Diyarbakır ve Elazığ illeri meyve bahçelerindeki Koşnil (Hemiptera:Coccomorpha: Coccidae) türleri

Öz

Bu çalışma 2017-2018 yılları arasında, Diyarbakır ve Elazığ illeri meyve üretim alanlarındaki Koşnil (Hemiptera: Coccomorpha: Coccidae) türleri ile bu türlerin konukçuları, yayılış alanları, yoğunlukları ve bulaşma oranlarının belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Çalışma sonucunda, 12 konukçu bitki üzerinde 7 Coccidae türü tespit edilmiştir. Sürvey alanlarında görülen en yaygın ve konukçu dizisi en geniş türün Parthenolecanium corni (Bouché, 1844) olduğu belirlenmiştir. Sphaerolecanium prunastri (Boyer de Fonscolombe, 1834) ve Didesmococcus unifasciatus (Archangelskaya, 1923)'un bölgedeki en önemli türler oldukları belirlenmiştir. Didesmococcus unifasciatus’un Diyarbakır’ın Çınar ilçesinde bademde, Prunus dulcis (Mill.) (Rosales: Rosaceae) %3,1 oranında Elazığ’ın Sivrice ilçesinde ise %0,9 oranında aşırı bulaşma oranına (Skala 4) sebep olduğu, S. prunastri’nin ise Elazığ’ın Merkez ve Baskil ilçelerinde kayısıda, Prunus armeniaca L. (Rosales: Rosaceae) sırasıyla %3,8 ve %4,6 oranında aşırı bulaşma oranına sebep olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Yoğunluk
• konukçu bitki
• bulaşma oranı
• koşnil
• Türkiye

Soft scale (Hemiptera: Coccomorpha: Coccidae) species on fruit orchards of Diyarbakır and Elazığ provinces in Türkiye

Öz

This study was carried out in order to determine the soft scale insects (Hemiptera: Coccomorpha: Coccidae) species, their host plants, distribution areas, densities and infestation rates on fruit production areas of Diyarbakır and Elazığ Provinces in 2017-2018. As a result of the study, 7 soft scale species were determined on 12 fruit plants. The most common species and the widest host plant range was Parthenolecanium corni (Bouché, 1844) in the study areas. Sphaerolecanium prunastri (Boyer de Fonscolombe, 1834) and Didesmococcus unifasciatus (Archangelskaya, 1923) were determined to be the most important species in the region. Didesmococcus unifasciatus caused heavy infestation on almond, Prunus dulcis (Mill.) (Rosales: Rosaceae) trees (Scale 4) at rates of 3.1% and 0,9% in Çınar district of Diyarbakır and Sivrice district of Elazığ, respectively. Sphaerolecanium prunastri caused heavy infestation on apricots, Prunus armeniaca L. (Rosales: Rosaceae) at rates of 3.8% and 4.6% in Elazığ's Central and Baskil districts, which have significant apricot production areas.

Anahtar Kelimeler

• Density
• host plant
• infestation rate
• soft scale insect
• Türkiye

Kaynakça

1. Akşit, T. & F. K. Apak, 2013. Erik üzerinde Sphaerolecanium prunastri (Fonscolombe, 1834) (Hemiptera: Coccidae)’nin biyolojik özellikleri, bulaşma oranı ve bazı insektisitlerin etkileri. Türkiye Entomoloji Dergisi, 37 (1): 133-144 (in Turkish with abstract in English).
2. Altay, M., A. Gürses & K. Uyar, 1972. Marmara Bölgesinde Kabuklu Bitler (Coccoidea) Üzerine Araştırmalar. Zirai Mücadele Araştırma Yıllıkları, 6: 29 s (in Turkish).
3. Ayaz, T., S. Ülgentürk & İ. Özgen, 2015. “Elazığ ve Diyarbakır illeri meyve bahçelerindeki Coccoidea (Hemiptera) üstfamilyası türleri ve yayılış alanları, 354-357”. GAP VII. Tarım Kongresi, (28 Nisan-1 Mayıs 2015, Şanlıurfa, Türkiye) 650 s (in Turkish with abstract in English).
4. Ben-Dov, Y., 1997. “Diagnosis, 3-4”. In: Soft Scale Insecta-Their Biology, Natural Enemies and Control (Eds. Y. Ben-Dov & C. J. Hodgson). Elsevier, Amsterdam, 451 pp.
5. Bolu, H. & N. Uygun, 2003. Güneydoğu Anadolu Bölgesi antepfıstıklarında Coccoidea türleri, yayılış alanları, bulaşma oranları ve doğal düşmanlarının belirlenmesi. Bitki Koruma Bülteni, 44 (1-4): 111-123 (in Turkish with abstract in English).
6. Bolu, H., 2012. A new pest on almond tree, the soft scale Didesmococcus unifasciatus (Archangelskaya) (Hemiptera: Coccidae) and its new records parasitoids, Turkey. Journal of the Entomological Research Society, 14 (1): 107-114.
7. Çiftci, Ü. & H. Bolu, 2021. First records of Coccomorpha (Hemiptera) species in Diyarbakır, Turkey. Journal of Entomological Science, 56 (2): 235-245.
8. Đurovıć, G., 2015. Bazı Eulecaniinae (Hemiptera: Coccidae) Türlerinde Gelişme Dönemlerinin Tanımlanması Üzerine Araştırmalar. Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, (Unpublished) Yüksek Lisans Tezi, Dışkapı, Ankara, 137 s (in Turkish with abstract in English).

