VERGİ TAKOZUNUN İŞSİZLİK ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: BAZI OECD ÜLKELERİ ÜZERİNE BİR İNCELEME

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 2, 233 - 257, 23.10.2025

Gazi Sonkur

https://doi.org/10.59274/enderun.1784054

Öz

İşsizlik günümüzde gelişmekte olan ülkelerin en önemli sosyoekonomik problemlerinden birisidir. Ancak işsizliğin sebebi her ülkede değişmekle birlikte ülkelerin iktisadi, siyasi veya demografik yapılarına göre farklılık arz etmektedir. Bazı ülkelerde uygulanan mali politikaların da işsizlik üzerinde etkili olduğunu belirtmek gerekir. Bu çalışmada vergi takozu diye ifade edilen ücretler üzerindeki sosyal güvenlik ve toplam vergi yükünün işsizlik üzerindeki etkilerinin OECD ülkeleri özelinde incelenmesi amaçlanmaktadır. 2000-2023 dönemini kapsayan analizde, 25 OECD ülkesinin vergi takozu, işsizlik ve ekonomik büyüme değişkenleri kullanılarak yapılan analizde Dumitrescu ve Hurlin (2012) tarafından önerilen Panel Granger nedensellik testleri kullanılmıştır. Bunun için sırasıyla yatay kesit bağımlılığı testi ve homojenlik testi uygulanmıştır. İzleyen aşamada ise ikinci nesil birim kök testleri, panel eşbütünleşme ve nedensellik testleri yapılmıştır. Analiz sonuçlarında ele alınan OECD ülkelerinde vergi takozu ile işsizlik, istihdam ve ekonomik büyüme arasında çift yönlü bir ilişki olduğu yönünde sonuçlar elde edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

: Vergi Takozu , İşsizlik , Panel Veri Analizi

THE IMPACT OF THE TAX WEDGE ON UNEMPLOYMENT: A STUDY ON SOME OECD COUNTRIES

Öz

Unemployment is one of the most significant socio-economic problems faced by developing countries today. However, the causes of unemployment vary across countries, depending on their economic, political, or demographic structures. It should be noted that in some countries, fiscal policies also play an influential role in shaping unemployment. This study aims to examine the effects of the tax wedge—defined as the burden of social security contributions and total taxes on wages—on unemployment in the context of OECD countries. Covering the period 2000–2023, the analysis employs data from 25 OECD countries on tax wedge, unemployment, and economic growth, utilizing the Panel Granger causality tests proposed by Dumitrescu and Hurlin (2012). For this purpose, cross-sectional dependence and homogeneity tests were first applied. Subsequently, second-generation unit root tests, panel cointegration, and causality tests were conducted. The results of the analysis indicate that, in the OECD countries under consideration, there exists a bidirectional relationship between the tax wedge and unemployment, employment, and economic growth.

