OSMANLI’DAN GÜNÜMÜZE YEREL HİZMET SUNAN KLASİK KURUMLARIN DÖNÜŞÜMÜ

Öz

Yerel yönetimler yerel düzeyde insanların ihtiyaçlarını karşılayan önemli kurumlardır. Yerel yönetimlerin ortaya çıkışları göz önüne alındığında 1850’li yıllarda dünyada ve Türkiyede ilk örneklerine yaygın şekild eyer verilmeye çalışıldığı görülektedir. Oysa köklü bir yönetim gelenegne sahip olan Osmanlı İmparatorluğunda yerel nitelikli hizmetler modern manada yerel yönetimler daha ortaya çıkmadan, bu kurumların görevlerini üstlenen kadılık, vakıf ve lonca sistemiyle yapılıyor olduğu bilinmketedir. Klasik kurumlar olarak adlandırılan bu yapıların modern yerinden yönetimlere dönüşüm süreci Türkiye’de yerel yönetimlerin gelişimi konusu hakkında önemli ipuçları vermektedir. Bu nedenle bu çalışmanın yapılmasında iki temel amaç güdülmüştür. Bu amaçlar; Osmanlı’da ki yerel hizmet sunan kurumları tanıtılıp ne şekilde değişikliklere uğrayarak günümüze ulaştığını izah etmek ve bu doğrultuda Türkiye’deki yerel yönetimleri daha iyi analiz edebilme imkanı sağlamaktır. Bu amacı gerçekleştirebilmek için çalışmamızda Tanzimat öncesinde yerel hizmet sunan klasik kurumların neler olduğu hangi organlardan meydana geldiği, görev ve yetkileri, toplumdaki sorumlulukları açıklanarak günümüzdeki modern yerel yönetimlerin yokluğunu nasıl doldurdukları ve günümüzde nasıl bir dönüşüm geçirdikleri konularına değinilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Yerel Yönetimler,Kadı,Vakıf,Lonca,Belediye,Köy

TRANSFORMATION OF CLASSICAL FOUNDATIONS FROM THE OTTOMAN TO DAILY LOCAL SERVICE

Abstract

Local governments are important institutions that meet the needs of people at the local level. Given the appearance of the idea of ​​local governments in the 1850s, it is the first example in the world and Turkey tried to be widely seen as şekild saddle. However, it is known that in the Ottoman Empire, which has a deeply rooted administrative power, the local qualified services are carried out in the modern manhood by the system of the kadi, foundation and guild which undertake the duties of these institutions before the local governments emerged. Classic institutions of modern management structure in place of these so-called conversion process gives important clues about the development issues of local governance in Turkey. For this reason, two main objectives have been achieved in carrying out this study. These aims are; descibed institutions offering local service in the Ottoman way to explain what is survived by undergoing changes and local governments in Turkey in this direction is to provide the opportunity to better analyze. In our efforts to realize this aim, it is mentioned how the traditional institutions that provide local service before the tanzimat are formed and from which organs they are, the duties and authorities explain the responsibilities of the society and how the contemporary modern local administrations fill the absence and how they have transformed today.

Keywords

• Local Governments,Kadı,Foundation,Guild,Municipality,Village

Kaynakça

1. Akıba J. (2007). Kadılık Teşkilatında Tanzimat’ın Uygulanması: 1840 Tarihli Ta’limname-i Hükkam, Osmanlı Araştırmaları Dergisi, Sayı 29
2. Al H.(1998). Kadı’dan Şehremini’ne Belediyelerin Kuruluşu: Altıncı Daire-i Belediye, İlke Yayınları, İstanbul
3. Arık F. Ş. (1997). Osmanlılarda Kadılık Müessesesi, Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, Sayı 8, Ankara
4. Aytaç F. (1998). Açıklamalı Belediye Kanunu, Seçkin Yayınları Baskı 6, Ankara
5. Berki A. H. (1962). Hukuki ve İçtimai Bakımdan Vakıf, Vakıflar Dergisi Sayı 5, Ankara
6. Çadırcı M. (1993). Osmanlı Döneminde Yerel Meclisler, Çağdaş Yerel Yönetim Dergisi, Cilt 2, Sayı 5
7. Çağatay, N. (1981). Bir Türk Kurumu Olarak Ahilik, Selçuk Üniversitesi Yayınları, Konya
8. Çiçek, Y. (2014) Geçmişten Günümüze Türkiye’de Yerel Yönetimler, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1

