Bir Etno-Dini İnanış Olarak İran’daki Yarsan İnancı: Tarihi, Esasları ve Bugünkü Durumu
Öz
İran’da kökleri yüzlerce yıl öncesine dayanan dini gruplardan birisi olan Yarsan inanışı günümüzde Tahran rejiminin uyguladığı insan hakları ihlalleri nedeniyle hem bölgesel hem de uluslararası araştırmacıların dikkatini çekmektedir. 12 İmam Şiiliğini benimseyen İran yönetiminin kendilerine yönelik asimilasyon politikası izlediğini iddia eden Yarsan inananları, Tahran rejimine karşı zaman zaman protesto gösterileri düzenlemektedir. Son yıllarda binlerce üyesi özellikle Avrupa ülkelerine iltica eden Yarsan inanışıyla ilgili literatürde kısıtlı bir yazın bulunmaktadır. Farklı din ve mezheplerin bir karışımı olarak tanımlanabilecek bu inanış, özellikle Ortadoğu’da dini ve mezhepsel yapılar çalışan bilim insanlarınca ilginç bir çalışma konusu teşkil edebilecektir. Buradan hareketle bu çalışmada Yarsan inancının tarihsel arka planı ve temel esasları incelenmiş, daha sonra da günümüzde İran siyasal ve dini yapısında Yarsan inanışıyla ilgili hangi meselelerin gündeme geldiği ele alınmıştır. Çalışmanın başlıca amacı hem Yarsan inancı hem de bu inanışa benzer yerel dini yapıların sosyolojine dair araştırmacıların dikkatini çekmektir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- “Ahl-e Haqq”, Encyclopedia Iranica, http://www.iranicaonline.org/articles/, 13 Haziran 2017.
- Algar, Hamid. “Ehl-i Hak” Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 10 (İstanbul: TDV Yay., 1994).
- Babacan, İsrafil. “İran Türkleri Arasında Yaygın Bir İnanç: Ehl-i Hak ve Kutsal Kitapları Bayrak Kuşçuoğlu’nun Kelamları”, Türk Kültürü ve Hacı Bektaşı Veli Araştırma Dergisi, 2005, Sayı: 33.
- Bruinessen, Martin Van. “Ahl-i Haqq”, Encyclopaedia of Islam (Third Edition) (Leiden: Brill, 2009).
- “Death Row Inmate Abruptly Transferred, Imminent Execution Feared”, Center for Human Rights in Iran, 28 Haziran 2012.
- Deniz, Hüseyin. “Kakailik ve Alevilik”, Dersim Araştırmaları Merkezi, http://www.dersimarastirmalarimerkezi.com/kakailik, 12 Haziran 2017.
- Foltz, Richard. Religions of Iran: From Prehistory to the Present (London: Oneworld Publications, 2013).
- “Forced Moustache Shaving in Iranian Prison Sparks Yarsan Protests”, Rudaw, 20 Haziran 2013.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Din Araştırmaları
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
İsmail Numan Telci
SAKARYA ÜNİVERSİTESİ, ORTA DOĞU ENSTİTÜSÜ
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
30 Aralık 2017
Gönderilme Tarihi
25 Eylül 2017
Kabul Tarihi
17 Aralık 2017
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2017 Cilt: 10 Sayı: 2
Cited By
Kakais with Religious Beliefs and Rituals
International Journal of Kurdish Studies
https://doi.org/10.21600/ijoks.755967İRAN’DA EHL-İ HAKLARIN KUTSAL MEKÂNLARI
Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi
https://doi.org/10.60163/hbv.107.004