Anahtar Kelimeler

Tax Wedge , Unemployment , Panel Data Analysis

Kaynakça

• Akalın, G. (2021). OECD ülkelerinde vergi takozu ve işsizlik ilişkisi. Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi, 7(1), 37-49.
• Ay, H. (2024). Kamu Maliyesi. Enki Matbaacılık. Bornova, İzmir.
• Bassanini, A. and Duval, R. (2006). Employment patterns in OECD countries: Reassessing the Role of Policies and Institutions. OECD Economics Department Working Papers No. 486, OECD Publishing (NJ1).
• Breusch, T. S. and Pagan, A. R. (1980). The lagrange multiplier test and its applications to model spesification in econometrics. The review of economic studies, 47(1), 239-253.
• Buyrukoğlu, S. ve Küpeli, E. I. (2021). Vergi takozu ve işsizlik arasındaki ilişki: Türkiye örneği. Politik Ekonomik Kuram, 5(2), 197-208.
• Choi, I. (2001). Unit root tests for panel data. Journal of International Money and Banking, (20), 249–272.
• Çadırcı, B. D. ve Tekdere, M. (2023). Ekonomik belirsizliğinin vergi takozu üzerindeki etkisi: Seçilmiş OECD ülkeleri örneği. İstanbul İktisat Dergisi, 72(2), 787-822.
• Daveri, F. and Tabellini, G. (2000). Unemployment, growth and taxation in industrial countries. Economic Policy, 15(30), 48-104.
• Dolenc, P. and Laporšek, S. (2010). Tax wedge on labour and its effect on employment growth in the European union. Prague Economic Papers, 19(4), 344-358.
• Dumitrescu, E. I. and Hurlin, C. (2012). Testing for granger non-causality in heterogeneous panels. Economic modelling, 29(4), 1450-1460
• Ederveen, S. and Thissen, L. (2007). Can labour market institutions explain high unemployment rates in the new EU member states?. Empirica, (34), 299-317.
• Edizdoğan, N., Çetinkaya, Ö. ve Gümüş, E. (2017). Kamu Maliyesi. 8. Baskı. Ekin Yayınevi, Bursa.
• Efe, G. N. ve Yılmaz, G. A. (2022). OECD ülkelerinde vergi takozunun kadın ve erkek istihdamına etkilerinin panel veri yöntemi ile analizi. Gazi İktisat Ve İşletme Dergisi, 8(1), 179-202.
• Ertekin, Ş. (2021). Türkiye’de ücretler üzerindeki mali yükün adalet ilkesi açısından değerlendirilmesi. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Dergisi, 22(1), 281-308.
• Festa, A. (2014). Tax relief, tax wedge and regional employment: Evidence from Italy, European Journal of Law and Economics, (38), 117-137.
• Festa, A. (2015). Employment and productivity: The role of the tax wedge, Euro Economica, 34(2), 139-150. Golosov, M. and Tsyvinski, A. (2007). Optimal taxation with endogenous insurance markets, The Quarterly Journal of Economics, 122(2), 487-534.
• Günel, T. (2020). G-7 ülkelerinde vergi takozu ve işsizlik ilişkisi: Panel eş bütünleşme analizi, Vergi Raporu, (255), 78-90.
• Hodge, S. A. and Hickman, B. (2018). The importance of the tax wedge on labor in evaluating tax systems, Tax Foundation, Washington, DC.
• Hong, D. (2008). Can tax wedge affect labor productivity? A tsls fixed model on OECD panel data, International Journal of Applied Econometrics and Quantitative Studies, 5(1), 15-32.
• Im, K. S., Pesaran, M. H. and Shin, Y. (2003). Testing for unit roots in heterogeneous panels, Journal of Econometrics, (115), 53-74.
• Kutbay, H., Gerede, C. ve Aksoy, E. (2018). Asgari ücret üzerindeki vergi takozunun işsizliğe etkisi, Vergi Raporu, (224), 96-114.
• Lehmann, E., Lucifora, C., Moriconi, S. and Van der Linden, B. (2016). Beyond the labour income tax wedge: the unemployment-reducing effect of tax progressivity, International Tax And Public Finance, (23), 454-489
• Levin, A., Lin, C. F. and Chu, C. S. J. (2002). Unit root test in panel data: asymptotic and finite sample properties, Journal of Econometrics, (108), 1-24.
• Maddala, G. S. and Wu, S. (1999). A comparative study of unit root tests with panel data and a new simple test, Oxford Bulletin of Economics and Statistics, Special Issue, 631- 652.
• Nickell, S. (1997). Unemployment and labor market rigidities: Europe versus North America, Journal of Economic Perspectives, 11(3), 55-74.
• Nickell, S. and Layard, R. (1999). Labor market institutions and economic performance, Handbook of Labor Economics, (3), 3029-3084.
• OECD. (2025). Taxing wages 2025: decomposition of personal income taxes and the role of tax reliefs, OECD Publishing, https://www.oecd.org/en/publications/taxing-wages-2025_b3a95829-en.html (et: 18.056.2025).
• OECD Tax Wedge. (2023). https://www.oecd.org/en/data/indicators/tax-wedge.html (et: 09.06.2025).
• Ömür, Ö. M. (2022). Vergi takozu ve işsizlik ilişkisi: OECD ülkelerinde covid 19 sonrası dönemde yaşanan değişimin analizi, Sayıştay Dergisi, 33(127), 665-691.
• Öztürk, Ö. F. (2021). Vergi takozu ve sosyal güvenlik katkı paylarının işsizlik üzerindeki etkisi: Seçilmiş AB geçiş ekonomilerinden kanıtlar, Uluslararası Bankacılık Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 4(2), 59-77.
• Pesaran, M. H. (2004). General diagnostic tests for cross section dependence in panels, Cambridge Working Papers in Economics 0435. Faculty of Economics, University of Cambridge.
• Radu, C. F., Fenişer, C., Schebesch, K. B., Fenişer, F. and Dobrea, F. M. (2018). Study of the tax wedge in EU and other OECD countries, using cluster analysis, Procedia-Social and Behavioral Sciences, (238), 687-696.
• Tağ, M. (2007). Türkiye'de vergi politikasının işgücü piyasası ve istihdam üzerindeki etkileri planlama uzmanlığı tezi, Ankara: T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı Yıllık Programlar ve Konjonktür Değerlendirme Genel Müdürlüğü.
• Trpeski, P. and Tashevska, B. (2012). Labour tax wedge in the republic of macedonia-trends and international comparison, Annales Universitatis Apulensis-Series Oeconomica, 14(2), 571-585.
• Uşun, E. (2019). Türkiye ve diğer OECD ülkelerinde vergi takozu, Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 26(2), 435-452.
• Yılancı, V., Yavuz, H. ve İnce, T. (2019). Seçilmiş OECD ülkelerinde vergi takozu-işsizlik ilişkisi, Maliye Dergisi, Sayı 176, 286-297.