CDS, Borsa ve Döviz Kuru Arasındaki İlişkilerin Analizi: Covid-19’dan Kanıtlar

Öz

Çalışmanın amacı, CDS, BIST100 endeksi ve Dolar/TL kuru arasındaki ilişkileri Covid-19 döneminde araştırmaktadır. Bu amaçla çalışmada, Breitung ve Candelon’un (2006) geliştirdiği frekans alanında nedensellik testi kullanılmıştır. Analiz sonuçları doğrultusunda, CDS ile BIST100 endeksi arasında karşılıklı nedensellik ilişkisi tespit edilmiş olup bu ilişki CDS’den BIST100 endeksine doğru kısa ve orta dönemde gerçekleşirken, BIST100 endeksinden CDS’e doğru tüm frekans aralığında (tüm dönemlerde) tespit edilmiştir. Diğer bir ifade ile CDS’den BIST100 endeksine doğru nedensellik kalıcı değilken, BIST100 endeksinden CDS’e doğru olan nedenselliğin kalıcı olduğu ifade edilebilir. Benzer bir şekilde CDS ile Dolar/TL kuru arasında karşılıklı nedensellik ilişkisi tespit edilmiş olup bu ilişki CDS’den Dolar/TL kuruna doğru kısa ve orta dönemde gerçekleşirken, Dolar/TL kurundan CDS’ye doğru frekans aralığında (tüm dönemlerde) tespit edilmiştir. Diğer bir ifade ile CDS’den Dolar/TL kuruna doğru nedensellik kalıcı değilken Dolar/TL kurundan CDS’e doğru olan nedenselliğin kalıcı olduğu ifade edilebilir.

Anahtar Kelimeler

• CDS
• BIST
• Dolar/TL döviz kuru
• Breitung ve Candelon
• Frekans Alanında Nedensellik

Analysis of Relations between CDS, Stock Market, and Exchange Rate: Evidence from Covid-19

Öz

The aim of the study is to investigate the relationships between CDS, the BIST100 index, and the US Dollar/Turkish Lira (USD/TRY) exchange rate during the Covid-19 period. For this purpose, the study used the frequency domain causality test developed by Breitung and Candelon (2006). According to the results of the study, a bidirectional causal relationship was found between CDS and the BIST100 index. While this relationship took place in the short and medium term from CDS to BIST100 index, it was detected in the entire frequency range (in all periods) from BIST100 index to CDS. In other words, it can be stated that while the causality from CDS to BIST100 index is not permanent, causality from BIST100 index to CDS is permanent. Similarly, a bidirectional causality relationship was found between CDS and the USD/TRY exchange rate. While this relationship occurred in the short and medium term from CDS to USD/TRY exchange rate, it was detected in the entire frequency range (in all periods) from USD/TRY exchange rate to CDS. In other words, it can be stated that while the causality from CDS to USD/TRY exchange rate is not permanent, the causality from USD/TRY exchange rate to CDS is permanent.

Anahtar Kelimeler

• CDS
• BIST
• USD/TRY Exchange Rate
• Breitung and Candelon
• Frequency Domain Causality

Kaynakça

1. Acaravcı, S. K. and Karaömer, M. Y. (2017). Borsa İstanbul (BİST-100) ve kredi temerrüt takası (CDS) arasındaki ilişkinin incelenmesi. In Mediterranean International Conference on Social Sciences by UDG, 260-273. Retrieved from https://www.udg.edu.me/download/153/preuzimanje
2. Anagnostou, I., Squartini, T., Kandhai, D. and Garlaschelli, D. (2021). Uncovering the mesoscale structure of the credit default swap market to improve portfolio risk modelling. Quantitative Finance, 21(9), 1501-1518. https://doi.org/10.1080/14697688.2021.1890807
3. Arzova, S. B., Atakişi, A. and Ekmekçi, U. (2020). Endekslerle Türkiye ekonomisi. İstanbul: Remzi Kitabevi.
4. Avcı, B. Ö. (2020). Interaction between CDS premiums and stock markets: Case of Turkey. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(1), 1-8. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.526638
5. Bayhan, S., Kömür, S. and Yıldız, Ü. (2021). Türkiye için döviz kuru ve CDS primleri arasındaki ilişkinin frekans alanı nedensellik analizi. Uluslararası Ekonomi İşletme ve Politika Dergisi, 5(2), 329-339. https://doi.org/10.29216/ueip.1008180
6. Bildirici, M., Sonüstün, B. and Gökmenoğlu, S. M. (2019). CDS-Stock market chaotic relationship-Turkish stock market case. AIP Conference Proceedings, https://doi.org/10.1063/1.5135466
7. Bolak, M. (2016). Risk yönetimi. İstanbul: Birsen Yayınevi.
8. Breitung, J. and Candelon, B. (2006). Testing for short and long run causality: A frequency domain approach. Journal of Econometrics, 132(2), 363-378. https://doi.org/10.1016/j.jeconom.2005.02.004

