Araştırma Makalesi

Zîrîlerin Fâtımî Hilafetini Terkedip Abbasî Hilafetini Tanımaları Sürecinde Şii-Sünni Mücadelesi

Cilt: 12 Sayı: 2 31 Aralık 2019
PDF İndir
EN TR

Zîrîlerin Fâtımî Hilafetini Terkedip Abbasî Hilafetini Tanımaları Sürecinde Şii-Sünni Mücadelesi

Öz

İlk Kuzey Afrika fetihlerinden itibaren Berberîlerin merkezî yönetimle sıkıntılar yaşadığı bilinmektedir. Başlarda irtidat etmeye meyilli olan Berberîler, zaman içerisinde irtidattan vazgeçip muhalif siyasî-dinî fırkalara intisap etmeyi tercih ettiler. 8. yüzyılda Hâricîliğin etkili olduğu Kuzey Afrika'da 10. yüzyılda diğer bir muhalif fırka olan İsmailî Şiîlik Berberîler arasında yayılma imkânı buldu. Fâtımîlerin, Kutâme kabilesinin desteğiyle Ağlebî emaretini yıkmaları ve İfrikiye'de devletlerini kurmaları bölgede önemli hadiselerin de fitilini ateşledi. Hem Hâricîler hem de Sünnîler bu yeni otoriteye itaat etmeyeceklerini gösterdiler. Fâtımîler zor da olsa bu isyanları bastırmayı başardılar. Ancak başşehrin İfrikiye'den Mısır'a taşınması bir süre sonra Fâtımîlerin Kuzey Afrika'daki hâkimiyetlerini zayıflatmaya başladı. Kendilerine bağlı olarak Kuzey Afrika'yı yöneten Zîrî hanedanının müstakil olma teşebbüslerini farklı siyasî manevralarla uzun bir dönem engelleyen Fâtımîler, 11. yüzyılın ortalarına gelindiğinde artık Zîrîleri kontrol edemez hâle gelmişti. Hanedandan Muiz b. Bâdis, Sünnî âlimlerin de desteğiyle Fâtımîlerden bağımsız olmak siyasetini dinî alana da taşıdı ve Şiîlere karşı Sünnîleri destekledi. Bu makâlede Zîrî Emiri Muiz döneminde (406-454 | 1016-1062) özellikle Mâlikî âlimlerin halk ve emir üzerindeki nüfuzu ile bu nüfuzun Şiî-Sünnî mücadelesindeki etkisi siyasî ve içtimaî yansımaları açısından ele alınacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Adıgüzel, Adnan. “Bergavata: Mağrib’te Heterodoks Bir Berberî Fırkası”. Dicle Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 12/1 (2010): 1-21.
  2. Apak, Adem. “Kuzey Afrika’da İlk İslâm Fetihleri”. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 17/2 (01 Haziran 2008): 159-173.
  3. Aydın, Yunus Emre. “Fâtimîler Devleti’nin Kuruluşunda Kutâme Kabîlesinin Rolü Ve Mağrip’te Fâtimi - Kutâme İlişkileri (762 - 972)”. Anasay. 3 (Şubat 2018): 79–98.
  4. Bağdadî, Abdülkâhir. el-Fark Beyne’l-Firak. Ed. Muhammed Osman Huşt. Kahire: Mektebetu İbn Sîna, t.y.
  5. Bekrî, Ebû Ubeyd. el-Mesâlik ve’l-memâlik. Dârü’l-Garbi’l-İslâmî, 1992.
  6. Belâzürî, Ebü’l-Hasen Ahmed b. Yahya. Fütûhu’l-büldân. Beyrut: Mektebetü’l-Hilâl, 1988.
  7. Çelik, Aydın. Fâtımîler Devleti Tarihi. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2018.
  8. Dalkılıç, Mehmet. “Geçmişten Günümüze Kuzey Afrika’da Mezhep Tartışmaları ve Günümüze Yansımaları”. Ankara, 2007.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Din Araştırmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2019

Gönderilme Tarihi

17 Aralık 2019

Kabul Tarihi

24 Aralık 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 12 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Taş, A. E., & Sansarkan, Y. (2019). Zîrîlerin Fâtımî Hilafetini Terkedip Abbasî Hilafetini Tanımaları Sürecinde Şii-Sünni Mücadelesi. e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi, 12(2), 546-571. https://doi.org/10.18403/emakalat.660384
AMA
1.Taş AE, Sansarkan Y. Zîrîlerin Fâtımî Hilafetini Terkedip Abbasî Hilafetini Tanımaları Sürecinde Şii-Sünni Mücadelesi. e-Makalat. 2019;12(2):546-571. doi:10.18403/emakalat.660384
Chicago
Taş, Abdullah Erdem, ve Yusuf Sansarkan. 2019. “Zîrîlerin Fâtımî Hilafetini Terkedip Abbasî Hilafetini Tanımaları Sürecinde Şii-Sünni Mücadelesi”. e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi 12 (2): 546-71. https://doi.org/10.18403/emakalat.660384.
EndNote
Taş AE, Sansarkan Y (01 Aralık 2019) Zîrîlerin Fâtımî Hilafetini Terkedip Abbasî Hilafetini Tanımaları Sürecinde Şii-Sünni Mücadelesi. e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi 12 2 546–571.
IEEE
[1]A. E. Taş ve Y. Sansarkan, “Zîrîlerin Fâtımî Hilafetini Terkedip Abbasî Hilafetini Tanımaları Sürecinde Şii-Sünni Mücadelesi”, e-Makalat, c. 12, sy 2, ss. 546–571, Ara. 2019, doi: 10.18403/emakalat.660384.
ISNAD
Taş, Abdullah Erdem - Sansarkan, Yusuf. “Zîrîlerin Fâtımî Hilafetini Terkedip Abbasî Hilafetini Tanımaları Sürecinde Şii-Sünni Mücadelesi”. e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi 12/2 (01 Aralık 2019): 546-571. https://doi.org/10.18403/emakalat.660384.
JAMA
1.Taş AE, Sansarkan Y. Zîrîlerin Fâtımî Hilafetini Terkedip Abbasî Hilafetini Tanımaları Sürecinde Şii-Sünni Mücadelesi. e-Makalat. 2019;12:546–571.
MLA
Taş, Abdullah Erdem, ve Yusuf Sansarkan. “Zîrîlerin Fâtımî Hilafetini Terkedip Abbasî Hilafetini Tanımaları Sürecinde Şii-Sünni Mücadelesi”. e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi, c. 12, sy 2, Aralık 2019, ss. 546-71, doi:10.18403/emakalat.660384.
Vancouver
1.Abdullah Erdem Taş, Yusuf Sansarkan. Zîrîlerin Fâtımî Hilafetini Terkedip Abbasî Hilafetini Tanımaları Sürecinde Şii-Sünni Mücadelesi. e-Makalat. 01 Aralık 2019;12(2):546-71. doi:10.18403/emakalat.660384

Cited By

______________  ISSN 1309-5803 e-Makâlât Mezhep Araştırmaları Dergisi  ______________