The Maturidite Rationality and its Contribution in Solving the Con-temporary Problems

Öz

In the history of Islamic Thought, different traditions of interpretation have emerged in understanding, explaining and practicizing Islam. Among these traditions is the Rationalist-Civilized (Hadarî) mentality attaching importance to the reason and having a way of thinking that enables disparities to live together, and, in this sense, the Imam al-Mâturîdî is one of the most important representatives of this mentality. He developed an original epistemology in producing religious knowledge and put the reason at the center of this theory . Accordingly, he discussed many problems, developing original interpretations. As such, Religion-Shariat (Diyânet-Sharî'at) distinction is the most remarkable one among them. In al-Mâturîdî's opinion, religion is associated with the reason, and it covers belief and faith. However, shariat is rather related to revelation and refers to rituals and other religious judgements. This viewpoint led al-Mâturîdî to authoritize human reason to dispose over shariat and to the idea of possibility of abolition through ijtihâd in legal judgements. The fact that al-Mâturîdî distinguished religion from shariat and gave reason the right of disposition in the shariat made possible to think, today once again, about the punishment ruled for the theft in the Quran

Anahtar Kelimeler

• Rationalism, al-Maturîdî, Religion-Shariat Distinction, Punishment of Cutting Hand, Abolition through Ijtihad

Maturîdî Akılcılığı ve Günümüz Sorunlarını Çözmeye Katkısı

Öz

İslam Düşünce tarihinde, İslam'ı anlama, açıklama ve yaşamaya yö-nelik birbirinden farklı yorum gele-nekleri ortaya çıkmıştır. Akla önem veren ve farklılıkların bir arada yaşamasına imkân tanıyan bir düşünme biçimine sahip Akılcı-Hadarî zihniyet bu geleneklerden birisidir ve İmam Mâturîdî bu zihniyetin en önemli temsilci-lerindendir. O, dinî bilgi üretmede kendine özgü bir bilgi kuramı geliştirmiş, aklı da bu kuramın merkezine yerleştirmiştir. O bu doğrultuda pek çok meseleyi tartışmış ve özgün yorumlar geliştirmiştir. Din-Şeriat ayrımı bunlar arasında en dikkat çekenidir. Mâturîdî'ye göre din akılla irtibatlıdır; inanç ve itikadı kapsar. Buna karşın şeriat ise daha çok vahiyle ilişkilidir; ibadetleri ve diğer dinî hükümleri ifade eder. Bu bakış açısı, Mâturîdî'yi insan aklına şeriatte tasarruf hakkı tanımaya ve şer'î hükümlerde ictihatla nesh etmenin imkanı fikrine götürmüştür. Maturidi'nin dinle şeriatı ayırması ve akla şeriatta tasarruf hakkı vermesi, hırsızlıkla ilgili Kur'an'da geçen cezanın günümüzde yeniden düşünülmesine imkan vermektedir. Bu doğrultuda el kesme cezası analiz edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Akılcılık, Maturidi, Din-Şeriat Ayrımı,