9. Erol, T. & B. Yaşar, 1996. Van ili elma bahçelerinde bulunan zararlı türler ve doğal düşmanları. Türkiye Entomoloji Dergisi, 20 (4): 281-293 (in Turkish with abstract in English).
10. García Morales, M., B. D. Denno, D. R. Miller, G. L. Miller, Y. Ben-Dov & N. B. Hardy, 2016. ScaleNet: A literature-based model of scale insect biology and systematics. (Web page: https://scalenet.info) (Date accessed: September 2022).
11. Gülmez, M., A. F. Çalışkan Keçe, M. Kaplan & M. R. Ulusoy, 2022. Determination of pest insect species at pomegranate (Punica granatum L.) orchards in Adıyaman and Siirt provinces, Turkey. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 25 (4): 677-686.
12. Hazır, A. & M. R. Ulusoy, 2012. Adana ve Mersin illeri şeftali ve nektarin alanlarında saptanan zararlılar ile predatör ve parazitoit türler. Türkiye Biyolojik Mücadele Dergisi, 3 (2): 157-168 (in Turkish with abstract in English).
13. Hodgson, C. J., 1994. The Scale Insect Family Coccidae: An Identification Manual to Genera. Wallingford, Oxon, 639 pp.
14. İren, Z., 1977. Önemli Meyve Zararlıları, Tanınmaları, Zararları, Yaşayışları Ve Mücadele Metotları, Ankara Bölge Mücadele Araştırma Enstitüsü Yayınları Mesleki Eserler Serisi, 36: 167 s (in Turkish).
15. Kaçar, G., S. Ülgentürk & M. R. Ulusoy, 2012. Doğu Akdeniz Bölgesi zeytin ağaçlarında zararlı Coccoidea (Hemiptera) üstfamilyasına bağlı türler ve yayılış alanları. Türkiye Entomoloji Bülteni, 2 (2): 75-90 (in Turkish with abstract in English).
16. Kaplan, C. & T. Turanlı, 2016. İzmir ve Manisa illeri kestane ağaçlarında Parthenolecanium rufulum (Hemiptera: Coccidae)’un yayılışı biyolojisi ve doğal düşmanlarının belirlenmesi. Türkiye Entomoloji Dergisi, 40 (3): 331-343 (in Turkish with abstract in English).
17. Kaydan, M. B. & F. Kozár, 2010. Soft scale insect (Hemiptera: Coccoidea) species of Eastern Anatolia of Turkey. Acta Phytopathologica et Entomologica Hungarica, 45 (1): 195-221.
18. Kılıç, M. & M. K. Aykaç, 1989. Karadeniz bölgesi şeftali bahçelerindeki zararlılarla mücadelenin yönetimi üzerinde araştırmalar. Bitki Koruma Bülteni, 29 (3-4): 211-241 (in Turkish with abstract in English).
19. Kondo, T., 2022. “Family: Coccidae, 225-226”. In: Encyclopedia of Scale Insect Pests, (Eds. T. Kondo & G. W. Watson). CABI, Wallingford, Oxfordshire, 643 pp.
20. Kosztarab, M. & F. Kozár, 1988. Scale Insects of Central Europe. Budapeşte, 456 pp.
21. Kozár, F. & R. A. Viktorin, 1978. Survey of scale insect (Homoptera: Coccoidea) infestations in European orchards. Acta Phytopathologica Academiae Scientiarum Hungaricae, 13 (3-4): 391-402.
22. Kozár, F., G. M. Konstantinova, K. Akman, M. Altay & H. Kiroglu, 1979. Distribution and density of scale insects (Homoptera: Coccoidea) on fruit plants in Turkey in 1976 (Survey of scale insect (Homoptera: Coccoidea) infestations in European orchards No. 11). Acta Phytopathologica Academiae Scientiarum Hungaricae, 14 (3/4): 535-542.
