahudilerin sürgünleri, Asur, Babil ve Pers hâkimiyetleri ile Hz. Ömer döneminde gerçekleşen fetih sonrasında başlayan Müslüman egemenliği çerçevesinde değerlendirilmesi yapılmaktadır. Bu sürecin, 20. yüzyılda Filistin topraklarının İngiliz mandası altına girmesi ve 1948’de İsrail devletinin kurulmasıyla yeni bir safhaya girdiği vurgulanmaktadır. İkinci bölümde Kudüs ve Mescid-i Aksâ’nın Müslümanlar açısından taşıdığı dinî ve sembolik değer, konuya ilişkin ayet ve hadisler bağlamında ele alınmaktadır. Üçüncü bölümde Siyonizm ve Hamas direnişi değerlendirilmektedir. Son bölümde ise Cemâat-i İslâmî’nin Filistin meselesine dair duruşu, gerçekleştirdiği faaliyetler ve önerdiği somut adımlar incelenmektedir. Cemâat-i İslâmî’nin Filistin meselesine yaklaşımının Türkiye’de yeterince ele alınmamış olması, çalışmanın önemini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Cemâat-i İslâmî
• Filistin
• Siyonizm
• Emperyalizm
• Hamas

Kaynakça

1. Abdülgafur Aziz. “Qibla-i Evvel aur Masla-i Filistin”. Markaz İttilaat Filistin, 10 Aralık 2017. https://urdu.palinfo.com/opinion_articles/%D9%82%D8%A8%D9%84%DB%82-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D8%A6%D9%84%DB%81-%D9%81%D9%84%D8%B3%D8%B7%DB%8C%D9%86/
2. Ahmad, Anis. “Cihadi Filistin aur Ummet ka Fariza”. Tercümanu’l Kur’an, 5-16. https://tarjumanulquran.org/articles/nov-2023-jihad-falastine-aor-ummat-ka-fareeza
3. Ali Ebu Neema. “Hamas Kiya Teşaddüd aur Muzahamat Yeksan He?” Tercümanu’l Kur’an, 95-102. https://tarjumanulquran.org/articles/jul-2021-hammas-kya-tashaddud-aor-muzahimat-yaksan-hai?keyword=%D9%81%D9%84%D8%B3%D8%B7%DB%8C%D9%86
4. Arap News. “Pakistan’s Jamaat-e-Islami party to hold ‘Gaza Solidarity March’ in Karachi today”, 13 Nisan 2025. https://www.arabnews.com/node/2596844/Pakistan
5. Arshad Mehmood. “Pakistan‘s Jamaat-e-Islami Demands Hamas Office in the Country”. The Media Line (24 Nisan 2025). https://themedialine.org/by-region/pakistans-jamaat-e-islami-demands-hamas-office-in-the-country/
6. Takrir el-Harbi’l-Filistiniyye’l-İsrailiyye. çev. Aydın Kudat vd. Ankara: TÜBA, Doğrul, Mürsel, Derleyen. Ünlü, Hayati, Derleyen., 2023.
7. Barat, Frank (ed.). Fiistin üzerine Konuşmalar: Noam Chomsky Ilan Pappe. çev. Solmaz Kâmuran. İstanbul: İnkılâp, 2016.
8. Barud, Remzi. “İsraili Mûakifki Muselsıl Paspayi”. Tercümanu’l Kur’an, 85-88. https://tarjumanulquran.org/articles/apr-2023-israeli-muaqqaf-ki-musalsal-paspai

