Türkiye’deki bazı hemipter konukçulardan elde edilen tachinid (Diptera: Tachinidae) parazitoitler

Öz

Bu çalışma, 2001 ve 2020 yılları arasında Türkiye’nin Adana, Ankara, Hatay, Konya ve Uşak illerinde bazı hemipter konukçulardan elde edilen tachinid (Diptera: Tachinidae) parazitoitleri belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Bu amaçla ergin hemipterler konukçu bitkileri olan çok yıllık ağaçsı ve tek yıllık otsu bitkiler üzerinden toplanmıştır. Örnekler laboratuvara getirilip ilgili konukçu bitki materyali üzerinde kültüre alınmıştır. Çalışma sonucunda, 10 farklı hemipter konukçudan 11 tachinid türü tespit edilmiştir. Yürütülmüş olan çalışmalar ile 10 adet farklı hemipter olan konukçudan 11 adet farklı tachinid türü belirlenmiştir. Bunlardan dört parazitoit-konukçu çifti yeni kayıt niteliğindedir. Bunlar; Gymnosoma clavata (Rohdendorf, 1947) (Diptera: Tachinidae) için Aelia rostrata Boheman, 1852 (Hemiptera: Pentatomidae) ve Scantius aegyptius (L., 1758) (Hemiptera: Pyrrhocoridae), Eulabidogaster setifacies (Rondani, 1861) (Diptera: Tachinidae) için Dolycoris baccarum (L., 1758) (Hemiptera: Pentatomidae) ve Cylindromyia rubida (Loew, 1854) (Diptera: Tachinidae) için Piezodorus lituratus (Fabricius, 1794) (Hemiptera: Pentatomidae)’dur. Ayrıca Türkiye’de sekiz yeni konukçu ilk kez kayıt edilmiştir. Buna ek olarak, bu çalışmada her bir parazitoitin konukçu bilgileri ve dağılımları sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Konukçu kayıtları
• yeni kayıt
• parazitoit
• Tachinidae
• Türkiye

Tachinid (Diptera: Tachinidae) parasitoids reared from some hemipterous hosts from Türkiye

Öz

This study was carried out to determine tachinid (Diptera: Tachinidae) parasitoids obtained from some hemipterous hosts in Adana, Ankara, Hatay, Konya and Uşak provinces of Türkiye between 2001 and 2020. For this purpose, adult hemipters were collected from perennial arboreal and annual herbaceous plants. The samples were brought to the laboratory and cultured on the relevant host plant material. As a result of the study, 11 tachinid species were determined from 10 different hemipterous hosts. Of these, four parasitoid-host couples are new records. These were Aelia rostrata Boheman, 1852 (Hemiptera: Pentatomidae) and Scantius aegyptius (L., 1758) (Hemiptera: Pyrrhocoridae) for Gymnosoma clavata (Rohdendorf, 1947) (Diptera: Tachinidae), Dolycoris baccarum (L., 1758) (Hemiptera: Pentatomidae) for Eulabidogaster setifacies (Rondani, 1861) (Diptera: Tachinidae) and Piezodorus lituratus (Fabricius, 1794) (Hemiptera: Pentatomidae) for Cylindromyia rubida (Loew, 1854) (Diptera: Tachinidae). Also, eight new hosts were reported for the first time in Türkiye. In addition, host information and distributions of each parasitoid are presented in the study.