23. Lazarov, A. & P. Grigorov, 1961. Karantina na Rastenijata. Zemizdat, Sofia, 258 pp.
24. Öncüer, C., 1974. Ege Bölgesi turunçgil bahçelerinde zararlı Coccus (Hom.: Coccoidea) türlerinin tanınması, yayılışı, ve doğal düşmanlan üzerinde araştırmalar. Bitki Koruma Bülteni (Ek yayın 1): 1-59 (in Turkish).
25. Özgen, İ. & H. Bolu, 2009. Malatya ili kayısı alanlarında zararlı Sphaerolecanium prunastri (Boyer de Fonscolombe, 1834) (Hemiptera: Coccidae) (Erik koşnili)’nin yayılış alanları, bulaşma oranları ve doğal düşmanlarının belirlenmesi. Türkiye Entomoloji Dergisi, 33 (2): 83-91 (in Turkish with abstract in English).
26. Santas, L. A., 1985. Anapulvinaria pistaciae (Bod.), a pistachio tree scale pest producing honey dew foraged by bees in Greece. Entomologia Hellenica, 3: 29-33.
27. Şimşek, A. & H. Bolu, 2017. Diyarbakır İli antepfıstığı (Pistacia vera L.) bahçelerindeki zararlı böcek faunasının belirlenmesi. Dicle Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 6 (2): 43-58 (in Turkish with abstract in English).
28. Soylu, O. Z., 1976. Adana Zirai Mücadele Araştırma Enstitüsü Bölgesi Turunçgillerde Zarar Yapan Ceroplastes (Hom.: Coccidae) Türlerinin Tespiti ve En Önemlisinin Biyolojisi, Yayılışı, Konukçulan Mücadelesi Üzerinde Araştırmalar. Adana Bölge Zirai Mücadele Araştırma Enstitüsü Yayınları, Araştırma Eserleri Serisi, 14: 50 s (in Turkish).
29. TURKSTAT, 2022. Crop production statistics. (Web page: https://biruni.tuik.gov.tr) (Date accessed: November 2022)
30. Ülgentürk, S., 1998. Ankara Ili Park ve Süs Bitkilerinde Zararlı Coccidae (Homoptera; Coccoidea) Türleri ve Bunlardan Eulecanium ciliatum (Douglas)’ın Biyo-Ekolojisi Üzerine Araştırmalar. Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, (Unpublished) Doktora Tezi, Dışkapı, Ankara, 221 s (in Turkish with abstract in English).
31. Ülgentürk, S., B. Ayhan & A. Karakaya, 2009. Rize ili kivi bahçelerinde görülen kabuklubitler ve koşniller (Hemiptera: Coccoidea). Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 23 (1): 55-60 (in Turkish with abstract in English).
32. Ülgentürk, S., C. Ercan, B. Yaşar & M. B. Kaydan, 2022. Checklist of Turkish Coccoidea (Hemiptera: Sternorryncha) species. Trakya University Journal of Natural Sciences, 23: 113-129.
33. Yiğit, T., 2013. Malatya İlinde Kayısı Ağaçlarında Zarar Yapan Coccidae ve Diaspididae (Hemiptera: Coccoidea) Familyalarına Ait Türlerin Saptanması, Yaygınlık Durumları ile Parazitoit ve Predatörlerinin Belirlenmesi Üzerine Araştırmalar. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü (Unpublished) Yüksek Lisans Tezi, Onikişubat, Kahramanmaraş, 66 s (in Turkish with abstract in English).
34. Zeki, C., S. Ülgentürk, M. B. Kaydan, D. Özmen & S. Toros, 2004. “Records of Scale insects (Hemiptera: Coccoidea) from orchards and neighbouring plants in provinces Afyon, Ankara, Burdur, Isparta, Turkey, 185-196”. Proceeding of the X International Symposium on Scale Insect Studies (19-23 April 2004, Adana, Turkey) 408 s.