Bazı yerel sarımsak genotip ve köy çeşitlerinin soğan sak nematoduna, Ditylenchus dipsaci (Kühn, 1857) Filipjev, 1936 (Rhabditida: Anguinidae) karşı dayanıklılıklarının belirlenmesi

Öz

Ditylenchus dipsaci (Kühn, 1857) Filipjev, 1936 (Rhabditida: Anguinidae) sarımsakta zarar yapan en önemli etmenlerden biri olup verimi ve pazar değerini düşürmektedir. Nematod mücadelesinde en pratik ve çevre dostu yöntemlerden biri dayanıklı çeşitlerin kullanılmasıdır. Bu çalışmada iki endemik sarımsak türü, Allium tuncelianum (Kolman) Özhatay, Matthew & Siraneci ve Allium macrochaetum subsp. macrochaetum Boiss. & Hausskn. (Alliaceae: Amaryllidaceae), 10 mutant ve 32 yerel sarımsak, Allium sativum L. (Alliaceae: Amaryllidaceae), genotipinin D. dipsaci'ye karşı dayanıklılık durumları ve D. dipsaci’nin bazı bitki büyüme parametreleri üzerine etkisi belirlenmiştir. Tüm denemeler 2019-2020 yıllarında Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü’nde yürütülmüştür. Genotiplerin hiçbiri D. dipsaci'ye dayanıklı bulunmamış ve üreme faktörleri 2.6 ile 12.7 arasında değişerek duyarlıdan çok duyarlıya doğru gruplanmıştır. En düşük üreme faktörü (2.6), yüksek hassas Muğla6 genotipinden %36.6 daha az olarak Tunceli sarımsak genotipinde belirlenmiştir. Alata1, Muğla1, Muğla7 ve Kula yerel genotiplerinde soğan sak nematodu uygulaması sonucunda bitki büyüme parametrelerinin en az birinde en düşük etki belirlenmiştir. Bu çalışmada nematodun üreme faktörünün düşük tespit edildiği ve nematod zararı altında daha iyi gelişme gösteren genotipler, D. dipsaci ile bulaşık alanlar için sarımsak ıslah materyali olarak önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Yerel sarımsak genotipleri
• endemik sarımsak türleri
• mutant sarımsak klonları
• bitki paraziti nematodlar

Resistance of some Turkish garlic genotypes and landraces against stem and bulb nematode, Ditylenchus dipsaci (Kühn, 1857) Filipjev, 1936 (Rhabditida: Anguinidae)

Öz

Ditylenchus dipsaci (Kühn, 1857) Filipjev, 1936 (Rhabditida: Anguinidae) is one of the destructive agents of garlic and reduces yield and market value. One of the most practical and eco-friendly methods for nematode management is using resistant varieties. In the study, two endemic garlic species, Allium tuncelianum (Kolman) Ozhatay, Mathew & Siraneci and Allium macrochaetum subsp. macrochaetum Boiss. & Hausskn. (Alliaceae: Amaryllidaceae), 10 mutant and 32 landraces garlic genotypes, Allium sativum L. (Alliaceae: Amaryllidaceae) were investigated for their resistance reactions to D. dipsaci and effect of D. dipsaci on some plant growth parameters. All experiments were conducted at Atatürk Horticultural Central Research Institute in 2019-2020. None of the genotypes was found resistant to D. dipsaci, and reproduction factors, which ranged from 2.6 to 12.7, were grouped from susceptible to highly susceptible. The Tunceli garlic genotype had the lowest reproduction factor (2.6), 36.6% less than the highly susceptible Muğla6 genotype. Alata1, Muğla1, Muğla7 and Kula genotypes had the lowest decrease rate with nematode treatment at least in one of the plant growth parameters. The genotypes that had lower nematode multiplication and displayed better development under nematode infestation in this study are recommended for the field infested with D. dipsaci as sources for garlic breeding.

Anahtar Kelimeler

• Endemic garlic species
• garlic landraces
• garlic mutant clones
• plant parasitic nematode

Kaynakça

1. Ates Sonmezoglu, O., E. Yavuzaslanoglu, Z. M. Akar, A. Ocal, N. Genç & B. Terzi, 2020. Molecular characterization of Ditylenchus dipsaci on garlic in Turkey. Journal of Plant Diseases and Protection, 127 (2): 165-171.
2. Dikici, A., E. Yavuzaslanoğlu & I. H. Elekcioglu, 2014. Soğan sak nematodu (Ditylenchus dipsaci) (Kühn, 1857) (Tylenchida: Anguinidae)’nun Karaman İlinde soğan (Allium cepa L.) bitkisinde populasyon değişiminin araştırılması. Biyoloji Bilimleri Arasțırma Dergisi, 7 (1): 20-23 (in Turkish with abstract in English).
3. Duncan, L. W. & M. Moens, 2006. “Migratory Endoparasitic Nematodes, 123-152”. In: Plant Nematology (Eds. R. N. Perry & M. Moens), CAB Intenational, London, England, 480 pp.
4. EPPO, 2022. EPPO Global Database. (Web page: https://gd.eppo.int) (Date accessed: June 2022).
5. FAO, 2020. Garlic production statistics. (Web page: http://www.fao.org/statistics/en/) (Date accessed: May 2022).
6. Hajihassani, A., M. Tenuta & R. H. Gulden, 2016. Host preference and seed-borne transmission of the stem nematodes, Ditylenchus weischeri and D. dipsaci on select pulse and non-pulse crops grown in the Canadian Prairies. Plant Disease, 100 (6): 1087-1092.
7. Hallman, J. & N. Viaene, 2013. PM 7/119 (1) Nematode extraction. EPPO Bulletin, 43 (3): 471-495.
8. Ibrahim, N. D., 2010. Growth and yield of onion (Allium cepa L.) in Sokoto, Nigeria. Agriculture and Biology Journal of North America, 1 (4): 556-564.