Anahtar Kelimeler

• Host records
• new record
• parasitoid
• Tachinidae
• Türkiye

Kaynakça

1. Aksu, S., 2005. Eskişehir ve Çevresinde Saptanan Exoristinae ve Phasiinae (Diptera: Tachinidae) Türleri. Osmangazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, (Unpublished) Yüksek Lisans Tezi, Eskişehir, 129 s (in Turkish with abstract in English).
2. Amir-Maafi, M., 1991. Identify and Evaluate the Performance of Parasitoid Flies of Sunn Pest in Karaj. Tehran University, College of Agriculture, (Unpublished) M.Sc. Thesis in Agricultural Entomology, 160 pp.
3. Atay, T. & K. Kara, 2014. Tachinids (Diptera: Tachinidae) reared from lepidopterous and heteropterous hosts from some localities in the Kelkit Valley (Amasya, Tokat, Sivas) of Türkiye. Turkish Journal of Zoology, 38 (4): 500-507.
4. Atay, T., 2011. Amasya, Sivas ve Tokat Illerinin Kelkit Havzasındaki Farklı Böcek Takımlarında Bulunan Tachinidae (Diptera) Türleri Üzerinde Çalışmalar. Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, (Unpublished) Doktora Tezi, Tokat, 218 s (in Turkish with abstract in English).
5. Atay, T., 2017. Contributions to the knowledge of the Tachinidae (Diptera) fauna of Türkiye from Western Blacksea region of Türkiye with one new record. Journal of Agricultural Faculty of Gaziosmanpasa University, 34 (1): 137-145.
6. Atay, T., M. Özdemir & K. Kara, 2018. Tachinids (Diptera: Tachinidae) reared from lepidopterous hosts in Kayseri provinces with new host records. Journal of Entomological Research Society, 20 (2): 103-108.
7. Aytar, F., K. Kara & T. Atay, 2021. Tachinid (Diptera: Tachinidae) parasitoids reared from lepidopterous and hymenopterous hosts in southern forests of Türkiye. Türkiye Entomoloji Dergisi, 45 (1): 3-11.
8. Balkan, T., 2014. Sakarya Ilinde Tachinidae (Hexapoda: Diptera) Türleri Üzerinde Faunistik ve Sistematik Çalışmalar. Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, (Unpublished) Yüksek Lisans Tezi, Tokat, 144 s (in Turkish with abstract in English).

