BIST 100 Endeksi Borsa İstanbul’un Genel Performansını Yansıtıyor mu?

Öz

Bu çalışmada, BIST 100 Endeksinin Borsa İstanbul’da yatırımcıların elde ettiği getirileri ne ölçüde etkin bir şekilde temsil ettiği araştırılmıştır. Çalışmanın veri seti 2000-2023 dönemindeki çeyreklik bazda BIST 100 Endeksi bileşenlerini, Borsa İstanbul’daki şirketlerin 31.12.1999-15.02.2024 dönemindeki getirilerini ve hisse yoğun yatırım fonlarının 23.02.2019-23.02.2024 dönemindeki performanslarını kapsamaktadır. Araştırma sonuçlarına göre BIST 100 Endeksi performansı, hisse bazlı getiri dağılımında ortalamadan ayrışabilmekte ve uçlarda kalabilmektedir. Hisselerin aşırı tepki hareketinden olumsuz yönde etkilenmektedir. BIST 100 ağırlıklı olarak bankacılık sektörünün etkisi altındadır bu nedenle farklı sektörleri temsil yeteneği güçlü değildir. Özellikle 2008 küresel finans krizinin ardından bankaların zayıf performans gösterdiği ve bu durumun BIST 100 Endeksini olumsuz etkilediği tespit edilmiştir. t testi sonuçlarına göre istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde diğer hisselere kıyasla hızla yükselen hisseler endekse dahil olmakta, sonrasında ise negatif performans göstererek endeksi aşağıya çekmektedirler. Endeks birleşenlerinden oluşturulacak sabit bir portföy endeksin üstünde performans gösterecektir. Benzer bir durum endeksi takip eden fonlar için de geçerlidir. Endeksi takip eden fonların getirileri endeksi takip etmeyen fonların getirilerinden düşüktür. Bulgular, BIST 100 Endeksinin Borsa İstanbul’un genel performansını etkin bir şekilde yansıtmadığını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• BIST100
• Aşırı Tepki Hipotezi
• Karşılaştırma Ölçütü

Does the BIST 100 Index Reflect the Overall Performance of Borsa Istanbul?

Öz

This study investigates to what extent the BIST 100 index effectively represents the returns earned by investors in Borsa Istanbul. The data set of the study encompasses quarterly BIST 100 index components spanning from 2000 to 2023, the returns of companies listed on the Borsa Istanbul from December 31, 1999, to February 15, 2024, and the five-year performance of equity-intensive investment funds. Findings indicate that the performance of the BIST 100 index exhibits deviations from the average of the individual stock returns. BIST 100 is largely under the influence of the banking sector, so its ability to represent different sectors is not strong. It has been determined that banks performed poorly, especially after the 2008 global financial crisis, and this negatively affected the BIST 100 index. The index is negatively affected by the overreaction of stocks. According to the t-test results, stocks that rapidly increase in comparison to others are included in the index in a statistically significant manner, but afterward, they exhibit negative performance, dragging the index down. A fixed portfolio created from index components will outperform the index. A similar situation applies to funds that follow the index. The returns of funds that follow the index are lower than the returns of funds that do not follow the index. The findings indicate that the BIST 100 index does not effectively reflect the overall performance of Borsa İstanbul.