9. Islam, M. K., M. F. Alam & A. K. M. R. Islam, 2007. Growth and yield response of onion (Allium cepa L.) genotypes to different levels of fertilizers. Journal of Botany, 36 (1): 36-37.
10. Kühnhold, V., S. Kiewnick & R. Sikora, 2006. Development of an in vitro bioassay to identify sugar beet resistance to the stem nematode Ditylenchus dipsaci. Nematology, 8 (5): 641-645.
11. Marek, M., M. Zouhar, P. Rysanek & P. Havranek, 2005. Analysis of ITS sequences of nuclear rDNA and development of a PCR-based assay for the rapid identification of the stem nematode Ditylenchus dipsaci (Nematoda: Anguinidae) in plant tissues. Helminthologia, 42 (2): 49-56.
12. Mennan, S., 2001. Amasya Suluova İlçesi Soğan Ekim Alanlarında Soğan Sak Nematodu Ditylenchus dipsaci (Kühn,1857) (Nematoda: Tylenchida: Anguinidae) Popülasyonunun Bitki Koruma Yönünden Araştırılması. Graduate School of Natural and Applied Sciences, Ondokuz Mayıs University, (Unpublished) PhD Thesis, Samsun, Türkiye, 161 pp (in Turkish with abstract in English).
13. Mohammad, A. B., Z. Eskandar, S. Saeid, J. Mohammad & M. Fariba, 2007. Evaluation of sulfosulfuron for broad leaved and grass weed control in wheat (Triticum aestivum L.) in Iran. Crop Protection, 26 (9): 1385-1389.
14. Mollov, D. S., S. A. Subbotin & C. Rosen, 2012. First report of Ditylenchus dipsaci on garlic in Minnesota. Plant Disease, 96 (11): 1707.
15. Mwaura, P., B. Niere & S. Vidal, 2015. Resistance and Tolerance of Potato Varieties to Potato Rot Nematode (Ditylenchus destructor) and Stem Nematode. Annals of Applied Biology, 166 (2): 257-270.
16. Öcal, A., 2021. Türkiye’de Önemli Sarımsak Üretim Alanlarında Bitki Paraziti Nematodların Saptanması ve Bazı Sarımsak Genotiplerinin Soğan Sak Nematodu [Ditylenchus dipsaci (Kühn, 1857) Filipjev, 1936] Irklarına Karşı Dayanıklılıklarının Belirlenmesi. Graduate School of Natural and Applied Sciences, Çukurova University, (Unpublished) PhD Thesis, Adana, Türkiye, 120 pp (in Turkish with abstract in English).
17. Pang, W., S. L. Hafez & P. Sundararaj, 2009. Screening of onion cultivars for resistance and tolerance to Prtylenchus penetrans and Meloidogyne hapla. Nematropica, 39 (1): 47-55.
18. Plowright, R. A., G. Caubel & K. A. Mizen, 2002. “Ditylenchus Species, 107-139”. In: Plant Resistance to Parasitic Nematodes (Eds. J. L. Starr, R. Cook & J. Bridge). CABI Publishing Wallingford, England, 256 pp.
19. Smith, D. & A. H. S. Onions, 1994. The Preservation and Maintenance of Living Fungi. CAB International, Wallingford, England, UK,112 pp.
20. Testen, A. L., E. K. Walsh, C. G. Taylor, S. A. Miller & H. D. Lopez-Nicora, 2014. First report of bloat nematode (Ditylenchus dipsaci) infecting garlic in Ohio. Plant Disease, 98 (6): 859.
21. Yavuzaslanoğlu, E., 2019. Resistance and tolerance of commercial onion cultivars to Stem and bulb nematode Ditylenchus dipsaci. Journal of Agricultural Sciences, 25 (4): 409-416.
22. Yavuzaslanoğlu, E., A. Dikici & I. H. Elekcioğlu, 2015. Effect of Ditylenchus dipsaci Kühn, 1857 (Tylenchida: Anguinidae) on onion yield in Karaman Province, Turkey. Turkish Journal of Agriculture and Forestry, 39 (2): 227-233.
23. Yavuzaslanoğlu, E. & V. S. Ozsoy, 2020. Resistance reactions of onion landraces collected from Turkey to the stem and bulb nematode Ditylenchus dipsaci. Mediterranean Agricultural Sciences, 33 (2): 195-199.