9. Balkan, T., K. Kara & T. Atay, 2015. Tachinidae (Diptera) species of the Sakarya (Türkiye) province with two new records. Turkish Journal of Zoology, 39 (6): 1050-1055.
10. Brown, E. S., 1962. Notes on the parasites of Pentatomidae and Scutelleridae (Hemiptera-Heteroptera) in Middle East countries, with observations on biological control. Bulletin of Entomological Research London, 53 (2): 241-256.
11. Çerçi, B., 2017. Three first records of Diptera species for the fauna of Türkiye. Ukrainska Entomofaunistyka, 8 (2): 23-25.
12. Cerretti, P. & H.-P. Tschorsnig, 2010. Annotated host catalogue for the Tachinidae (Diptera) of Italy. Stuttgarter Beiträge zur Naturkunde A, 3: 305-340.
13. Dikyar, R., 1981. Biology and control of Aelia rostrata in central Anatolia. European and Mediterranean Plant Protection Organisation Bulletin, 11 (2): 39-41.
14. Dindo, M. L. & S. Grenier, 2014. “Production of Dipteran Parasitoids, 101-143”. In: Mass Production of Beneficial Organisms Invertebrates and Entomopathogens (Eds. J. A. Morales-Ramos, M. G. Rojas & D.I. Shapiro-Ilan), United States of America, 742 pp.
15. Doğanlar, M., 1982. Doğu Anadolu’da saptanan bazı parazit sinekler II. Echinomyiinae, Dexiinae, Phasiinae (Diptera: Tachinidae). Türkiye Btki Koruma Dergisi, 6 (4): 209-220 (in Turkish with abstract in English).
16. Duman, M. & E. Sertkaya, 2015. Adult parasitoid species and parasitization rates of Sunn pest Eurygaster integriceps Puton (Hemiptera: Scutelleridae) and fecundity of the parasitised females in Karacadağ overwintering region and Diyarbakır cereal fields. Türkiye Entomoloji Bülteni, 5 (2): 85-94 (in Turkish with abstract in English).
17. Duman, M., N. Güz & E. Sertkaya, 2015. DNA barcoding of Sunn pest adult parasitoids using cytochrome coxidase subunit I (COI). Biochemical Systematics and Ecology, 59 (5): 70-77.
18. Dupuis, C., 1963. Essai monographique sur les Phasiinae (Diptères Tachinaires parasites d’ Hétéroptères). Mémoires du Muséum National d’ Histoire Naturelle, Paris. Série A (Zoologie), 26 (1): 1-461 (in French).
19. Gilasian, E., A. A. Talebi, J. Ziegler, S. Manzari & M. P. Araghia, 2013. A review of the genus Cylindromyia Meigen (Diptera: Tachinidae) in Iran, with the description of two new species and the newly discovered male of C. persica Tschorsnig. Studia dipterologica, 20 (2): 299-324.
20. Gözüaçık, C., K. Kara, V. Karaca, M. Duman, Ç. Mutlu & K. Melan, 2010. Adult parasitoids of Sunn pest, Eurygaster integriceps Put. (Het.: Scutelleridae) and their effectiveness in the Southeast Anatolia. Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 14 (1): 1-8 (in Turkish with abstract in English).
21. Grenier, S., 1988. Applied biological control with tachinid flies (Diptera, Tachinidae). Anzeiger für Schädlingskunde, Pflanzenschutz, Umweltschutz, 61 (3): 49-56.
22. Gün, G., 2010. Adıyaman, Gaziantep ve Hatay Illerinde Süne (Eurygaster integriceps Put.) (Heteroptera: Scutelleridae) Ergin Parazitoitleri (Diptera: Tachinidae) ve Bazı Biyolojik Özellikleri. Mustafa Kemal Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, (Unpublished) Yüksek Lisans Tezi, Hatay, 54 s (in Turkish with abstract in English).
23. Herting, B. & Á. Dely-Draskovits, 1993. “Family Tachinidae, 118-458”. In: Catalogue of Palaearctic Diptera. Anthomyiidae-Tachinidae, (Eds. A. Soós & L. Papp), Budapest, Hungary, 624 pp.
24. Herting, B. & H.-P. Tschorsnig, 1993. Determination list of entomophagous insects Nr. 12. International Organization for Biological and Integrated Control of Noxious Animals and Plants/West Palaearctic Regional Section Bulletin, 16 (3): 56.
25. Herting, B., 1983. “Phasiinae, 1-83”. In: Die Fliegen der Paläarktischen Region (Eds. E. Lindner), Lieferung 88 pp (in German).
26. Herting, B., 1984. Catalogue of Palearctic Tachinidae (Diptera). Stuttgarter Beiträge zur Naturkunde, Serie A (Biologie), 369: 1-228.
27. İslamoğlu, M. & S. Kornoşor, 2003. Gaziantep-Kilis illerinde kışlak ve buğday tarlalarındaki Süne ergin parazitoitleri (Diptera, Tachinidae) üzerinde araştırmalar. Bitki Koruma Bülteni, 43 (1-4): 99-110 (in Turkish with abstract in English).