9. Bozanlar, Şeymanur Sultan. Fas ve Cezayir’in İsrail-Filistin sorununa ilişkin Arap Baharı sonrası politikaları: Karşılaştırmalı analiz. Ankara: Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi, 2024.
10. Can, Tarık. “İslami İhya Aur İctihadi Ruh”, 67-71. https://tarjumanulquran.org/articles/sep-2024-islami-ahya-aor-ijtihadi-rooh?keyword=%D9%81%D9%84%D8%B3%D8%B7%DB%8C%D9%86
11. Çavdurî, Muhammed Ekrem. “Tenâziâ Filistin Cemâat-i İslâmî Meydân Amel aur Dr. Asrar Ahmed Kî r`ayi”. Nuvâ-i-Vaqt (21 Nisan 2025). https://www.nawaiwaqt.com.pk/21-Apr-2025/1888178
12. Çınar, Bayram. “Filistin-İsrail Gerilimine İlişkin Theo-Politik Bir Değerlendirme”. İslam Medeniyeti Dergisi 10/52 (2024), 30-53. Doğrul, Ömer Rıza. Filistin Meselesi (1947-1949). İstanbul: Ketebe, 2025.
13. Ebu’l-A`lâ, Mevdûdî. Tefhimu’l-Kur’an. 7 Cilt. İstanbul: İnsan Yayınları, 2005.
14. Ebu’l-A’lâ, Mevdûdî. “Meselei Filistin Ka Hal”. Tercümanu’l Kur’an, 21-23. https://www.tarjumanulquran.org/periodicals/46
15. Gümüş, Abdurrahman. Filistin’in Birleşmiş Milletler’deki statüsü ve onun İsrail-Filistin çatışmasına yansımaları. İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi, Doktora Tezi, 2020.
16. Hafız Muhammed Abdullah. “Gazza Meşriqi Vustaka Singapur”. Tercümanu’l Kur’an 63-69 (Aralık 2024). https://tarjumanulquran.org/articles/dec-2024-gaza-mashriq-e-wusta-ka-singapore
17. Hafız Naîmu-r-Rahman. “Gazze pa Guzartî Kıyamet aur Alem’i Zamîr”. Tercümanu’l Kur’an. https://tarjumanulquran.org/articles/mar-2025-gaza-pe-guzarti-qayamat-aor-almi-zameer?keyword=%D9%81%D9%84%D8%B3%D8%B7%DB%8C%D9%86
18. Hafız Naîmu-r-Rahman. “Iran, Filistin ki himayat mein jurrat mandana aqdamat kiye jaain”, 03 Temmuz 2025. https://www.jamaat.org/news/1442
19. Hafız Naîmu-r-Rahman. “Sayonee dehşet girdi ne khitay ko lepeyt mein le liya, Trump munafiqana kirdar ada kar raha hai.”, 03 Temmuz 2025. https://www.jamaat.org/news/1443
20. Hâfiz Naîmu’r-Rahman. “Cemaat-i İslami Aur Mevcuda Ceddu Cehd”. Tercümanu’l Kur’an, 5-14. https://tarjumanulquran.org/articles/dec-2024-jamaat-e-islami-aor-moujuda-jedojehed
21. Hâfiz Naîmu’r-Rahman. “Gazza pa Guzarti Kıyâmat aur Âlemi Zamîr”. Tercümanu’l Kur’an, 7-17.
22. Haitham Ghusmi. “Sayonee aur sefed fâm nasl parastî kâ Hadf”. Tercümanu’l Kur’an, 67-71. https://tarjumanulquran.org/articles/aug-2021-sehyouni-aor-safaid-fam-nasal-parasti
23. İnam-ul-Hak. “İsrail ki Ghaza Par Hikmat-e Amali aur Mağrib”. Tercümanu’l Kur’an, 82-85. https://tarjumanulquran.org/articles/dec-2023-israel-ki-gaza-pe-hitmat-amali
24. Javed Chaudhary. “Kiya İsrail Ko Taslim Kır Lena Çaheye?” İsrail Alem İslam aur Pakistan,. ed. Ebu Ammar Mevlana Zahid el- Raşhidi Zaid Macdah - Mufti Muhammad Saad Saadi. 49-52. Ravalpindi: Pakistan Şeriat Konsil, 2003.
25. Kaplan, Fatma Kevser. Değişen dünya düzeninin etkisinde Filistin-İsrail sorunu / Değişen dünya düzeninin etkisiyle Filistin-İsrail sorunu. Ufuk Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi, 2019.
26. Liyakat Baloch. “Filistin Par Amriki ser parasti me İsraili zulm nagabil gubul he. Millet İslamiye kaa ittihad vaqt ki ehem zaruret he”, 12 Temmuz 2025. https://www.jamaat.org/news/1481
27. Mevdûdî, Ebu’l-A’lâ. Tefhimu’l-Kur’an. 7 Cilt. İstanbul: İnsan Yayınları, 2005.
28. Mevdûdî, Ebü’l-A‘lâ. Sâniha Mescid-i Aksa. Delhi: Markazi Maktabah Cemâat-i İslâmî Hind, 1970.
29. Müftü Seyyid Emin, El-Huseyni. “Filistin ki Pukar”. Tercümanu’l Kur’an, 61-63. https://tarjumanulquran.org/articles/nov-2022-falastine-ki-pukar?keyword=%D9%81%D9%84%D8%B3%D8%B7%DB%8C%D9%86
30. Sabuncu, Ömer. “Hz. Ömer Döneminde (634-644) Beytülmakdis’in Fethi ve İskan”. Journal of Islamicjerusalem Studies 3/21 (2021), 335-352.
31. Yağır Ahmetoğlu, Gülşen. Tarihsel Süreçte Cemâat-i İslâmî. İstanbul: Şiar, 2018.
32. Zaferu’l-İslam Han. “Mesele Filistin Par Eyk Tâyirana Nazar”. Tercümanu’l Kur’an, 83-92. https://tarjumanulquran.org/articles/may-2024-masla-palestine-per-aik-tairana-nazar
33. “Destûr Cemâat-i İslâmî Pakistan”, Aralık 2019. https://jamaatpk.b-cdn.net/storage/app/media/dastoor.pdf