9. D’ohsson, M. (1980). 18.Yüzyıl Türkiyesinde Örf ve Adetler, Tercüman 1001 Temel Eser Serisi, İstanbul
10. Demirkol, M. (2016). 1837 M.(1253 H.) Tarih ve 20 Numaralı Kütahya Şer'iyye Sicili, Fırat Üniversitesi Yayınları, Elazığ
11. Dursun, D. ve AL H. (1998). Türkiye’de Yönetim Geleneği İlke Yayınları İstanbul
12. Erçin, A. (2015). Osmanlı Devleti’nde Kadı ve Şer’i Mahkemeler adlı makale Bartın Üniversitesi Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları E-Dergisi Cilt 2, Sayı 1
13. Ergin, O. N. (1944). Türk Tarihinde Vakıflar, Belediyeler ve Patrikhaneler, Türkiye Matbaası, İstanbul
14. Eryılmaz, B. (1997). Yerel Yönetimlerin Yeniden Yapılandırılması, Birleşik Yayıncılık, İstanbul
15. Eryılmaz, B. (2000). Kamu Yönetimi, Erkan Yayıncılık, İstanbul
16. Görmez, K. (1997). Yerel Demokrasi ve Türkiye, Vadi Yayıncılık, Ankara
17. Güven, A. (2014). Yerel Yönetimlerde Performans Denetimi, İstanbul: Türkiye Alim Kitapları.
18. Halaçoğlu, Y. (1991). Osmanlı Devlet Teşkilatı ve Sosyal Yapı, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara
19. Kal’a, A. (1995). Esnaf, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 11, İstanbul
20. Kavruk, H. (2004). Köy ve Mahalle: Yerleşim ve Yönetim Birimi, Odak Yayınları, Ankara
21. Kazıcı, Z. (2014). Osmanlıda Vakıf Medeniyeti, Kayıhan Yayıncılık, İstanbul
22. Keleş, R. (2012). Yerinden Yönetim ve Siyaset, Cem Yayınevi, İstanbul
23. Kılıç, E. (1968). Türkiye’de Halk Eğitiminin Başlangıçtan Bugüne Kadar, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, Ankara
24. Kılınç, M. (2012). Türkiye’de Mesleki Teknik Eğitimi Şekillendiren Kurumlarından Ahilik, Gedik, Lonca, Enderun Mektebi’nin Tarihi Gelişimleri, VocationalEducation Dergisi, Cilt 7, Sayı 4
25. Koç, T., Gün, S. ve Ersin, L. (2015). Kamu Yönetimi, 657 Yayınevi, Ankara Ortaylı, İ. (1977). Osmanlı Şehirlerinde Mahkeme, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları, Ankara
26. Ortaylı İ. (1978). İmparatorluk Döneminde Mahalli İdarelerin ve Belediyeciliğin Evrimi, Ergün TÜRKCAN(ed.) Türkiye’de Belediyeciliğin Evrimi (Birinci Kitap), Türk İdareciler Derneği Yayını, Ankara
27. Ortaylı, İ. (1994). Hukuk ve İdare Adamı Olarak Osmanlı Devleti’nde Kadı, Turhan Yayınları, Ankara
28. Pakalın M. Z. (1971), Kadı, Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü, Cilt 2, İstanbul Şengül, R. (2010). Yerel Yönetimler, Umuttepe Yayınları, Kocaeli
29. Şentop, M. (2005). Osmanlı Yargı Sistemi ve Kazaskerlik, Klasik Yayınları, İstanbul
30. Tak, E. (2009). Diplomatik Bilimi Bakımından XVI.-XVII. Yüzyıl Kadı Sicilleri ve Bu Sicillerin İhtiva Ettiği Belge Türlerinin Form Özellikleri ve Tanımlanması, Marmara Üniversitesi Yayınları, İstanbul
31. Turan, K. (1996). Ahilikten Günümüze Mesleki ve Teknik Eğitimin Tarihi Gelişimi, Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, İstanbul
32. Türe, F. (2000). Türkiye’de Yerel Yönetimlerin Kökeni: Osmanlı İmparatorluğu’nda Yerel Yönetimler, Yerel Gündem Dergisi, Yıl 2, Sayı 5
33. Ulusoy, A. ve Akdemir, T. (2013). Mahalli idareler: teori-uygulama-maliye. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
34. Uzunçarşılı, İ. H. (2014). Osmanlı Devleti’nin İlmiye Teşkilatı, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara
35. Ülgener, S. (1950). 14. Asırdan Beri Esnaf Ahlakı ve Şikayeti Mucip Bazı Haller, İktisat Fakültesi Mecmuası, Cilt 2, İstanbul
36. Ülgener, S. (1981). İktisadi Çözülmenin Ahlak ve Zihniyet Dünyası, Der Yayınları, İstanbul
37. Ünal, F. (2011). Tanzimattan Cumhuriyete Türkiye’de Yerel Yönetimlerin Yasal ve Yapısal Dönüşümü adlı makalesi Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı 30
38. Yetiş, E. G. (2015). 17. Yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu’nda Hanehalkları: İstanbul Şer’iyye Sicilleri Örneğinde, Marmara Üniversitesi Yayınları, İstanbul