28. İslamoğlu, M. & S. Kornoşor, 2007. Investigations on the adult parasitoids (Diptera, Tachinidae) of the Sunn pest in overwintering site and wheat fields in Kahramanmaras. Süleyman Demirel Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Dergisi, 2: 53-61 (in Turkish with abstract in English).
29. Kara, K., H.-P. Tschorsnig & T. Atay, 2020. Checklist of Turkish Tachinidae (Insecta, Diptera) with new records. Journal of the Entomological Research Society, 22 (2): 163-190.
30. Kara, K. & H.-P. Tschorsnig, 2003. Host catalogue for the Turkish Tachinidae (Diptera). Journal of Applied Entomology, 127 (8): 465-476.
31. Kara, K. & O. Alaoğlu, 1999. “Tokat ve çevresinde saptanan Phasiinae (Diptera: Tachinidae) altfamilyasına ait sinekler üzerinde sistematik çalışmalar, 563-586”. Türkiye IV. Biyolojik Mücadele Kongresi, (26-29 Ocak, Adana), 188 s.
32. Kara, K. & Ö. Alaoğlu, 2001. Some new host records of Tachinidae (Diptera) from Türkiye. Studia Dipterologica, 8 (1): 349-351.
33. Kara, K., 1998. Tokat ve Çevresinde Saptanan Exoristinae ve Phasiinae (Diptera: Tachinidae) Alt Familyalarına Ait Sinekler Üzerinde Sistematik Çalışmalar. Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, (Unpublished) Doktora Tezi, Tokat, 248 s (in Turkish with abstract in English).
34. Kara, K., T. Atay & T. Balkan, 2014. “Tachinids (Diptera, Tachinidae) living on forest pests as parasitoid in Türkiye, pp 735-738”. Second Symposium of Türkiye Forest Entomology and Pathology Symposium (7-9 April 2014, Antalya, Türkiye), 766 pp.
35. Karsavuran, Y. & K. Kara, 2003. Tachinid parasitoids of Ancyrosoma leucogrammes and notes on parasitization rates of Clytiomya dupuisi. Phytoparasitica, 31 (4): 371-372.
36. Karsavuran, Y., 1986. Bornova (İzmir) koşullarında çeşitli kültür bitkilerinde zarar yapan Dolycoris baccarum (L.) (Heteroptera: Pentatomidae)’un biyolojisi ve ekolojisi üzerinde araştırmalar. Türkiye Bitki Koruma Dergisi, 10 (4): 213-230 (in Turkish with abstract in English).
37. Keçeci, M., İ. Tekşam, E. Topuz & A. Öztop, 2007. “Determination of adult parasitoid species (Dip.: Tachinidae) of Sunn Pests (Eurygaster integriceps Put.) (Het.: Scutelleridae) and their parasitoid ratios in Antalya and Burdur Provinces, 27-29”. Türkiye II. Bitki Koruma Kongresi, (27-29 Ağustos, Isparta), 342 s.
38. Kıvan, M., 1996. Tekirdağ ilinde Eurygaster integriceps Put. (Heteroptera, Scutelleridae)’in endoparazitleri ve etkinlikleri üzerinde araştırmalar. Türkiye Entomoloji Dergisi, 20 (3): 211-216 (in Turkish with abstract in English).
39. Korkmaz, Y., 2007. Batı Karadeniz Bölgesi Tachinidae (Hexapoda: Diptera) Türleri Üzerinde Faunistik Çalışmalar. Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, (Unpublished) Yüksek Lisans Tezi, Tokat, 54 s (in Turkish with abstract in English).
40. Lekin N., K. Kara & T. Atay, 2016. Tachinidae (Diptera) species from some uplands in Tokat province (Türkiye). Journal of Agricultural Faculty of Gaziosmanpaşa University, 33 (1): 56-63.
41. Lekin, N., 2014. Tokat’taki Bazı Yaylalarda Tespit Edilen Tachinidae (Hexapoda: Diptera) Türleri Üzerinde Faunistik Çalışmalar. Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, (Unpublished) Yüksek Lisans Tezi, Tokat, 52 s (in Turkish with abstract in English).
42. Lodos, N., 1952. Alophora (Phorantha) subcoleoptrata L., a parasite of Eurygaster integriceps new for Türkiye. Bitki Koruma Bülteni, 2: 23-26 (In Turkish with abstract in French).
43. Lodos, N., 1961. The Problem of the Sunn pest (Eurygaster integriceps Put.) in Türkiye, Iraq, Iran and Syria (Distribution, Damage, Biology, Parasites, and Fighting Tools). Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları, İzmir, 115 pp.
44. Lodos, N., 1986. Türkiye Entomolojisi II. Genel Uygulamalı ve Faunistik. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları, İzmir, 580 s (in Turkish).
45. Lutovinovas, E., H.-P. Tschorsnig, M. Barták, Š. Kubík, O. Dursun, H. S. Civelek & K. Kara, 2018. Contribution to the tachinid fauna of southwestern Türkiye (Diptera: Tachinidae). Annales de la Société entomologique de France (N.S.), 54 (4): 335-366.