Anahtar Kelimeler

• BIST100
• Overreaction Hypothesis
• Benchmarking

Kaynakça

1. Al-khalialeh, M.A. and Al-Omari, A.M. (2004). The characteristics of the equally weighted market index and the value weighted market index and their implications for market-based accounting research: The case of ASE. International Journal of Commerce and Management, 14(2), 62-75. https://doi.org/10.1108/10569210480000180
2. Aydıner, H.E. ve Altay, E. (2020). Endeks etkisi: Getiri oranlarının endeks değişimlerine olan reaksiyonunun Borsa İstanbul’da analizi. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 75(4), 1347-1382. https://doi.org/10.33630/ausbf.571826
3. Bayraktar, A. (2009). Endekse dâhil olma ve endeksten çıkarılmanın hisse senedi performansına etkisi: İMKB uygulaması. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 1(2), 25-60. Erişim adresi: http://aksarayiibd.aksaray.edu.tr/tr/
4. Chen, H., Noronha, G. and Singal, V. (2004). The price response to S&P 500 index additions and deletions: Evidence of asymmetry and a new explanation. The Journal of Finance, 59(4), 1901-1930. https://doi.org/10.1111/j.1540-6261.2004.00683.x
5. De Bondt, W.F. and Thaler, R. (1985). Does the stock market overreact? The Journal of Finance, 40(3), 793-805. https://doi.org/10.1111/j.1540-6261.1985.tb05004.x
6. Fama, E.F. and French, K.R. (1995). Size and book-to-market factors in earnings and returns. The Journal of Finance, 50(1), 131-155. https://doi.org/10.1111/j.1540-6261.1995.tb05169.x
7. Fisher, L. (1966). Some new stock-market indexes. The Journal of Business, 39(1), 191-225. http://dx.doi.org/10.1086/294848
8. Gupta, R. and Basu, P.K. (2011). Does sector diversification benefit all markets? Analysis of Australian and Indian markets. Asia Pacific Journal of Economics and Business, 15(1), 15–25. Retrieved from https://researchoutput.csu.edu.au/

9. Hauser, T. and Vermeersch, D. (2002). Is country diversification still better than sector diversification? Financial Markets and Portfolio Management, 16(2), 234-253. https://doi.org/10.1007/s11408-002-0206-7
10. Jegadeesh, N. and Titman, S. (1993). Returns to buying winners and selling losers: Implications for stock market efficiency. The Journal of Finance, 48(1), 65-91. https://doi.org/10.1111/j.1540-6261.1993.tb04702.x
11. Kaplan, H. ve Tut, F. (2017). Türkiye'de ihracatın sektör ve pazar çeşitliliği çerçevesinde yaşadığı yapısal dönüşüm. Ege Academic Review, 17(1), 59-74. doi:10.21121/eab.2017123468
12. Khorana, A. and Nelling, E. (1997). The performance, risk, and diversification of sector funds. Financial Analysts Journal, 53(3), 62-74. https://doi.org/10.2469/faj.v53.n3.2085
13. Kılıç, N., Uluyol, B. and Hassan, K. (2022). Diversification benefits of Turkey-based investors: Evidence from top trading partners based on a multivariate-GARCH approach. Journal of Economic and Administrative Sciences, 40(4), 870-888. https://doi.org/10.1108/JEAS-11-2021-0226
14. Maillard, S., Roncalli, T. and Teïletche, J. (2010). The properties of equally weighted risk contribution portfolios. Journal of Portfolio Management, 36(4), 60-70. doi:10.3905/jpm.2010.36.4.060
15. Schwert, G.W. (1990). Indexes of US stock prices from 1802 to 1987. The Journal of Business, 63(3), 399-426. Retrieved from https://www.jstor.org/
16. S&P. (2024). S&P U.S. indices methodology (Version: November 2023). Retrieved from https://www.spglobal.com/spdji/en/documents/methodologies/methodology-sp-us-indices.pdf
17. Ünal, S. (2021a). Yabancı yatırımcıların payı ile hisse senedi getirileri arasındaki ilişki. Journal of Management and Economics Research, 19(1), 1-21. http://dx.doi.org/10.11611/yead.730777
18. Ünal, S. (2021b). Aşırı tepki hipotezi ve momentum stratejilerinin geçerliliğinin Borsa İstanbul’da analiz edilmesi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 17, 165-186. http://dx.doi.org/10.17130/ijmeb.832584
19. Ünal, S. ve Güleç, M.A. (2022). Hisse senedi fonlarında karşılaştırma ölçütü seçiminin etkinliği. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 22(1), 243-256. https://doi.org/10.11616/asbi.10213301
20. Weigand, R.A. (2016). The performance and risk of banks in the US, Europe and Japan post-financial crisis. Investment Management and Financial Innovations, 13(4), 75-94. doi:10.21511/imfi.13(4).2016.07
21. Yetgin, N. ve Ersoy, E. (2021). Firmaların BIST kurumsal yönetim endeksine alınmasının hisse senedi getirisine etkisi. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 6(1), 181-200. https://doi.org/10.30784/epfad.893382