9. Büberkökü, Ö. (2021). Kripto para birimleri arasındaki frekans alanlı nedensellik ilişkinin analizi. İşletme Bilimi Dergisi, 9(2), 165-192. https://doi.org/10.22139/jobs.955795
10. Choudhry, M. (2006). The credit default swap basis. New York: Bloomberg press.
11. Ciner, C. (2011). Commodity prices and inflation: Testing in the frequency domain. Research in International Business and Finance, 25(3), 229-237. https://doi.org/10.1016/j.ribaf.2011.02.001
12. Çelik, S. and Koç, Y. D. (2016). Relationship between sovereign Credit default swap and stock markets: The case of Turkey. The Macrotheme Review, 5(4), 36-40. Retrieved from https://macrotheme.com/yahoo_site_admin/assets/docs/5MR54Ko.198111053.pdf
13. Çevik, E. İ. and Bektaş, G. (2019). Savunma harcamaları ve ekonomik büyüme ilişkisi: Türkiye örneği. Balkan Sosyal Bilimler Dergisi, 8(16), 229-236. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/775247
14. Çonkar, M. K. and Vergili, G. (2017). Kredi temerrüt swapları ile döviz kurları arasındaki ilişki: Türkiye için amprik bir analiz. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(4), 59-66. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.310704
15. Değirmenci, N. and Pabuçcu, H. (2016). Borsa İstanbul ve risk primi arasındaki etkileşim: VAR ve NARX model. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(35), 248-261. Retrieved from https://www.researchgate.net/profile/Nurdan-Degirmenci/publication/311519503
16. Eren, M. and Başar, S. (2016). Makroekonomik faktörler ve kredi temerrüt takaslarının BIST-100 endeksi üzerindeki etkisi: ARDL yaklaşımı. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 30(3), 567-589. Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/224278
17. Esen, S., Zeren, F. and Şimdi, H. (2015). CDS and stock market: panel evidence under cross-section dependency. South-Eastern Europe Journal of Economics, 13(1), 31-46. Retrieved from https://ojs.lib.uom.gr/index.php/seeje/article/view/9034/8813
18. Evci, S. (2020). Kredi temerrüt swapları ile Borsa İstanbul arasındaki eşbütütünleşme ilişkisinin analizi. Gaziantep Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(1), 100-117. Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1120206
19. Fu, X., Li, M. C. and Molyneux, P. (2021). Credit default swap spreads: market conditions, firm performance, and the impact of the 2007–2009 financial crisis. Empirical Economics, 60(5), 2203-2225. https://doi.org/10.1007/s00181-020-01852-0
20. Geweke, J. (1982). Measurement of linear dependence and feedback between multiple time series. Journal of the American Statistical Association, 77 (378), 304-324. Retrieved from https://www.jstor.org/stable/2287238
21. Hosoya, Y. (1991). The decomposition and measurement of the interdependence between second-order stationary processes, Probability Theory and Related Fields, 88, 429-444. Retrieved from https://link.springer.com/content/pdf/10.1007/BF01192551.pdf
22. Hull, J. C. (2008). Options futures and other derivatives. (9th Edition), New Jersey: Pearson Education.
23. İltaş, Y. and Güzel, F. (2021). Borsa endeksi ve belirsizlik göstergeleri arasındaki nedensellik ilişkisi: Türkiye örneği. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 39(3), 411-424. https://doi.org/10.17065/huniibf.821072
24. İskenderoğlu, Ö. and Akdağ, S. (2018). VIX korku endeksi ile çeşitli ülkelerin hisse senedi endeks getirileri arasında bir nedensellik analizi. Uluslararası Ekonomi Araştırmaları ve Finansal Piyasalar Kongresi, 556-572. Retrieved from https://www.researchgate.net/publication/324570571
25. Özpınar, Ö., Özman, H. and Osman, D. (2018). Kredi temerrüt takası (CDS) ve kur-faiz ilişkisi: Türkiye örneği. Bankacılık ve Sermaye Piyasası Araştırmaları Dergisi, 2(4), 31-45. Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/422940
26. Remzi, G. and Erkan, K. (2021). Testing for causality among CDS, interest, and exchange rates: New evidence from the granger coherence analysis. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 16(2), 427-445. https://doi.org/10.17153/oguiibf.854172
27. Sağlık Bakanlığı (2022). Covid-19 Bilgilendirme Platformu. Retrieved from https://covid19.saglik.gov.tr/TR-66935/genel-koronavirus-tablosu.html, (18.01.2022)
28. Sarıgül, H. and Şengelen, H. E. (2020). Ülke kredi temerrüt takas primleri ile hisse senedi fiyatları arasındaki ilişki: Borsa İstanbul’da banka hisse senetleri üzerine ampirik bir araştırma. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (86), 205-222. https://doi.org/10.25095/mufad.710367
29. Sarıtaş, H., Kılıç, E. and Nazlıoğlu, E. H. (2021). CDS primleri ve derecelendirme (raiting) notları ile BIST 100 endeksi arasındaki ilişkinin incelenmesi: Türkiye örneği. Maliye ve Finans Yazıları, 116, 73-92. https://doi.org/10.33203/mfy.854876
30. Sovbetov, Y. and Saka, H. (2018). Does it take two to tango: Interaction between credit default swaps and national stock indices. Journal of Economics and Financial Analysis, 2(1), 129-149. http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.2989728
31. Şahin, E. E. and Özkan, O. (2018). Kredi temerrüt takası, döviz kuru ve BIST100 endeksi ilişkisi. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(3), 1939-1945. https://doi.org/10.17218/hititsosbil.450178
32. Topaloğlu, E. E. and Ege, İ. (2020). Kredi temerrüt swapları (CDS) ile Borsa İstanbul 100 endeksi arasındaki ilişki: Kısa ve uzun dönemli zaman serisi analizleri. İşletme Araştırmaları Dergisi. 12(2),1373-1393. https://doi.org/10.20491/isarder.2020.918
33. Ustaoglu, E. (2022). Safe-haven properties and portfolio applications of cryptocurrencies: Evidence from the emerging markets. Finance Research Letters, 102716, 1-13. https://doi.org/10.1016/j.frl.2022.102716