46. Memişoğlu, H. & M. Özer, 1994. “Ankara ilinde Avrupa sünesi (Eurygaster maura L., Hemiptera: Scutelleridae)’nin doğal düşmanları ve etkinlikleri, 175-186”. Türkiye 3. Biyolojik Mücadele Kongresi, (25-28 Ocak, İzmir), 575 s in Turkish).
47. O’Hara, J. E., S. J. Henderson & D. M. Wood, 2021. Preliminary checklist of the Tachinidae of the world. Version 2.1. PDF document, 1039p. (Web page: http://www.nadsdiptera.org/Tach/WorldTachs/Checklist/Worldchecklist.html) (Date accessed: 14.01.2022).
48. Öncüer, C. & M. Kıvan, 1995. Tekirdağ ve çevresinde Eurygaster (Heteroptera: Scutelleridae) türleri, tanımları, yayılışları ve bunlardan Eurygaster integriceps Put.’in biyolojisi ve doğal düşmanları üzerinde araştırmalar. Turkish Journal of Agriculture and Forestry, 19 (4): 223-230 (in Turkish with abstract in English).
49. Sabrosky, C. W. & R. C. Reardon, 1976. Tachinid parasites of the gypsy moth, Lymantria dispar, with keys to adults and puparia. Miscellaneous Publications of the Entomological Society of America, 10 (2): 1-126.
50. Sahebari, F., S. Khaghaninia, J. Ziegler, E. Gilasian & A. A. Talebi, 2016. On the fauna of the subfamily Phasiinae (Diptera: Tachinidae) in northwestern Iran. Zoology and Ecology, 26 (3): 181-190.
51. Şimşek, N., M. Güllü & M. Yaşarbaş, 1994. “Akdeniz Bölgesi’nde Süne (Eurygaster integriceps Put.)’nin doğal düşmanları ve etkinlikleri üzerinde araştırmalar, 155-164”. Türkiye 3. Biyolojik Mücadele Kongresi, (25-28 Ocak, İzmir), 575 s (in Turkish).
52. Soykan, İ. A. & T. Atay, 2022. Tachinid (Diptera: Tachinidae) fauna of Manisa Province of Türkiye with new records. Turkish Journal of Entomology, 46 (3): 299-313.
53. Soykan, İ. A., 2021. Manisa Ilinde Tachinidae (Hexapoda: Diptera) Türleri Üzerinde Faunistik Çalışmalar. Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, (Unpublished) Yüksek Lisans Tezi, Tokat, 51 s (in Turkish with abstract in English).
54. Sun, X. & S. A. Marshall, 2003. Systematics of Phasia Latreille (Diptera: Tachinidae). Zootaxa, 276 (1): 1-320.
55. Tarla, Ş., 2002. Süne [ (Eurygaster integriceps Put.) (Heteroptera: Scutelleridae)]’nin Yumurta Parazitoiti Olan Trissolcus semistriatus Nees (Hymenoptera: Scelionidae)’un Bazı Biyolojik Özelliklerinin Belirlenmesi, Farklı Yoğunluklarda Doğaya Salınması ve Etkinliklerinin Değerlendirilmesi. Ç. Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü (Unpublished) Doktora Tezi, Adana, 127 s (in Turkish with abstract in English).
56. Tschorsnig, H.-P. & B. Herting, 1994. Die Raupenfliegen (Diptera: Tachinidae) Mitteleuropas: Bestimmungstabellen und angaben zur verbreitung und ökologie der einzelnen arten. Stuttgarter Beiträge zur Naturkunde, Serie A (Biologie), 506: 1-170 (in German).
57. Tschorsnig, H.-P. & V. A. Richter, 1998. “Family Tachinidae, 691-827”. In: Contributions to a Manual of Palaearctic Diptera (Eds. L. Papp & B. Darvas), Science Herald Budapest, Hungary, 880 pp.
58. Tschorsnig, H.-P., 2017. Preliminary host catalogue of Palaearctic Tachinidae (Diptera), 480 pp. (Web page: http://www.nadsdiptera.org/Tach/WorldTachs/CatPalHosts/Cat_Pal_tach_hosts_Ver1.pdf) (Date accessed: 14.08.2020).
59. Tuatay, N., A. Kalkandelen & N. Aysev Çağatay, 1972. Nebat Koruma Müzesi Böcek Kataloğu (1961-1971). Zirai Mücadele ve Zirai Karantina Genel Müdürlüğü, Ankara, 119 s (in Turkish).
60. Uysal, İ. & T. Atay, 2021. A contribution to the Tachinidae (Diptera) fauna of Çorum Province in Türkiye, with new records. Türkiye Biyolojik Mücadele Dergisi, 12 (1): 25-45.
61. Uysal, İ., 2018. Çorum ilinde belirlenen Tachinidae (Hexapoda: Diptera) türleri üzerinde faunistik çalışmalar. Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, (Unpublished) Yüksek Lisans Tezi, Tokat, 64 s (in Turkish with abstract in English).
62. Yüksel, M., 1968. Güney ve Güneydoğu Anadolu’da Süne Eurygaster integriceps Put.’un Yayılışı, Biyolojisi, Ekolojisi, Epidemiyolojisi ve Zararı Üzerinde Araştırmalar. TC Tarım Bakanlığı Zirai Mücadele ve Zirai Karantina Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara, 255 s (in Turkish).
63. Zimin, L. S., 1966. A review of the tribe Gymnosomatini (Diptera, Tachinidae) of the fauna of the USSR, parasitizing phytophagous bugs. Entomologicheskoe Obozrenie, 45 (2): 424-456.